Kiểm tra điểm du lịch phải bảo vệ cả người dân lẫn cảnh quan
Kiểm tra điểm du lịch là hoạt động giám sát việc tuân thủ pháp luật và điều kiện an toàn tại các cơ sở, khu vực đón khách, nhằm phát hiện vi phạm sớm và bảo vệ lợi ích cộng đồng cùng giá trị cảnh quan. Hai động thái tại Tuyên Quang và Quảng Ninh cho thấy quản lý du lịch không thể chỉ tập trung vào lượng khách hay chất lượng dịch vụ: nền tảng là trật tự xây dựng, sử dụng đất, an toàn và trách nhiệm vận hành. UBND tỉnh Tuyên Quang ban hành Văn bản số 8337/UBND-VHXH, yêu cầu tăng cường kiểm tra, xử lý vi phạm trong xây dựng, bảo vệ cảnh quan và bảo đảm an toàn tại các khu, điểm du lịch. Tỉnh cũng nhấn mạnh chuyển từ xử lý khi sự việc đã xảy ra sang phòng ngừa, phát hiện sớm và xử lý ngay, không có ngoại lệ. Đây là thay đổi đáng chú ý: cảnh quan và an toàn phải được coi là điều kiện phát triển, không phải phần có thể đánh đổi để thu lợi ngắn hạn.
Tuyên Quang rà soát công trình, đất đai và điểm có nguy cơ
Tại Tuyên Quang, phạm vi giám sát bao gồm trật tự xây dựng, sử dụng đất, bảo vệ cảnh quan, môi trường và an toàn. Chính quyền cấp xã, phường chịu trách nhiệm trực tiếp trong địa bàn được giao; phải rà soát cơ sở du lịch, phân loại công trình đủ điều kiện, có thể khắc phục hoặc cần tháo dỡ, rồi xác định biện pháp và lộ trình xử lý. Yêu cầu này biến quản lý khu du lịch thành công việc có đầu mối và kết quả cần kiểm chứng, thay vì lời nhắc chung chung. Tỉnh yêu cầu xử lý dứt điểm 13 công trình chưa tự tháo dỡ tại xã Minh Tân ở thời điểm kiểm tra ngày 14/9/2026, đồng thời quản lý chặt các vị trí đã tháo dỡ để tránh tái phạm.
Ở Lũng Cú, việc kiểm tra tập trung vào xây mới, sửa chữa, cải tạo và mở rộng tại làng du lịch cộng đồng Lô Lô Chải, trong đó có xác minh hồ sơ pháp lý và đề xuất cách gìn giữ kiến trúc truyền thống, không gian văn hóa và cảnh quan. Các điểm ngắm cảnh, cầu treo, đường leo núi và khu vực có nguy cơ sạt lở, lũ quét, đá rơi hoặc đuối nước cũng nằm trong diện cần kiểm tra an toàn. Với người dân và du khách, đây là những nội dung thiết thực hơn một chiến dịch xử phạt đơn thuần: chúng liên quan trực tiếp đến nguy cơ tai nạn và khả năng giữ nguyên sức hấp dẫn của điểm đến.
Các xã, phường thuộc Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn và địa bàn có điểm du lịch trọng yếu phải lập kế hoạch kiểm tra định kỳ hằng quý, kết hợp kiểm tra đột xuất. Minh Tân và Lũng Cú phải báo cáo kết quả xử lý từng công trình trước ngày 25/10/2026; cấp xã, phường hoàn tất báo cáo rà soát, phân loại và phương án xử lý trước ngày 15/11, còn Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổng hợp trình UBND tỉnh trước ngày 20/11/2026. Các mốc này giúp công chúng có căn cứ theo dõi liệu yêu cầu bảo vệ cảnh quan có dẫn tới hành động cụ thể hay không.
