Từ chợ đêm đến trải nghiệm đô thị
Kinh tế đêm là hệ thống hoạt động thương mại, ẩm thực, văn hóa và giải trí diễn ra sau giờ sinh hoạt ban ngày, được tổ chức thành trải nghiệm có bản sắc thay vì những điểm bán lẻ rời rạc. Lâm Đồng đang khẩn trương xây dựng phương án tổ chức lại hoạt động ban đêm tại trung tâm Đà Lạt, trước mắt phục vụ Festival Hoa Đà Lạt lần thứ XI năm 2026. Đây là hướng đi cần thiết: thành phố vốn có khách và không khí đêm đặc trưng, nhưng sức hút ấy chưa được kết nối thành hành trình trọn vẹn.
Hiện chợ đêm Nguyễn Thị Minh Khai có 591 hộ kinh doanh, chủ yếu bán quần áo, sản phẩm len, đặc sản, quà lưu niệm và thức ăn đường phố. Hơn 100 m đường trước chợ có khoảng 500 gian hàng mỗi đêm, cho thấy nhu cầu du lịch đêm Đà Lạt đã hiện hữu. Tuy nhiên, đông đúc không đồng nghĩa với đa dạng. Nếu kế hoạch chỉ dồn thêm hoạt động mua bán vào trung tâm, thành phố sẽ khó tạo thêm lý do để du khách ở lại lâu hơn.

Sắp xếp lại không gian để khách có thêm lựa chọn
Phương án của phường Xuân Hương - Đà Lạt mở ra một cấu trúc rõ hơn: công viên Nguyễn Thị Minh Khai rộng khoảng 3.000 m² được đề xuất thành công viên đa chức năng kết hợp ẩm thực; các hộ bán sản phẩm len có thể tập trung trên đường Lê Thị Hồng Gấm, cách chợ hiện hữu hơn 1 km, để hình thành tuyến mua sắm chuyên biệt và giảm áp lực cho khu chợ. Đây là thay đổi có ích cho cả khách lẫn người kinh doanh nếu việc bố trí được thực hiện có trật tự, thuận tiện và không làm mất nét gần gũi của phố núi.
Đường Lê Đại Hành được đề xuất thành phố đi bộ, kết hợp âm nhạc và nghệ thuật đường phố, nối với không gian đi bộ Hòa Bình. Du khách vì thế có thể chuyển từ mua sắm sang xem biểu diễn, ăn uống và dạo phố thay vì phải quay lại một điểm duy nhất. Khu công viên Nguyễn Thị Minh Khai và Hòa Bình dự kiến nhận khoảng 26 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh trong giai đoạn 2026–2027. Nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào thiết kế, vệ sinh, tiện ích công cộng và cách sắp xếp các hộ kinh doanh, không chỉ vào khoản đầu tư.

Festival là thời hạn, không nên là đích đến
Festival Hoa Đà Lạt lần thứ XI năm 2026 mang chủ đề “Đà Lạt - Bản giao hòa của sắc hoa và âm nhạc”, tạo dịp để đẩy nhanh chỉnh trang và tổ chức hoạt động văn hóa, thương mại, dịch vụ về đêm. Tỉnh yêu cầu hoàn thiện phương án để công viên Nguyễn Thị Minh Khai kịp phục vụ người dân và du khách trước lễ hội. Mốc thời gian này tạo động lực, nhưng chạy đua tiến độ không được lấn át yêu cầu hài hòa với cảnh quan, kiến trúc và đời sống cư dân.
Các không gian được đề xuất mở rộng gồm đường Nguyễn Văn Cừ, công viên Ánh Sáng, khu vực quanh hồ Xuân Hương và tuyến kết nối đến ga Đà Lạt. Địa phương cũng nghiên cứu các chuyến tàu đêm trên tuyến Đà Lạt – Trại Mát, kết hợp âm nhạc và trải nghiệm di sản. Những ý tưởng này có thể giúp du lịch đêm Đà Lạt vượt khỏi mô hình chợ và ẩm thực, nhưng cần được tổ chức thành tuyến trải nghiệm liền mạch, có phương án đi lại và quản lý rõ ràng.
Bản sắc và tính bền vững mới là thước đo
Đà Lạt chỉ là một phần trong kế hoạch rộng hơn của Lâm Đồng. Tỉnh muốn khai thác thế mạnh khác nhau của các vùng—khí hậu, cảnh quan, hoa, kiến trúc và âm nhạc ở Đà Lạt; biển và giải trí ở Phan Thiết, Mũi Né; thiên nhiên và văn hóa cộng đồng ở Gia Nghĩa, Tà Đùng; trà, cà phê và làng nghề ở Bảo Lộc, Di Linh—để tạo những sắc màu kinh tế đêm riêng thay vì áp dụng một mô hình đồng nhất. Tỉnh đặt mục tiêu đến hết năm 2027 lựa chọn và vận hành thí điểm tại năm khu vực: Đà Lạt, Bảo Lộc, Gia Nghĩa, Phan Thiết và Mũi Né.
Đà Lạt từng có những mô hình kinh tế đêm không duy trì được sức sống, vì vậy lần tổ chức lại này cần được đánh giá bằng chất lượng trải nghiệm và sinh kế lâu dài, không phải số lượng gian hàng hay độ đông trong mùa lễ hội. Muốn phát triển bền vững, thành phố phải điều phối tốt hoạt động kinh doanh, bảo vệ cảnh quan và giữ không gian dễ tiếp cận cho người dân. Festival Hoa Đà Lạt có thể là bước khởi đầu đáng chú ý; thành công thật sự là khi các tuyến phố vẫn hấp dẫn sau khi lễ hội kết thúc.






