Vỏ bọc thuê vàng, bản chất là cho vay
“Cho thuê vàng” trong vụ việc này là cách biến khoản tiền vay thành vàng và hợp đồng thuê tài sản, để người vay bán vàng lấy tiền nhưng vẫn phải trả lãi theo ngày. Đây không phải dịch vụ thuê vàng thông thường: cơ quan điều tra xác định nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh dùng hình thức ấy để che giấu hoạt động vay lãi nặng. Tối 22/10, Công an TP.HCM cho biết đã khởi tố vụ án, khởi tố bị can và bắt tạm giam 36 người; trước đó, lực lượng chức năng đồng loạt kiểm tra 8 địa điểm. Quy mô xử lý cho thấy đây không còn là vài giao dịch mờ ám riêng lẻ, mà là dấu hiệu tín dụng đen được tổ chức dưới lớp vỏ kinh doanh hợp pháp.
Quảng cáo trực tuyến, phí chồng lên lãi
Các nhóm thuê mặt bằng, trưng bày vàng và trang sức, rồi quảng cáo trên Facebook, Zalo và website bằng những lời mời như “cho thuê vàng nhanh” hay “cho thuê vàng trả góp”. Người cần tiền phải cung cấp giấy tờ tùy thân cùng thông tin cư trú, việc làm và thu nhập để được thẩm định. Sau khi nhận vàng đem bán, họ phải trả lãi mỗi ngày và hoàn trả vàng hoặc khoản tiền tương ứng khi đến hạn. Để khoản vay khó bị nhận diện, tiền lãi được tách thành phí thuê vàng, phí hồ sơ, phí dịch vụ và phí gia hạn; có nơi còn thu trước tiền lãi. Một số cơ sở lập hợp đồng thuê vàng kèm váy dự tiệc, ghi giá thuê trang phục cao bất thường. Cách dựng giao dịch này không làm đổi bản chất khoản vay, nhưng khiến người vay khó nhìn thấy đầy đủ lãi suất cho vay ngay từ đầu.
Lãi suất vượt xa mức có thể xem nhẹ
Lãi suất thực tế có trường hợp vượt 500% mỗi năm. Một nhóm do Lê Thành Long điều hành, Nguyễn Anh Tuấn góp vốn, sử dụng các hộ kinh doanh Đại Phát Gold và Thịnh Vượng Gold làm vỏ bọc; nhóm này bị xác định đã cho 146 người vay qua 206 hợp đồng, với lãi suất từ 292% đến 544,78% mỗi năm. Con số ấy cho thấy vì sao cách gọi “thuê vàng” cần được nhìn cùng toàn bộ dòng tiền và nghĩa vụ trả nợ, thay vì chỉ đọc tên trên hợp đồng. Với người vay, việc bán vàng lấy tiền không xóa nghĩa vụ trả lãi hằng ngày; các khoản phí tách rời còn có thể khiến tổng gánh nặng khó nhận biết. Nhãn doanh nghiệp hay hợp đồng thuê không thể tự biến một khoản vay lãi nặng thành giao dịch vô hại.
Điều tra tiếp và cảnh giác trước lời mời vay nhanh
Vụ việc bắt đầu từ thông tin do Công an phường Bình Quới phát hiện trong quá trình tuần tra ngày 29/9; từ đó, Phòng Cảnh sát hình sự làm rõ nhóm Long và Tuấn đứng sau các hộ kinh doanh nói trên. Đợt kiểm tra 8 địa điểm và việc bắt tạm giam 36 người là bước xử lý đáng kể, nhưng chưa phải điểm kết thúc: cơ quan điều tra tiếp tục làm rõ vai trò từng người, dòng tiền, nguồn lợi bất chính và các đường dây có cách làm tương tự. Công an khuyến cáo người dân thận trọng với quảng cáo “cho thuê vàng” và “vay nhanh” trên mạng xã hội, đồng thời đọc kỹ lãi suất, các khoản phí và bản chất hợp đồng trước khi giao dịch. Bài học ở đây rất rõ: khi vàng chỉ là vật trung gian để nhận tiền mặt, cần xem giao dịch như một khoản vay và kiểm tra kỹ tổng nghĩa vụ phải trả.
