Sửa chữa khẩn cấp chung cư: khi sinh mạng cư dân buộc chính quyền phải ra tay
Sửa chữa khẩn cấp chung cư là việc chính quyền ban hành lệnh xây dựng đặc biệt để xử lý ngay các hạng mục xuống cấp, có nguy cơ cháy nổ, mất an toàn trong phần sở hữu chung, nhằm ngăn chặn thảm họa và bảo vệ tính mạng, tài sản của cư dân đang sinh sống tại đó. Lệnh khẩn cấp vừa áp dụng cho lô A và lô B chung cư Tân Mỹ cho thấy mức độ nghiêm trọng của tình trạng này. Các hệ thống phòng cháy chữa cháy, thoát nạn, thang máy, hệ thống điện và nhiều hạng mục dùng chung đã hư hỏng nặng, đe dọa trực tiếp an toàn sinh mạng cư dân. Việc phải dùng đến cơ chế khẩn cấp không chỉ là phản ứng trước nguy cơ tức thời mà còn là lời cảnh báo về cách chúng ta đã bỏ quên an toàn chung cư cũ trong nhiều năm.
Hệ thống phòng cháy chữa cháy, thang máy, điện: những mắt xích nguy hiểm nhất
Điểm đáng lo nhất ở chung cư Tân Mỹ là toàn bộ chuỗi hệ thống an toàn – từ hệ thống phòng cháy chữa cháy, thoát nạn đến thang máy và hệ thống điện – đều đang trong tình trạng hư hỏng nghiêm trọng. Khi hệ thống báo cháy, chữa cháy, cửa ngăn cháy buồng thang bộ không hoạt động đúng, bất kỳ đám cháy nhỏ nào cũng có thể biến thành thảm họa. Thành phố buộc phải yêu cầu sửa chữa, thay thế, khắc phục toàn bộ hệ thống này, đồng thời bổ sung bình chữa cháy, đèn Exit, đèn chiếu sáng sự cố và các thiết bị liên quan. "Sửa chữa, thay thế và kiểm định an toàn 8 thang máy" là một con số cho thấy mức độ xuống cấp không thể chấp nhận được. Cải tạo hệ thống điện, quạt tạo áp và máy phát điện dự phòng cũng là bắt buộc, bởi mọi sự cố điện trong bối cảnh hệ thống PCCC yếu đều là rủi ro kép cho cư dân.
45 ngày thi công: đủ nhanh để an toàn hay chỉ là chữa cháy?
Thời gian thi công dự kiến cho công trình sửa chữa khẩn cấp tại chung cư Tân Mỹ là 45 ngày kể từ khi triển khai. Về mặt kỹ thuật, đây là khoảng thời gian ngắn cho khối lượng công việc gồm sửa chữa hệ thống phòng cháy chữa cháy, thoát nạn, cải tạo hệ thống điện, kiểm định và thay thế 8 thang máy. Thành phố yêu cầu khẩn trương từ khâu khảo sát, lập, thẩm định, phê duyệt hồ sơ thiết kế, dự toán đến lựa chọn nhà thầu, thi công, giám sát, nghiệm thu và bàn giao. Sở Xây dựng chịu trách nhiệm toàn diện về tính chính xác hồ sơ, tính chất khẩn cấp và kinh phí. Vấn đề không chỉ là hoàn thành trong 45 ngày, mà là chất lượng sửa chữa có đủ để thiết lập lại chuẩn an toàn chung cư cũ, hay chỉ là một đợt "chữa cháy" tạm thời trước khi những bất cập cũ quay lại.
Tân Mỹ trong bức tranh 63 chung cư phải phá dỡ và 458 chung cư cần cải tạo
Lệnh sửa chữa khẩn cấp tại Tân Mỹ không phải trường hợp đơn lẻ, mà nằm trong chiến dịch rộng hơn xử lý chung cư xuống cấp trên địa bàn thành phố. Hiện có 63 chung cư với 89 lô thuộc diện phải phá dỡ, 16 phường được giao rà soát nhu cầu tạm cư, bố trí quỹ nhà tạm cư, tái định cư, chủ động phương án di dời và hỗ trợ tiền thuê nhà ở cho người dân. Song song, 458 chung cư tương ứng 509 lô không thuộc diện phá dỡ đang được 41 phường phân loại hiện trạng để bố trí vốn cải tạo, sửa chữa. Các phường phải hướng dẫn lắp đặt biển cảnh báo, hạn chế tập trung tại khu vực hư hỏng kết cấu, thường xuyên kiểm tra an toàn phòng cháy chữa cháy, cứu hộ cứu nạn trong thời gian chờ phá dỡ hoặc cải tạo. Bức tranh này cho thấy an toàn chung cư cũ đang là bài toán hệ thống, không thể giải quyết bằng vài lệnh sửa chữa khẩn cấp rời rạc.
Từ lệnh khẩn cấp đến quy trình dài hạn: cư dân cần đòi hỏi điều gì?
Thành phố đang nghiên cứu cơ chế cải tạo, xây dựng lại chung cư và tái thiết đô thị, trong đó có các đề xuất ưu tiên nhà ở xã hội cho người không đủ điều kiện tái định cư. Sở Tài chính được giao hướng dẫn quyết toán vốn kiểm định, bổ sung nguồn vốn cho địa phương, còn Sở Xây dựng phối hợp tham mưu về cải tạo, xây dựng lại nhà chung cư đúng tiến độ. Trên giấy tờ, quy trình cải tạo khẩn cấp chung cư cũ đang được đẩy nhanh, nhưng để tránh lặp lại câu chuyện Tân Mỹ – nơi thang máy và hệ thống an toàn bị phản ánh từ năm 2016 mà đến nay mới có lệnh khẩn cấp – cư dân cần chủ động hơn. Họ có quyền yêu cầu kiểm tra định kỳ hệ thống phòng cháy chữa cháy, cải tạo hệ thống điện, công khai kết quả kiểm định, kế hoạch sửa chữa và tiến độ thực hiện. Nếu an toàn bị xem là chi tiết phụ trong quản lý chung cư, mọi lệnh khẩn cấp sẽ luôn đến muộn hơn một bước so với nguy cơ.
