Thu hồi mới là bước đầu
Nhà đất công dôi dư là các cơ sở thuộc sở hữu nhà nước không còn được sử dụng theo công năng hoặc nhu cầu ban đầu, cần được sắp xếp để tránh bỏ trống và lãng phí. Bài toán không dừng ở việc lấy lại mặt bằng: cơ quan quản lý còn phải chọn cách sử dụng, cho thuê hay đấu giá phù hợp với từng địa điểm. Ngày 30.10, Sở Tài chính Hải Phòng thông tin kết quả thực hiện kế hoạch xử lý 273 điểm nhà, đất do doanh nghiệp quản lý; thành phố đặt mục tiêu hoàn thành thu hồi và sắp xếp quỹ nhà, đất trong năm 2026. Việc thu hồi nhằm khắc phục những bất cập kéo dài trong quản lý tài sản công, nhưng nếu tài sản tiếp tục nằm im sau bàn giao thì mục tiêu ấy vẫn chưa trọn vẹn. Vì vậy, thước đo nên là tài sản được đưa vào sử dụng đúng mục đích, chứ không chỉ là số hồ sơ thu hồi đã khép lại.
Hải Phòng nghiêng về đấu giá
Trong phương án được Ban Thường vụ Thành ủy cơ bản thống nhất, Hải Phòng dự kiến đấu giá 208 trong 273 điểm nhà, đất công. Cách chia nhóm cho thấy đấu giá không phải một lựa chọn áp dụng đồng loạt: 173 điểm nhỏ, xen giữa khu dân cư, được đề xuất đấu giá quyền sử dụng đất ở; 35 điểm lớn trên các trục đường được định hướng đấu giá đất thương mại, dịch vụ. Với 65 điểm còn lại, thành phố dự kiến tiếp tục cho thuê 44 điểm, chuyển 6 điểm sang cho thuê nhà ở, chờ dự án với 8 điểm và giao 7 điểm về địa phương xử lý. Đây là hướng đi đáng chú ý: ưu tiên cơ sở phù hợp cho y tế, giáo dục, nhà văn hóa và dịch vụ công, chỉ đưa phần không cần cho mục đích công cộng ra đấu giá công khai. Nhưng đấu giá tài sản công chỉ tạo hiệu quả khi hồ sơ, quy hoạch và điều kiện sử dụng đã rõ; nếu chưa sẵn sàng, đưa tài sản ra thị trường cũng chưa chắc giải quyết được tình trạng đình trệ.
Cần Thơ cho thấy giới hạn của cho thuê
Cần Thơ phơi bày mặt còn lại của bài toán: có tài sản và có phương án cho thuê không đồng nghĩa sẽ tìm được người thuê. Tính đến ngày 22.10.2026, thành phố có 672 cơ sở dôi dư thuộc diện sắp xếp, xử lý. Trong 363 cơ sở được xác định phương án khai thác, 187 cơ sở dự kiến khai thác theo Nghị định 108/2024/NĐ-CP; mới 77 cơ sở được thông báo cho thuê và chỉ 11 cơ sở xác định được người thuê, tương đương 5,88%. Riêng Trung tâm Phát triển quỹ đất đã thông báo cho thuê 66 cơ sở, trong đó 6 cơ sở có tổ chức, cá nhân đăng ký. Cho thuê nhà công có thể đưa mặt bằng vào phục vụ sản xuất, kinh doanh, dịch vụ và hạn chế xuống cấp, đồng thời mở cơ hội cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và cá nhân tiếp cận mặt bằng. Nhưng tỷ lệ tìm được người thuê thấp đặt ra câu hỏi cần trả lời bằng dữ liệu: địa điểm, công năng, điều kiện thuê hay thủ tục nào đang khiến nhu cầu không gặp được nguồn cung?
Một lộ trình linh hoạt để tránh lãng phí
Hai địa phương cùng cho thấy xử lý tài sản công không thể chỉ là thu hồi rồi chờ một hình thức khai thác duy nhất phát huy tác dụng. Cần Thơ còn có các cơ sở được bố trí tạm thời hoặc chuyển đổi công năng phục vụ cơ quan và mục đích công cộng; với phần dự kiến khai thác, thành phố kết hợp giao đất, cho thuê đất theo pháp luật đất đai và cho thuê theo phương án khác. Thành phố cũng tiếp tục rà soát những cơ sở đã thông báo cho thuê nhiều lần nhưng chưa có người đăng ký để đề xuất hướng xử lý phù hợp. Khi chưa tìm được người thuê hoặc chưa đủ điều kiện đấu giá, việc công khai hiện trạng, mục đích sử dụng và vướng mắc pháp lý nên đi cùng phương án tạm dùng, chuyển công năng hoặc hoàn thiện hồ sơ theo từng cơ sở. Hải Phòng dự kiến công khai danh mục, phương án và tiến độ xử lý, còn Cần Thơ tiếp tục rà soát hồ sơ và tháo gỡ vướng mắc đấu giá khi đủ điều kiện. Kết luận cần rõ: chống lãng phí đòi hỏi lộ trình có thời hạn, trách nhiệm và phương án thay thế, không để tài sản mắc kẹt giữa thu hồi và khai thác.
