Từ lời đề nghị đến mục tiêu hợp tác có thể đo lường
Chăm sóc sức khỏe chủ động là cách tiếp cận đặt phòng ngừa, phát hiện sớm nguy cơ và duy trì sức khỏe lâu dài lên trước việc chỉ xử lý bệnh sau khi triệu chứng xuất hiện. Đây là hướng hợp tác có ý nghĩa với Việt Nam, nhưng giá trị sẽ được chứng minh bằng hoạt động cụ thể, không phải số cuộc gặp.
Chiều 13/11 tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà tiếp Thống đốc tỉnh Kanagawa Kuroiwa Yuji và đề nghị hai bên chuyển hợp tác về chăm sóc sức khỏe chủ động từ chia sẻ kinh nghiệm sang làm ra sản phẩm cụ thể. Đề nghị này đúng lúc: Việt Nam đang già hóa dân số nhanh, khiến phòng bệnh và phát hiện sớm trở thành ưu tiên thiết thực, nhất là với người cao tuổi. Tuy nhiên, sản phẩm hợp tác không nên chỉ là tài liệu hay hội thảo; cần hướng đến cách làm có thể thử nghiệm, đánh giá và áp dụng tại cơ sở chăm sóc sức khỏe.
Có nền tảng hợp tác, nhưng chưa đồng nghĩa đã có chương trình
Hợp tác Việt Nhật trong y tế đã có cơ sở chính thức: Bộ Y tế Việt Nam và tỉnh Kanagawa ký bản ghi nhớ chăm sóc sức khỏe ngày 15/11/2024, thời hạn 5 năm, giai đoạn 2024–2029. Văn bản mở đường cho trao đổi về dược phẩm, thiết bị y tế, công nghệ sinh học, công nghệ thông tin y tế, dinh dưỡng, thích ứng với già hóa và mô hình ME-BYO. Nhưng bản ghi nhớ và đề xuất xây dựng trung tâm mẫu không tự thân chứng minh rằng các trung tâm đã được lập hay dịch vụ đã vận hành.
Cuộc làm việc giữa Thứ trưởng Bộ Y tế Đào Xuân Cơ và Thống đốc Kuroiwa cho thấy trao đổi đã diễn ra ở cấp ngành y tế, với sự tham gia của các đơn vị chuyên môn Việt Nam. Thứ trưởng giao Vụ Hợp tác quốc tế phối hợp với các đơn vị, bệnh viện, viện nghiên cứu và cơ sở đào tạo tiếp tục trao đổi để cụ thể hóa đề xuất. Đây là bước chuẩn bị đáng kể, song vẫn cần phân biệt rõ giữa đầu việc đang được bàn và chương trình đã triển khai.
ME-BYO gợi mở cách làm, không phải khuôn mẫu áp dụng nguyên trạng
Kanagawa giới thiệu ME-BYO với trọng tâm là dinh dưỡng, vận động và hoạt động xã hội; theo Thống đốc Kuroiwa, sáng kiến này góp phần tạo nên hệ sinh thái gồm khu công nghệ cao, bệnh viện lớn và 1.200 doanh nghiệp. Kinh nghiệm đó có thể gợi ý cho hợp tác y tế, nhưng sao chép nguyên mô hình sẽ bỏ qua khác biệt về nhân lực, hạ tầng và nhu cầu địa phương. Điều cần chuyển giao là nguyên tắc phòng ngừa cùng phương pháp đánh giá, rồi điều chỉnh theo điều kiện Việt Nam.
Phó Thủ tướng nêu hướng trước mắt là nghiên cứu xây dựng một số trung tâm mẫu về chăm sóc sức khỏe chủ động, sau đó đánh giá và từng bước xem xét nhân rộng tại các địa phương. Cách đi theo giai đoạn này hợp lý hơn tuyên bố triển khai trên diện rộng ngay lập tức. Một trung tâm mẫu chỉ có ý nghĩa nếu xác định rõ nhóm dân cư phục vụ, dịch vụ cung cấp, cơ chế phối hợp với cơ sở y tế và tiêu chí đo kết quả như khả năng tiếp cận, phát hiện nguy cơ và duy trì thay đổi lối sống.
Bước tiếp theo phải là kế hoạch và bằng chứng thực tế
Hai bên đã có những hoạt động hợp tác khác làm nền cho quan hệ địa phương: Văn phòng Kinh tế - Thương mại Hà Nội - Kanagawa khai trương ngày 1/11; tỉnh hỗ trợ 33 doanh nghiệp Kanagawa mở rộng hoạt động tại Việt Nam và thu hút 23 doanh nghiệp Việt Nam đầu tư vào tỉnh. Những con số này cho thấy kênh kết nối đã hình thành, nhưng không nên nhầm với kết quả trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe. Với y tế, thước đo phải là dịch vụ và lợi ích thực tế mà người dân nhận được.
Để đề xuất không dừng ở trao đổi, hai bên cần sớm thống nhất cơ quan phụ trách, địa điểm và lịch trình khảo sát; chọn nội dung thử nghiệm phù hợp; đồng thời công khai cách đánh giá trước khi tính chuyện nhân rộng. Người cao tuổi và gia đình họ cần biết trung tâm mẫu sẽ cung cấp gì, ai có thể tiếp cận và việc theo dõi sức khỏe được nối với hệ thống y tế ra sao. Hướng đi đã rõ, nhưng thành công của hợp tác Kanagawa Việt Nam sẽ phụ thuộc vào khả năng biến thiện chí thành chương trình có trách nhiệm, kết quả kiểm chứng được và lợi ích cụ thể cho người dân.






