Văn hóa đọc là nền tảng của giáo dục toàn diện
Văn hóa đọc là môi trường và thói quen giúp trẻ tiếp cận sách, chia sẻ điều đã đọc và dùng tri thức để khám phá thế giới; vì thế, đây không phải hoạt động phụ mà là một phần của giáo dục toàn diện. Phát triển văn hóa đọc cho thiếu nhi được xem là sự chăm lo lâu dài cho chất lượng con người và tương lai đất nước. Nhận định ấy đáng lưu ý bởi việc học không thể chỉ gói trong giờ lên lớp: trẻ cần biết tự đặt câu hỏi, tìm kiếm lời giải và hình thành góc nhìn của riêng mình. Hội thi thiếu nhi tuyên truyền, giới thiệu sách do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Đắk Lắk tổ chức từ ngày 23 đến 25/10, hướng tới các dịp kỷ niệm và hoạt động văn hóa năm 2026. Sự kiện có 358 học sinh thuộc 29 đội; qua giới thiệu sách và phần thi năng khiếu, các em rèn khả năng cảm thụ, trình bày, tự tin và hợp tác. Đọc sách thiếu nhi vì vậy cần được coi là trải nghiệm học tập có giá trị, không phải bài tập để hoàn thành.
Tò mò là cánh cửa đầu tiên dẫn trẻ đến sách
Muốn có trẻ yêu sách, người lớn nên bắt đầu từ điều làm các em muốn biết thêm, thay vì áp đặt một danh sách sách phải đọc. Một câu chuyện về con phố quen, một ngôi nhà lạ hay một nhân vật gần gũi có thể khơi dậy sự tò mò và mong muốn tìm hiểu sâu hơn. Đó là điểm mạnh của cách đưa sách gắn với đời sống: trẻ đọc về một địa danh rồi cùng gia đình đến tận nơi, hoặc tìm thêm tài liệu sau một chuyến đi. Tủ sách Hà Nội tại Phố Sách Hà Nội của phường Cửa Nam được hình thành với khoảng 250 cuốn về lịch sử, văn hóa, con người và quá trình phát triển của Thủ đô. Không gian này cho thấy sách có thể là điểm khởi đầu cho hành trình khám phá, chứ không chỉ là vật dụng trên kệ. Khi trẻ được chọn chủ đề mình quan tâm và nối trang sách với trải nghiệm thật, hứng thú có cơ hội trở thành mong muốn đọc tiếp.
Từ đọc cùng nhau đến tinh thần tự học
Hứng thú ban đầu chỉ có ý nghĩa khi được nuôi thành thói quen. Một tủ sách nhiều đầu sách sẽ không tự tạo nên văn hóa đọc nếu trẻ ít có cơ hội tiếp cận hoặc không được khuyến khích quay lại với sách. Tại thôn Trung Hòa, tủ sách cộng đồng với hơn 200 đầu sách trở thành điểm sinh hoạt cho nhiều lứa tuổi; góc sách thiếu nhi thu hút các em nhỏ, còn người lớn tìm đọc những nội dung phù hợp với nhu cầu riêng. Mô hình ấy gợi ra điều thiết thực: sách cần hiện diện trong không gian sinh hoạt thường ngày, không chỉ trong thư viện hay lớp học. Ban tổ chức hội thi ở Đắk Lắk kêu gọi phụ huynh đọc cùng con, lắng nghe trẻ kể về cuốn sách yêu thích; thầy cô có thể khuyến khích học sinh đặt câu hỏi và vận dụng điều đã đọc. Khi trẻ được trao đổi thay vì chỉ bị kiểm tra, việc đọc có thể nuôi dưỡng tinh thần tự học: các em biết tự tìm câu trả lời và tiếp tục học ngoài khuôn khổ bài giảng.
Muốn thói quen bền, cần cùng nhau giữ nhịp
Trách nhiệm khơi dậy niềm đọc không thể đặt riêng lên vai gia đình hay nhà trường. Phụ huynh tạo thời gian và làm gương; giáo viên mở lối cho câu hỏi, trao đổi và vận dụng; thư viện, chính quyền cùng cộng đồng cần có không gian thân thiện và sách phù hợp lứa tuổi. Đây là cách biến văn hóa đọc thành một phần của đời sống, thay vì phong trào chỉ rộn ràng trong vài ngày. Phường Cửa Nam định hướng tổ chức thường xuyên hoạt động giao lưu tác giả, ngày hội đọc, câu lạc bộ đọc sách và kết hợp đọc với khám phá di sản thực tế. Tại thôn Trung Hòa, người dân, tổ chức và đoàn thể sẽ tiếp tục được vận động đóng góp sách, chia sẻ những cuốn sách hay. Những kế hoạch ấy có giá trị khi giúp trẻ gặp sách thường xuyên và tìm được nội dung khiến mình muốn đọc. Kết luận không nằm ở số lượng sách được trao tặng, mà ở việc trẻ có tự mở sách, tự đặt câu hỏi và muốn học thêm hay không.
