Cảnh báo mở rộng danh sách mục tiêu
Cáp Internet dưới biển là những tuyến cáp quang đặt dưới đáy biển, vận chuyển phần lớn dữ liệu quốc tế và kết nối các mạng viễn thông giữa các quốc gia. Khi chúng bị đưa vào lời đe dọa quân sự, nguy cơ không còn giới hạn ở căn cứ, tàu chiến hay cơ sở năng lượng.
Ngày 19/10, Chuẩn tướng Hossein Mohebi, người phát ngôn của Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC), cảnh báo các tuyến cáp truyền dữ liệu dưới eo biển Hormuz có thể trở thành mục tiêu tiếp theo nếu xung đột với Mỹ tái bùng phát. Ông nói Tehran sẽ công bố “các mục tiêu mới” và “các vũ khí mới”. Đây không phải tuyên bố về một cuộc tấn công đã xảy ra, nhưng là tín hiệu rõ ràng rằng Iran muốn mở rộng phạm vi răn đe sang hạ tầng viễn thông.
Thông điệp xuất hiện khi Tehran phát tín hiệu chuẩn bị cho giai đoạn chiến sự mới, còn ông Mohebi tuyên bố IRGC sẽ đáp trả mạnh mẽ trước hành động quân sự mới của Mỹ. Trong một cuộc đối đầu bế tắc, đe dọa vào kết nối số có thể nhằm buộc Washington và các đồng minh tính đến những tổn thất ngoài chiến trường.
Tác động lớn nhất nằm ở vùng Vịnh
Theo quan chức IRGC, có 7 tuyến cáp quan trọng chạy qua eo biển Hormuz, phục vụ Internet và truyền dữ liệu thương mại. Con số này khiến lời cảnh báo đáng chú ý, nhưng không đồng nghĩa Iran có thể làm tê liệt Internet toàn cầu. TeleGeography nhận định các tuyến qua Hormuz chiếm chưa đầy 1% tổng băng thông Internet quốc tế; phần lớn trục dữ liệu chính nối châu Âu với châu Á đi qua Biển Đỏ, cách eo biển khoảng 1.448 km.
Rủi ro thực tế tập trung ở Qatar, Bahrain, Kuwait, Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất và Ả Rập Xê Út. Những nền kinh tế này dựa vào cáp biển để duy trì ngân hàng, dịch vụ đám mây, giao dịch tài chính xuyên biên giới và hoạt động hành chính. Với người dân và doanh nghiệp, sự cố có thể làm gián đoạn thanh toán, truy cập dịch vụ trực tuyến và trao đổi dữ liệu, ngay cả khi phần còn lại của thế giới vẫn kết nối bình thường.
Vì vậy, gọi đây là mối đe dọa với Internet toàn cầu sẽ phóng đại phạm vi; xem nhẹ nó lại bỏ qua tính dễ tổn thương của khu vực. Một sự cố cục bộ có thể tạo sức ép kinh tế và chính trị đáng kể mà không cần làm sụp đổ mạng Internet trên diện rộng.
Hạ tầng dân sự có thể kéo xung đột leo thang
Việc nêu cáp ngầm như mục tiêu tiềm tàng làm thay đổi ranh giới của xung đột Iran Mỹ: các hệ thống dân sự phục vụ hàng triệu người có thể bị cuốn vào logic trả đũa. Một khi hạ tầng viễn thông bị coi là công cụ gây sức ép, nguy cơ không chỉ là đứt kết nối mà còn là những đòn đáp trả nhằm vào tài sản liên quan của các bên trong khu vực.
Iran từng cảnh báo rằng trong trường hợp chiến tranh tổng lực, các trung tâm dữ liệu, cáp quang biển và cơ sở trí tuệ nhân tạo liên kết với Mỹ trong khu vực cũng có thể bị nhắm tới. Điều đó cho thấy lời đe dọa về cáp không đứng riêng lẻ: nó nằm trong một danh sách rộng hơn gồm tài sản công nghệ, năng lượng và quân sự.
Vẫn có một lối thoát ngoại giao. Ngoại trưởng Abbas Araghchi cho biết tại cuộc họp của Tổ chức Hợp tác Hồi giáo ngày 17/10 rằng hoạt động hàng hải bình thường qua eo biển Hormuz có thể được khôi phục trong vòng 7 ngày nếu Washington chấp thuận các điều khoản của Tehran. Nhưng chừng nào hai bên còn dùng Hormuz làm đòn bẩy, lời đe dọa vào cáp Internet dưới biển sẽ khiến nguy cơ leo thang lan từ tuyến hàng hải sang mạng kết nối khu vực.
Kết luận: lời cảnh báo của IRGC chưa chứng minh cáp sẽ bị tấn công, song nó cho thấy hạ tầng dân sự đã trở thành một phần của cuộc đấu răn đe. Cái giá dễ thấy nhất có thể không phải Internet toàn cầu sụp đổ, mà là các nước vùng Vịnh phải đối mặt với gián đoạn số và bất ổn lớn hơn.
