Một bài rap nhắc người lớn đừng để trẻ đơn độc
“Không một mình” là ca khúc của Đen Vâu và Hiền VK về những nguy cơ trẻ nhỏ có thể gặp trên mạng, đồng thời nhắc người lớn lắng nghe và đồng hành để các em dám lên tiếng khi gặp khó khăn. Ra mắt ngày 1/11, MV gửi thông điệp bảo vệ trẻ em bằng cách đặt sự an toàn của các em vào trách nhiệm chung của gia đình và xã hội.
Phản hồi ban đầu cho thấy lời nhắn ấy chạm đúng mối lo của nhiều khán giả. Trong 17 giờ đầu, MV đạt gần 130.000 lượt xem trên YouTube; dưới phần bình luận, người nghe bày tỏ sự đồng cảm, trong đó có ý kiến cho rằng bài hát phù hợp với thực tế trẻ sớm tiếp xúc thiết bị thông minh và có thể bị người xấu dụ dỗ. Con số lượt xem không tự nó chứng minh tác động, nhưng sự hưởng ứng cho thấy chủ đề này không hề xa lạ.
Quan sát thực tế làm nên lý do sáng tác
“Không một mình” tiếp nối “Những em bé Mặt Trời”, phát hành ngày 22/10; ở sản phẩm mới, Đen kết hợp với Hiền VK, người vừa sáng tác, ca hát vừa là giáo viên. Đây không phải lựa chọn chủ đề chỉ để tạo vẻ khác lạ. Đen đã đồng hành khoảng một năm rưỡi với chiến dịch Không một mình do Cục An ninh mạng triển khai, qua đó tìm hiểu sâu hơn về an toàn của trẻ trên môi trường trực tuyến.
Theo Đen, trẻ ở thành phố lẫn vùng sâu, vùng xa đều có thể đối mặt rủi ro khi Internet ngày càng phổ biến. Điểm đáng chú ý là anh không biến bài hát thành lời cảnh báo một chiều dành cho trẻ. Ca khúc còn hướng về người lớn: không thể trao cho trẻ một chiếc điện thoại có thể truy cập mọi thứ rồi phó mặc các em tự xoay xở. Gia đình, nhà trường và xã hội cần cùng hướng dẫn, tạo niềm tin để trẻ có thể chia sẻ.
Rap cộng đồng vẫn cần tiếng nói cá nhân
Đen nói muốn những gì mình viết bắt nguồn từ tâm tư và sự quan sát của chính mình. Đó là lời giải thích thuyết phục cho việc anh chọn viết nhạc về trẻ em sau khi trực tiếp tham gia hoạt động xã hội: thông điệp có sức nặng hơn khi xuất phát từ điều nghệ sĩ đã tìm hiểu, thay vì chỉ mượn một chủ đề thời sự. Anh cũng cho rằng rap có thể làm những nội dung dễ khô khan trở nên sinh động nhờ so sánh, nhân hóa và chơi chữ, trong khi vẫn giữ cá tính riêng.
Một số khán giả nhận thấy âm nhạc của Đen đang bước sang giai đoạn khác, quan tâm nhiều hơn đến đời sống và cộng đồng; cũng có người vẫn thích những ca khúc tự sự cá nhân trước đây. Hai cách nghe ấy không nhất thiết loại trừ nhau. Những sáng tác hướng đến trẻ em có thể mở rộng mối quan tâm của Đen mà không xóa đi chất riêng đã làm nên anh. Thước đo nên là bài hát có biến điều quan sát được thành trải nghiệm âm nhạc đáng nhớ hay không.
Thông điệp cần được tiếp nối ngoài âm nhạc
“Không một mình” đáng chú ý vì không đặt toàn bộ gánh nặng tự bảo vệ lên vai trẻ. Trong một thế giới trực tuyến rộng lớn, lời dặn dò thôi là chưa đủ nếu người lớn không dành thời gian lắng nghe và xây dựng sự tin tưởng. Ca khúc có thể khơi ra cuộc trò chuyện trong gia đình, nhưng không thay thế được sự hướng dẫn và hiện diện của cha mẹ, nhà trường hay cộng đồng.
Việc Đen liên tiếp ra mắt “Những em bé Mặt Trời” và “Không một mình” cho thấy một mối quan tâm đang được chuyển thành âm nhạc, chứ chưa đủ căn cứ để kết luận anh đã rời bỏ phong cách cũ. Điều quan trọng hơn là những bài hát này khiến người lớn nhìn trẻ em như những người cần được bảo vệ và đồng hành, không phải tự mình chống chọi với rủi ro công nghệ. Đó là lý do thông điệp của “Không một mình” vượt khỏi khuôn khổ một MV.
