Cái bẫy bắt đầu từ một đơn hàng hấp dẫn
Lừa đảo chuyển tiền giả danh khách quốc tế là thủ đoạn người mua giả làm khách ở nước ngoài, báo đã thanh toán nhưng dùng chứng từ giả hoặc yêu cầu bất thường để chiếm đoạt hàng hóa, tiền bạc hay thông tin ngân hàng của người bán. Đây không phải rủi ro chỉ dành cho doanh nghiệp lớn: người dân, hộ kinh doanh và cơ sở bán hàng trực tuyến đều có thể thành mục tiêu.
Kẻ gian thường chủ động tìm người bán qua mạng xã hội, nhóm kinh doanh hoặc sàn thương mại điện tử. Họ tự giới thiệu là khách nước ngoài, đặt lượng hàng lớn, chấp nhận giá cao và nhanh chóng thống nhất giao nhận, đặt cọc. Điểm yếu dễ bị khai thác không nằm ở quy trình bán hàng phức tạp, mà ở tâm lý muốn chốt đơn nhanh trước một cơ hội tưởng như quá tốt. Khi người bán chưa xác minh danh tính và khả năng thanh toán, đơn hàng hấp dẫn có thể trở thành mồi nhử.
Bước dễ mắc bẫy: tin vào lời báo đã chuyển tiền
Sau khi tạo được lòng tin, đối tượng báo đã chuyển tiền đặt cọc hoặc thanh toán quốc tế rồi gửi ảnh biên lai, chứng từ hay thư điện tử xác nhận. Nếu tiền chưa xuất hiện trong tài khoản, họ có thể nói giao dịch đang chờ xử lý, tài khoản chưa nhận được tiền quốc tế hoặc cần hoàn tất thủ tục để giải ngân. Những lời giải thích này thường đi kèm thúc giục giao hàng hoặc làm theo hướng dẫn.
Đây là lúc người bán dễ nhầm lẫn nhất: một hình ảnh trông có vẻ chính thức không phải bằng chứng tiền đã được ghi có. Thủ đoạn giả mạo chuyển khoản cũng có thể diễn ra ngay tại cửa hàng. Trong một vụ việc ở Bắc Ninh, công an xác minh một thanh niên đã dùng hình ảnh giao dịch giả để lấy mỹ phẩm qua ba lần mua hàng; tổng giá trị hàng hóa được nêu là khoảng 22.000.000 đồng. Vụ việc cho thấy rủi ro không chỉ đến từ khách ở xa hay thanh toán quốc tế.
Khi người bán tin vào ảnh chụp hoặc bị gây áp lực thời gian, hàng có thể rời khỏi tay trước khi tiền thực sự vào tài khoản. Một số đối tượng còn gửi đường dẫn mạo danh ngân hàng, đòi mật khẩu, mã OTP hoặc yêu cầu trả phí xác minh, mở khóa, chuyển đổi ngoại tệ hay bảo đảm. Không có lý do an toàn nào để người bán nộp tiền trước chỉ nhằm nhận khoản thanh toán mà khách nói đã gửi.
Xác minh giao dịch bằng tài khoản nhận tiền
Quy tắc nên áp dụng cho mọi đơn hàng là: chỉ giao hàng khi ứng dụng ngân hàng hoặc tài khoản của cửa hàng ghi nhận tiền đã vào. Hãy tự mở ứng dụng chính thức, kiểm tra số dư và lịch sử giao dịch; nếu vẫn còn nghi vấn, liên hệ ngân hàng qua kênh chính thức. Đừng dựa vào ảnh chụp màn hình, biên lai, email hay tin nhắn do người mua gửi để xác nhận thanh toán.
Trong bán hàng trực tuyến, quy trình này có thể khiến việc chốt đơn chậm hơn, nhưng chậm một bước vẫn tốt hơn mất hàng hoặc mất quyền kiểm soát tài khoản. Không truy cập đường dẫn lạ, không cài ứng dụng theo chỉ dẫn của người không quen và tuyệt đối không cung cấp thông tin đăng nhập, mật khẩu, mã OTP hay dữ liệu cá nhân nhạy cảm. Cũng không hoàn tiền, chuyển thêm tiền hoặc giao hàng vì lời hứa về đơn lớn hay sự thúc giục của khách.
- Tự kiểm tra số dư và lịch sử trên ứng dụng ngân hàng hoặc tài khoản nhận tiền.
- Nếu khoản tiền chưa được ghi có, tạm dừng giao hàng và không thực hiện yêu cầu thanh toán bổ sung.
- Khi có điểm bất thường, gọi ngân hàng qua kênh chính thức để xác minh giao dịch.
Có dấu hiệu đáng ngờ: dừng lại, lưu bằng chứng, trình báo
Đơn hàng giá trị lớn bất thường, khách mới liên hệ nhưng thúc giục giao nhanh, chứng từ không khớp với giao dịch thực tế, yêu cầu nộp phí trước hoặc gửi đường dẫn lạ đều là lý do để dừng giao dịch. Đừng tiếp tục đối thoại theo hướng dẫn của người mua nếu điều đó đòi hỏi bạn chuyển tiền hay tiết lộ thông tin bảo mật.
Nếu đã bấm vào đường dẫn đáng ngờ, cung cấp thông tin hoặc chuyển tiền, hãy liên hệ ngân hàng ngay để đề nghị hỗ trợ xử lý giao dịch và bảo vệ tài khoản. Lưu lại tin nhắn, đường dẫn, chứng từ và thông tin tài khoản liên quan; sau đó trình báo cơ quan công an để được tiếp nhận, hướng dẫn xử lý. Kết luận cần nhớ rất rõ: chỉ giao hàng sau khi tiền được xác nhận trong tài khoản của mình, không phải sau khi người mua nói rằng họ đã chuyển.
