Những bức ảnh đưa biên cương đến gần hơn
Ảnh nghệ thuật vùng biên là những khuôn hình ghi lại cảnh quan, con người và nhịp sống nơi địa đầu Tổ quốc, đồng thời gợi nhắc tình cảm, trách nhiệm với từng tấc đất quê hương. Tối 30/10, tại Cung Quy hoạch, Hội chợ và Triển lãm TP Quảng Ninh, cuộc thi ảnh quốc gia “Tự hào một dải biên cương” lần thứ IV trao 21 giải thưởng ở hai thể loại Ảnh đơn và Ảnh bộ. Quy mô đáng chú ý, nhưng giá trị của cuộc thi không chỉ nằm ở số lượng giải: các tác phẩm biến biên giới từ một khái niệm trên bản đồ thành không gian sống có cảnh sắc, văn hóa và con người cụ thể. Triển lãm ảnh biên cương vì thế có thể khơi gợi sự quan tâm của công chúng, nhất là khi các tác phẩm được đưa tới trường học, cơ sở và đơn vị lực lượng vũ trang để làm tư liệu giáo dục truyền thống.
Từ gần 16.000 tác phẩm đến 21 giải thưởng
Mùa giải năm 2026 nhận gần 16.000 tác phẩm của 4.221 tác giả đến từ 34/34 tỉnh, thành phố. Trong số đó, Ban Tổ chức trao 21 giải thưởng, gồm 2 giải Nhất, 4 giải Nhì, 5 giải Ba và 10 giải Khuyến khích; 118 tác giả có tác phẩm được trưng bày cũng được vinh danh. Những con số ấy cho thấy sức hút rộng khắp của cuộc thi, với sự góp mặt của người làm nhiếp ảnh chuyên nghiệp và nhiều thành phần xã hội. Tuy nhiên, điểm đáng nhớ không phải là cuộc đua về số lượng, mà là cách nhiều góc nhìn khác nhau cùng kể chuyện biên cương. Sự đa dạng ấy giúp ảnh nghệ thuật vùng biên vượt khỏi lối minh họa đơn thuần: mỗi khuôn hình có thể lưu lại một cảnh sắc, một hoạt động lao động hoặc một dấu ấn văn hóa đáng được nhìn kỹ hơn.
Hai giải Nhất, hai cách nhìn về biên cương
Giải Nhất Ảnh đơn thuộc về Triệu Văn Lịch, tác giả đến từ Cao Bằng, với “Ba Quáng - Một góc biên cương hùng vĩ”; giải Nhất Ảnh bộ được trao cho Giang Sơn Đông, đến từ Hải Phòng, với “Yêu từng tấc đất biên cương”. Hai tác phẩm nhiếp ảnh đoạt giải cho thấy biên giới có thể được kể bằng cả một khoảnh khắc cô đọng lẫn một câu chuyện nhiều lớp. Với bộ ảnh của mình, Giang Sơn Đông theo đuổi đề tài tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại vùng lõi chiến trường Vị Xuyên năm xưa trong gần hai tháng. Cách tiếp cận ấy nhấn mạnh rằng cảnh quan biên cương không chỉ đẹp để ngắm; nơi đây còn lưu giữ ký ức và sự hy sinh của những thế hệ đi trước. Vì vậy, tên gọi “Yêu từng tấc đất biên cương” mang sức nặng của một lời tri ân, không chỉ là cảm xúc trước phong cảnh.
Triển lãm kể cả cảnh sắc lẫn đời sống
Các tác phẩm dự thi phản ánh vẻ đẹp tự nhiên, đời sống văn hóa, lao động và sản xuất của người dân vùng biên; đồng thời khắc họa sự gắn bó giữa các dân tộc và hình ảnh cán bộ, chiến sĩ bám địa bàn, giữ gìn an ninh, trật tự, bảo vệ chủ quyền. Những chi tiết như đường biên, cột mốc và sinh hoạt thường ngày giúp triển lãm ảnh biên cương có chiều sâu hơn một bộ sưu tập phong cảnh: chúng đặt vẻ đẹp trong mối liên hệ với cộng đồng đang sống và gìn giữ nơi ấy. Ban Tổ chức chọn 139 tác phẩm để trưng bày, tạo nên một lát cắt phong phú về miền biên giới. Đưa triển lãm lưu động tới trường học, cơ sở và đơn vị lực lượng vũ trang là hướng đi thiết thực, bởi hình ảnh có thể khiến lịch sử và trách nhiệm bảo vệ biên cương trở nên gần gũi với người xem trẻ.
Giá trị của cuộc thi nằm ở câu chuyện được tiếp nối
Cuộc thi ảnh quốc gia lần thứ IV cho thấy nhiếp ảnh có thể kết nối phong cảnh với ký ức, lao động và ý thức chủ quyền. Hai giải Nhất tạo nên điểm nhấn riêng: một tác phẩm hướng đến vẻ hùng vĩ của biên cương, một bộ ảnh khơi lại câu chuyện tìm kiếm hài cốt liệt sĩ ở Vị Xuyên. Nhưng sức sống lâu dài của cuộc thi sẽ phụ thuộc vào việc công chúng có tiếp tục được gặp những hình ảnh ấy hay không. Đề xuất đưa triển lãm về trường học, cơ sở và lực lượng vũ trang vì thế đáng được xem là phần tiếp nối quan trọng, chứ không phải hoạt động bên lề lễ trao giải. Khi được chia sẻ rộng rãi, những tác phẩm nhiếp ảnh đoạt giải không chỉ lưu giữ vẻ đẹp vùng biên mà còn giúp người xem hiểu rõ hơn về con người, ký ức và trách nhiệm gắn với từng tấc đất biên cương.
