Richard Avedon: thời trang bước ra khỏi tư thế tĩnh
Nhiếp ảnh thời trang cổ điển là cách ghi hình trang phục và người mẫu bằng bố cục được sắp đặt, thường trong studio, nơi vẻ thanh lịch được ưu tiên hơn chuyển động và câu chuyện. Richard Avedon đã phá vỡ khuôn mẫu ấy bằng cách đưa người mẫu vào những tình huống sống động, giàu kịch tính. Năm 1944, ở tuổi 21, ông thuyết phục được một tòa soạn thời trang nhận mình làm nhiếp ảnh gia; sau hai thập kỷ, ông đã làm thay đổi ngành này. Thay vì tạo dáng bất động, người mẫu của Avedon chạy trên phố Paris, trượt patin, nhảy múa trong quán cà phê và tương tác với voi. Những khung hình ấy khiến trang phục trở thành một phần của hành động, còn nhân vật trong ảnh có cá tính và sức sống. Đây là bước ngoặt đáng kể: ảnh thời trang không còn chỉ trưng bày quần áo mà còn kể chuyện.
Đổi mới không đồng nghĩa với được chào đón ngay lập tức. Giới thời trang vốn coi trọng sự nghiêm trang, nên không phải ai cũng tán thành nỗ lực đưa niềm vui và sự bộc phát vào ảnh. Một người mẫu da đen tài năng cũng gặp phản ứng tiêu cực từ nhà quảng cáo và một bộ phận ngành thời trang, vốn lo độc giả cùng khách hàng thương mại sẽ phản đối việc cô xuất hiện nổi bật. Những trở ngại ấy cho thấy tầm nhìn biên tập của Avedon không chỉ là thay đổi cách tạo dáng; nó còn thách thức các giới hạn về người được nhìn thấy trong thời trang.
Slim Aarons và thế giới rực nắng của Kodachrome
Nếu Avedon đưa thời trang vào chuyển động, Slim Aarons biến phong cách sống xa hoa thành một sân khấu ngập nắng. Sinh năm 1916, ông nhập ngũ ở tuổi 18 và làm nhiếp ảnh gia trong quân đội; sau này, kinh nghiệm phóng viên chiến trường không khiến ông chọn hình ảnh đối đầu, mà càng thôi thúc ông hướng ống kính về vẻ đẹp và sự thảnh thơi. Ông tìm đến những bãi biển, hồ bơi và ngôi nhà xa hoa, ghi lại người nổi tiếng trong khung cảnh như thể thuộc về một thế giới khác. Cách tiếp cận của Aarons có chủ ý rõ ràng: ông muốn chụp người đẹp giữa những nơi đẹp, nhưng vẫn giữ vẻ tự nhiên, không phô trương ekip hay thiết bị.
Slim Aarons Kodachrome gợi đúng sức hấp dẫn thị giác trong ảnh của ông: màu sắc trong trẻo, ánh nắng rõ nét và những khung cảnh nghỉ dưỡng được dàn dựng bởi chính đời sống. Aarons phân chia lượng phim Kodachrome dùng mỗi ngày và mang theo trong một túi vải nhỏ. Trong ảnh glamour những năm 1950-1980, nữ diễn viên Dolores del Río bơi ở Acapulco năm 1952, còn Mara Lane thư giãn bên hồ bơi tại Las Vegas năm 1954. Đến năm 1980, ông vẫn ghi lại những người tắm nắng tại Capri. Các bức ảnh không chỉ ghi lại trang phục hay địa điểm; chúng dựng nên một ảo ảnh về cuộc sống nhàn nhã, nơi ánh sáng, màu sắc và phong thái cùng kể chuyện.
Hai di sản, hai cách kể chuyện bằng hình ảnh
Đặt cạnh nhau, Avedon và Aarons cho thấy nhiếp ảnh thời trang có thể tạo sức hút theo những hướng trái ngược. Avedon tìm năng lượng trong chuyển động, biểu cảm và tình huống bất ngờ; Aarons xây dựng cảm giác hưởng thụ bằng màu sắc, ánh sáng và bối cảnh xa hoa. Một bên khiến người xem muốn theo dõi điều gì sẽ xảy ra tiếp theo, bên kia mời họ nán lại trong một khung cảnh tưởng như hoàn hảo. Cả hai đều hiểu rằng quần áo không thể tự mình gánh vác một bức ảnh: nhân vật, không gian và cảm xúc mới tạo nên câu chuyện. Vì vậy, ảnh của họ vượt khỏi chức năng minh họa xu hướng để định hình cách kể chuyện trong nhiếp ảnh thời trang và phong cách sống.
Sức sống lâu dài của những hình ảnh ấy nằm ở lựa chọn nghệ thuật, không phải một công thức có thể sao chép. Avedon từng làm cho sự ngẫu hứng trở thành ngôn ngữ biên tập; Aarons biến sự xa hoa đời thường thành một thế giới có màu sắc và nhịp điệu riêng. Đến nay, những khung hình của Avedon vẫn khiến chuyển động thời trang trông tự nhiên thay vì gượng ép, còn ảnh Aarons giữ nguyên sức quyến rũ của những nơi chốn ngập nắng. Nhìn lại hai sự nghiệp, có thể thấy họ không chỉ chụp quần áo hay người nổi tiếng: họ tạo ra hai cách nhìn khác biệt về khát vọng, vẻ đẹp và đời sống. Đó là lý do tác phẩm của họ vẫn là chuẩn mực giàu cảm hứng cho hình ảnh thời trang và phong cách sống.