Quảng Ninh kiểm tra lữ hành và hoạt động tại các khu, điểm du lịch
Ở Quảng Ninh, trọng tâm kiểm tra rộng hơn quản lý công trình tại từng điểm: đoàn của Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam xem xét việc chấp hành pháp luật và bảo đảm chất lượng của doanh nghiệp lữ hành, khu du lịch, điểm du lịch, cơ sở đào tạo nghiệp vụ và hướng dẫn viên. Đợt kiểm tra được triển khai theo Quyết định số 425/QĐ-CDLQGVN; đoàn làm việc tại địa phương từ ngày 21 đến 25/10/2026. Các địa điểm trong chương trình gồm vịnh Hạ Long, khu du lịch cấp tỉnh Bình Liêu, khu du lịch cấp tỉnh Cái Chiên và khu du lịch quốc gia Trà Cổ.
Nội dung giám sát gồm điều kiện được công nhận là khu, điểm du lịch; chế độ báo cáo của ban quản lý khu du lịch quốc gia theo Điều 12 Nghị định số 30/2022/NĐ-CP; an ninh, trật tự và an toàn xã hội. Đoàn cũng trao đổi, hướng dẫn cách thực hiện quy định pháp luật về quản lý và phát triển điểm đến. Với doanh nghiệp lữ hành, việc tuân thủ quy định lữ hành và bảo đảm chất lượng không thể tách khỏi trải nghiệm an toàn, minh bạch của khách. Với đơn vị quản lý, hồ sơ báo cáo và điều kiện công nhận cũng là trách nhiệm phải duy trì, không chỉ hoàn thiện khi có đoàn kiểm tra.
Cục đặt mục tiêu kịp thời phát hiện, chấn chỉnh thiếu sót, đồng thời hướng dẫn tháo gỡ vướng mắc để nâng chất lượng dịch vụ và xây dựng môi trường du lịch an toàn, lành mạnh, chuyên nghiệp. Cách tiếp cận này có giá trị nếu việc hướng dẫn đi cùng yêu cầu khắc phục và theo dõi sau kiểm tra. Một điểm đến được công nhận nhưng lỏng lẻo về an ninh hoặc thiếu minh bạch trong vận hành vẫn có thể làm suy giảm niềm tin của du khách.
Hai phạm vi kiểm tra, một yêu cầu chung về trách nhiệm
Đối chiếu hai đợt kiểm tra, Tuyên Quang tập trung mạnh vào nền tảng vật chất và không gian: xây dựng, đất đai, môi trường, bảo vệ cảnh quan và rủi ro an toàn tại địa bàn. Quảng Ninh kiểm tra rộng theo chuỗi hoạt động du lịch, từ doanh nghiệp lữ hành và hướng dẫn viên đến điều kiện công nhận, báo cáo quản lý, an ninh và chất lượng tại khu, điểm du lịch. Khác nhau về trọng tâm, nhưng cả hai đều đặt trách nhiệm tuân thủ lên những đơn vị trực tiếp quản lý hoặc kinh doanh, thay vì xem kiểm tra là việc riêng của cơ quan nhà nước.
Chính quyền cơ sở ở Tuyên Quang phải chịu trách nhiệm về quản lý xây dựng, đất đai và xử lý vi phạm trong địa bàn; các sở chuyên ngành được giao hướng dẫn, kiểm tra theo lĩnh vực, còn trách nhiệm người đứng đầu phải được làm rõ nếu để phát sinh vi phạm mới hoặc kéo dài. Ở Quảng Ninh, ban quản lý và doanh nghiệp cần đáp ứng điều kiện pháp lý, thực hiện nghĩa vụ báo cáo, bảo đảm an ninh và chất lượng hoạt động. Phạm vi giám sát vì thế bao trùm cả phần hữu hình của điểm đến lẫn cách dịch vụ được tổ chức.
Điều đáng kỳ vọng không phải là số cuộc kiểm tra, mà là việc phát hiện sai phạm có dẫn tới xử lý, khắc phục và ngăn tái diễn hay không. Tuyên Quang đặt ra lịch rà soát và báo cáo cụ thể; Quảng Ninh kết hợp chấn chỉnh với hướng dẫn thực thi pháp luật. Nếu những yêu cầu ấy được theo đến cùng, du khách có thể hưởng lợi từ điểm đến an toàn hơn, dịch vụ đáng tin cậy hơn và cảnh quan được gìn giữ. Đó mới là thước đo thuyết phục cho hiệu quả quản lý du lịch.
