Một dòng ống kính sinh ra để nhìn trong đêm
Leica Noctilux là dòng ống kính khẩu độ lớn được tạo ra để ghi hình trong điều kiện ánh sáng yếu, đồng thời tạo nên cách thể hiện riêng với vùng nét mỏng và hậu cảnh mềm. Nhân dịp tròn 60 năm, Leica phát hành cuốn sách Noctilux, kể lại lịch sử của dòng sản phẩm và tập hợp những bức ảnh được chụp bằng các phiên bản khác nhau. Cuốn sách ra mắt ngày 27 tháng 11 năm 2026 tại phiên đấu giá Leitz Photographica ở Wetzlar, cùng triển lãm đặc biệt “60 Years of Noctilux”. Mốc kỷ niệm này có ý nghĩa vì Noctilux không chỉ là câu chuyện về khẩu độ lớn: nó ghi lại cách một ý tưởng quang học bền bỉ tiếp tục tạo dấu ấn thẩm mỹ, ngay cả khi máy ảnh hiện đại đã nhìn tốt hơn trong bóng tối.

Từ 50mm f/1.2 đến góc rộng thế hệ mới
Hành trình bắt đầu tại Photokina năm 1966, khi Leica giới thiệu Noctilux 50mm f/1.2 với mục tiêu chụp bằng ánh sáng sẵn có vào ban đêm. Đây là ống kính Leica sản xuất hàng loạt đầu tiên có bề mặt phi cầu, một bước đi đặt nền móng cho khả năng kiểm soát quang sai ở khẩu độ rất lớn. Cuốn sách lần theo các cột mốc tiếp theo: Noctilux 50mm f/0.95 ASPH, Noctilux 75mm f/1.25 ASPH và mẫu góc rộng mới nhất, Noctilux 35mm f/1.2. Các chương về công nghệ phi cầu còn đưa độc giả đến gần những người đứng sau thiết kế quang học, gồm Peter Karbe và Dietmar Stuible. Giá trị của cuốn sách vì thế không nằm ở việc liệt kê đời máy, mà ở cách nối tiến bộ kỹ thuật với lựa chọn hình ảnh.
Chân dung là nơi Noctilux bộc lộ cá tính
Những bức ảnh trong sách cho thấy một chữ ký hình ảnh dễ nhận ra: vùng nét rất mỏng, hậu cảnh dịu sáng và khả năng làm việc trong ánh sáng yếu. Với ảnh chân dung Leica, sự kết hợp này có thể khiến ánh nhìn trở thành tâm điểm mà không cần bối cảnh cầu kỳ. Nhiếp ảnh gia Pháp François Rousseau dùng Noctilux 75mm f/1.25 ASPH chụp các khách mời tại nơi lưu trú dành cho nghệ sĩ và nhà khoa học Résidence des Récollets ở Paris, trong một dự án năm 2023. Ông nhận xét: “Tôi có cảm giác đây là ống kính tốt nhất thế giới để ghi lại một gương mặt, một ánh nhìn”; theo Rousseau, độ sắc nét phi thường đi cùng sự mềm mại đáng kể. Đây là lời khen có tính cá nhân, nhưng cũng chỉ đúng trọng tâm: Noctilux hấp dẫn không chỉ vì độ nét, mà vì cách nó định hình cảm xúc của chân dung.
Vì sao Noctilux vẫn đáng được kể lại
Ngày nay, cảm biến độ nhạy cao có thể ghi hình trong bóng tối, nên lý do chọn khẩu độ f/0.95 hay f/1.2 đã dịch chuyển: từ việc có chụp được hay không sang việc bức ảnh trông như thế nào. Độ sâu trường ảnh nông, vùng chuyển nét và quầng sáng quanh điểm nổi bật vẫn là những đặc tính khó thay thế bằng việc chỉ tăng độ nhạy máy ảnh. Với người chụp phim ban đêm, lợi thế thu sáng của khẩu độ lớn vẫn mang ý nghĩa thực tế như trước. Bởi vậy, kỷ niệm sáu thập kỷ Noctilux không nên chỉ được xem như hoài niệm về một thiết kế đắt giá; đó còn là dịp nhìn lại một lựa chọn sáng tạo đã ảnh hưởng đến cách nhiếp ảnh gia xử lý bóng tối và gương mặt. Cuốn sách và triển lãm Wetzlar biến di sản ấy thành lời mời nhìn kỹ hơn, thay vì chỉ ngưỡng mộ thông số.






