Huấn luyện sát thực địa, rút ngắn thời gian cứu người
Cứu hộ dưới nước là hoạt động tìm kiếm, tiếp cận và đưa người gặp nạn ra khỏi môi trường nước bằng kỹ năng, phương tiện và quy trình phối hợp phù hợp với dòng chảy, thời tiết cùng các chướng ngại tại hiện trường. Đây là năng lực cần được rèn luyện thực tế, không thể thay bằng lý thuyết khi mỗi phút chậm trễ đều làm tăng nguy cơ cho nạn nhân lẫn lực lượng cứu hộ.
Trên sông Đăk Bla, nơi thường xảy ra tai nạn đuối nước, lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH đã hoàn thành đợt huấn luyện điều khiển ca nô và cứu nạn dưới nước với các bài tập bám sát điều kiện thực chiến. Dòng chảy, thủy triều và vật cản chìm khiến việc điều khiển phương tiện, áp sát người bị nạn nguy hiểm hơn nhiều so với cứu hộ trên đất liền. Vì vậy, huấn luyện cứu nạn phải rèn đồng thời khả năng xử lý phương tiện và phản ứng tại hiện trường, thay vì chỉ tập trung vào thao tác riêng lẻ.
Các bài thực hành gồm xây dựng đội hình tiếp cận an toàn, vớt người, di chuyển tài sản, vượt chướng ngại vật và phối hợp cứu nạn trong thời tiết khắc nghiệt. Lực lượng cũng tập phương án tìm kiếm trong mùa bão lũ, tiếp tế lương thực cho khu vực ngập bị chia cắt và chữa cháy tàu thuyền trên sông. Giá trị của những bài tập này nằm ở khả năng rút ngắn thời gian vàng khi sự cố xảy ra, đồng thời hạn chế nguy hiểm cho cả nạn nhân và chiến sĩ.
Lý Sơn cần phương án cứu hộ cho cả biển, bão và sập đổ
Tại Đặc khu Lý Sơn, nơi thường xuyên chịu ảnh hưởng trực tiếp và nặng nề của gió bão, mưa lớn, công tác phòng chống thiên tai đòi hỏi lực lượng tại chỗ phải chuẩn bị cho nhiều dạng sự cố cùng lúc. Ngày 21/10, Đội Chữa cháy và CNCH khu vực 8 tổ chức huấn luyện toàn diện cho 100% cán bộ, chiến sĩ trên địa bàn. Đây là cách chuẩn bị đúng hướng: một địa bàn đảo không thể chỉ luyện cứu nạn dưới nước mà bỏ qua cây đổ, công trình sập hay sạt lở.
Nội dung huấn luyện bao gồm cứu người đuối nước, xử lý nhà cửa và công trình sập đổ, tai nạn phương tiện, sạt lở đất đá cùng tai nạn giao thông đường bộ và đường thủy. Chiến sĩ thực hành dùng thiết bị cắt, banh tách để xử lý sự cố công trình, vận hành máy cưa giải phóng cây ngã đổ và sử dụng thiết bị lặn tìm nạn nhân. Việc tập hợp các kỹ năng này giúp lực lượng phản ứng theo tình huống thực tế, thay vì trông chờ một phương án duy nhất cho mọi kiểu thiên tai.
Đợt huấn luyện tại đảo cũng có ý nghĩa vượt ra ngoài thao trường: kỹ năng được nâng lên thì khả năng giảm thiệt hại về người và tài sản cho cộng đồng cũng tăng. Muốn hiệu quả đó thành hiện thực, người dân cần được hướng dẫn cách phòng ngừa và phối hợp với lực lượng cứu hộ; chuẩn bị của cơ quan chuyên trách sẽ chưa đủ nếu cộng đồng chỉ bắt đầu ứng phó khi bão đã đến.
Sông, biển đảo và miền núi đòi hỏi cách tiếp cận khác nhau
Một phương án cứu hộ phù hợp ở sông sâu chưa chắc hiệu quả trên đảo hoặc tại sườn núi có nguy cơ sạt lở. Quảng Ngãi có địa bàn trải từ biển đảo, sông sâu dòng chảy xiết đến vùng núi cao, nơi đất đá có thể trượt xuống bất ngờ. Địa hình khác nhau kéo theo yêu cầu khác nhau về phương tiện, cách tiếp cận và đánh giá mức độ an toàn; huấn luyện theo một kịch bản chung sẽ để lại khoảng trống đúng lúc cần phản ứng nhanh nhất.
Ngày 24/10, tại xã Tịnh Khê, Đội Chữa cháy và CNCH khu vực 1 thực tập phương án cứu nạn sự cố giao thông đường thủy nội địa ở cảng Tịnh Kỳ. Kịch bản yêu cầu phối hợp tiếp cận người trôi dạt và lặn tìm người mất tích dưới nước sâu. Flycam truyền hình ảnh trực tiếp về ban chỉ huy, giúp quan sát hiện trường, xác định hướng dòng chảy và gió để chọn phương án tiếp cận thích hợp, giảm thời gian tìm kiếm và nguy hiểm cho chiến sĩ. Công nghệ ở đây phát huy giá trị vì gắn với quyết định tác chiến cụ thể, chứ không phải chỉ để bổ sung thiết bị.
Ở xã Minh Long, bài thực tập lại đặt lực lượng trước tình huống đất đá sạt lở cuốn người và xe xuống vực sâu 30 m. Flycam được dùng khảo sát khu vực rậm rạp để định vị nạn nhân, sau đó chiến sĩ thiết lập dây và ròng rọc để xuống sơ cứu, cố định nạn nhân trên cáng rồi kéo lên. Hai tình huống cho thấy năng lực ứng phó lũ lụt và thiên tai không chỉ nằm ở kỹ thuật cá nhân: phối hợp tại chỗ, trinh sát hiện trường và lựa chọn thiết bị phải ăn khớp.
Sẵn sàng ứng phó phải đi cùng phòng ngừa trong cộng đồng
Trước diễn biến cực đoan của biến đổi khí hậu và cao điểm mùa mưa lũ, lực lượng xác định huấn luyện, thực tập phương án là nhiệm vụ then chốt. Đây không nên chỉ là hoạt động theo mùa: kỹ năng sử dụng ca nô, thiết bị lặn, flycam hay dụng cụ xử lý sập đổ cần được duy trì để chiến sĩ có thể làm chủ phương tiện khi điều kiện thực tế bất lợi. Thao trường chỉ có ý nghĩa nếu năng lực đó chuyển thành phản ứng nhanh, an toàn và phối hợp chặt chẽ khi người dân cần giúp đỡ.
Song song với huấn luyện, lực lượng tổ chức tuyên truyền, khuyến cáo người dân vùng núi cảnh giác với nguy cơ sạt lở, tránh đi lại hoặc dừng đỗ ở khu vực nguy hiểm, chủ động rời khỏi vách núi có dấu hiệu bất thường và gọi 114 khi gặp sự cố. Đây là phần không thể thiếu của phòng chống thiên tai: giảm nguy cơ trước khi tai nạn xảy ra sẽ bảo vệ người dân tốt hơn việc chỉ trông đợi cứu hộ sau đó.
Các đợt huấn luyện tại Đăk Bla, Lý Sơn, Tịnh Khê và Minh Long cho thấy hướng đi cần thiết: tập sát địa hình, luyện nhiều dạng sự cố và kết hợp thiết bị với phối hợp thực địa. Khi lực lượng duy trì trạng thái sẵn sàng cao, còn cộng đồng biết cách phòng ngừa và báo tin, năng lực cứu hộ mới tạo được khác biệt rõ rệt trong mùa mưa bão.
