Hoãn khởi động để đổi cách vận hành
Tổ hợp hóa dầu Long Sơn là khu liên hợp sản xuất nguyên liệu nhựa tích hợp tại TP.HCM, cung cấp hạt nhựa cho bao bì, hàng tiêu dùng và nhiều ngành công nghiệp. Đây cũng là dự án công nghiệp quy mô lớn nhưng liên tục chịu sức ép từ chi phí và nguồn cung đầu vào. SCG Việt Nam dự kiến đưa tổ hợp hoạt động trở lại vào giữa năm 2027, muộn hơn kế hoạch tái khởi động vào cuối năm 2026. Thay vì chạy thêm vài tháng rồi lại dừng để cải tạo, tập đoàn chọn kéo dài thời gian ngừng sản xuất nhằm đẩy nhanh việc chuyển từ naphtha sang ethane nhập khẩu từ Mỹ. Đây là một quyết định mang tính đánh đổi: chấp nhận chờ lâu hơn trước mắt để hướng tới cấu trúc vận hành ít tốn kém và bớt phụ thuộc vào một tuyến cung ứng dễ tổn thương.

Hormuz phơi bày điểm yếu của naphtha
Nguyên nhân trực tiếp của lần dừng sản xuất này là gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz sau căng thẳng Trung Đông. Nguồn naphtha trở nên khó tiếp cận, còn chi phí nhập khẩu tăng, khiến việc duy trì sản xuất càng khó bảo đảm hiệu quả. Bài học ở đây không chỉ là giá nguyên liệu có thể biến động, mà còn là một tuyến vận tải bị gián đoạn có thể làm đảo lộn toàn bộ kế hoạch của nhà máy. Trước khủng hoảng, khoảng một nửa nguyên liệu hóa chất SCG nhập khẩu, gồm naphtha và propan, đến từ Trung Đông. Lãnh đạo tập đoàn cho biết họ muốn kéo tỷ lệ này xuống dưới một phần tư. Vì vậy, ethane không đơn thuần là phương án rẻ hơn; nó còn là lựa chọn để giảm mức độ tập trung rủi ro. Dù vậy, chuyển hướng sang nguồn nhập khẩu mới không xóa bỏ hoàn toàn rủi ro, mà thay đổi nơi và cách rủi ro có thể phát sinh.
Khoản tiết kiệm phải được kiểm chứng khi chạy ổn định
SCG đánh giá ethane có chi phí thấp hơn khoảng 40% so với nguyên liệu thay thế và kỳ vọng việc chuyển đổi giúp tổ hợp tiết kiệm hơn 250 triệu USD chi phí sản xuất mỗi năm khi vận hành ổn định. Đây là lợi ích đủ lớn để giải thích vì sao tập đoàn cho rằng hoàn tất cải tạo sớm có giá trị hơn việc khởi động lại trong vài tháng cuối năm 2026. Nhưng con số tiết kiệm vẫn là mục tiêu dự kiến, không phải kết quả đã được chứng minh qua hoạt động thương mại dài hạn. Sự thận trọng là cần thiết: Long Sơn từng phải dừng sản xuất khi thị trường hóa dầu suy yếu, rồi mới hoạt động trở lại vào năm 2025 trước đợt gián đoạn nguyên liệu tiếp theo. Dự án hơn 5 tỷ USD vì thế không chỉ cần nguyên liệu rẻ hơn; nhà máy còn phải duy trì được hiệu quả khi giá bán, nhu cầu và nguồn cung cùng biến động.
Tác động vượt ra ngoài hàng rào nhà máy
Việc Long Sơn ngừng sản xuất không chỉ là vấn đề của SCG. Hạt nhựa từ tổ hợp được dùng trong bao bì, hàng tiêu dùng và nhiều lĩnh vực công nghiệp, nên thiếu nguồn cung có thể gây áp lực cho các doanh nghiệp sử dụng nguyên liệu này. Dự án từng tạo việc làm cho khoảng 1.000 lao động trực tiếp cùng 800 lao động tại các doanh nghiệp đối tác, cho thấy thời gian dừng máy còn liên quan đến việc làm và hoạt động của chuỗi cung ứng địa phương. Quyết định lùi lịch vì thế có hai mặt: nhà máy chậm trở lại, nhưng SCG dùng quãng dừng để hoàn thiện một cấu hình đầu vào mới. Nếu kế hoạch chuyển đổi đạt hiệu quả, lợi ích có thể lan tới khách hàng công nghiệp nhờ nguồn cung ổn định hơn; nếu việc tái khởi động tiếp tục trễ hoặc chi phí chuyển đổi không đem lại kết quả như kỳ vọng, gánh nặng sẽ kéo dài. Mốc giữa năm 2027 là một cam kết cần được đánh giá bằng vận hành thực tế, không chỉ bằng dự báo tiết kiệm.






