Quản lý phải bắt đầu từ thực tế mưu sinh
Thức ăn đường phố là thực phẩm được bán tại những điểm kinh doanh nhỏ, linh hoạt, từ gánh hàng rong và xe đẩy đến các quán ăn ven đường, nơi điều kiện chế biến, bảo quản thường giản đơn hơn cơ sở cố định. Đây vừa là một phần quen thuộc của đời sống, vừa là nguồn thu nhập hằng ngày của hàng triệu người lao động. Vì vậy, quản lý an toàn thực phẩm ở khu vực này không thể chỉ dựa vào một bộ thủ tục áp dụng đồng loạt: quy định quá nặng có thể đẩy người bán vào thế khó, nhưng buông lỏng kiểm soát lại đặt sức khỏe cộng đồng trước rủi ro. Bài toán đúng không phải là chọn giữa người bán và người ăn, mà là xây dựng cách quản lý bảo vệ được cả hai.

Rủi ro đến từ những mắt xích khó kiểm soát
Từ gánh hàng rong, xe đẩy đến quán ăn nhỏ, hoạt động phân tán và thường xuyên di chuyển khiến cơ quan quản lý khó kiểm tra đồng đều. Hạ tầng đơn giản, nguồn nước hạn chế, điều kiện bảo quản không ổn định và nguyên liệu giá rẻ, không rõ xuất xứ có thể làm tăng nguy cơ ngộ độc thực phẩm; một số nguy cơ sức khỏe cũng có thể tích lũy lâu dài. Đây là lý do yêu cầu bảo vệ người tiêu dùng không thể bị xem nhẹ. Nhưng buộc mọi người bán phải đáp ứng điều kiện thiết kế cho cơ sở lớn sẽ không giải quyết được những điểm yếu thực tế ấy. Kiểm soát cần tập trung vào các nguy cơ trực tiếp như nguồn nguyên liệu, nước sạch, vệ sinh tay và bảo quản, thay vì để giấy tờ trở thành thước đo duy nhất của an toàn.

Bớt tiền kiểm không có nghĩa là bỏ chuẩn
Dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), được thông tin ngày 12/11/2026, đề xuất giảm thủ tục hành chính cho hoạt động sản xuất, kinh doanh thực phẩm nhỏ lẻ và thức ăn đường phố. Cụ thể, người bán hàng rong cùng các cơ sở nhỏ lẻ có thể thuộc diện miễn giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện; một số sản phẩm chế biến tại chỗ cũng được đề xuất miễn đăng ký bản công bố và công bố tiêu chuẩn. Theo ông Chu Quốc Thịnh, Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, hướng tiếp cận của dự thảo là tháo gỡ rào cản hành chính nhưng vẫn đặt sức khỏe người dân lên hàng đầu. Với người sống dựa vào việc bán hàng mỗi ngày, giảm thủ tục tiền kiểm có thể tiết kiệm thời gian, công sức và giúp việc mưu sinh phù hợp hơn với hoàn cảnh thực tế. Tuy nhiên, miễn giấy tờ không đồng nghĩa miễn trách nhiệm giữ vệ sinh.

Hậu kiểm phải đi cùng hướng dẫn tại cơ sở
Điểm đáng quyết định trong đề xuất là chuyển trọng tâm sang hậu kiểm và kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu, thay vì chỉ yêu cầu hoàn tất thủ tục trước khi kinh doanh. Tài liệu xây dựng dự thảo nêu kế hoạch thành lập các tổ công tác liên ngành về an toàn thực phẩm tại xã, phường để thường xuyên kiểm tra và hướng dẫn người sản xuất, kinh doanh nhỏ lẻ. Cách làm này chỉ thuyết phục nếu kiểm tra đi kèm chỉ dẫn dễ hiểu, sát điều kiện của từng loại hình bán hàng; xử phạt mà không giúp người bán biết cách khắc phục sẽ khó cải thiện vệ sinh bền vững. Chính quyền cơ sở cần theo dõi các vi phạm thực chất, còn người kinh doanh phải chủ động chọn nguyên liệu có nguồn gốc, giữ dụng cụ sạch và bảo quản thức ăn an toàn. Hiệu quả cuối cùng phụ thuộc vào năng lực giám sát và ý thức tuân thủ.
Bảo vệ sức khỏe mà không xóa đường mưu sinh
Chính sách tốt không nên lãng mạn hóa hàng rong như một nét văn hóa để bỏ qua rủi ro, cũng không nên coi người bán nhỏ lẻ là vấn đề cần loại khỏi đường phố. Cần giữ chuẩn vệ sinh cốt lõi, giảm những thủ tục không phù hợp và tổ chức hậu kiểm đủ gần để phát hiện, hướng dẫn, chấn chỉnh. Đó là cách cân bằng lợi ích người tiêu dùng với sinh kế người bán: sức khỏe cộng đồng không thể đem đánh đổi, nhưng yêu cầu bảo vệ sức khỏe cũng không nên biến thành gánh nặng hành chính khiến người lao động khó duy trì công việc. Dự thảo mở ra hướng đi hợp lý; giá trị của nó sẽ được quyết định bởi cách thực thi. Thông thoáng thủ tục chỉ đáng tin khi an toàn được kiểm soát bằng hành động cụ thể, thường xuyên và công bằng.






