An sinh bắt đầu từ những nhu cầu sát sườn
Phật giáo an sinh là những hoạt động sẻ chia do tăng ni, phật tử tổ chức nhằm đáp ứng nhu cầu thiết yếu, hỗ trợ nhóm yếu thế và đồng hành với chính quyền trong chăm lo đời sống cộng đồng. Tại Nghệ An và Thanh Hóa, tinh thần ấy không dừng ở lời kêu gọi: nó hiện diện trong bữa ăn cho người bệnh, sự tiếp sức cho học sinh nghèo và mái nhà dành cho hộ khó khăn. Điểm đáng chú ý là các hoạt động chạm đến nhiều thời điểm của một gia đình dễ tổn thương: khi chữa bệnh, khi con trẻ cần tiếp tục đến trường, lúc thiếu chỗ ở an toàn hay khi thiên tai làm đảo lộn cuộc sống. Cách làm ấy khiến thiện nguyện có giá trị rõ ràng với người nhận, đồng thời bổ sung nguồn lực cho công tác an sinh xã hội tại địa phương.
Ở Nghệ An, các chùa duy trì mô hình “Bát cháo từ tâm”, “Bữa cơm thiện nguyện” tại bệnh viện, góp phần giảm chi phí ăn uống cho bệnh nhân nghèo và người thân trong thời gian điều trị. Tại Thanh Hóa, bếp ăn từ thiện hoạt động thường xuyên ở 38 bệnh viện trong tỉnh. Suất ăn miễn phí không giải quyết được mọi áp lực của một ca bệnh, nhưng giúp người nhà bớt một khoản phải lo trong ngày và tạo ra hỗ trợ đúng lúc, đúng nơi. Đây là dạng an sinh ít phô trương mà hiệu quả có thể cảm nhận ngay: người bệnh được chăm sóc, gia đình có thêm sức để theo sát quá trình điều trị.
Nghệ An: cứu trợ khẩn cấp, chăm lo cả điều kiện sống
Thế mạnh nổi bật của Phật giáo Nghệ An là khả năng huy động hỗ trợ khi cộng đồng gặp biến cố. Trong đợt mưa lũ năm 2025, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh kêu gọi, tiếp nhận, điều phối nguồn lực và tổ chức các đoàn đến những vùng bị thiệt hại; người dân được hỗ trợ lương thực, nước uống, quần áo, chăn ấm, thuốc men cùng sách vở và đồ dùng học tập. Tổng giá trị cứu trợ và khắc phục hậu quả các đợt bão lũ lớn vượt 40 tỷ đồng, riêng sáu tháng cuối năm 2025 ước khoảng 30 tỷ đồng.
Nhưng an sinh không thể chỉ là cứu trợ sau thiên tai. Các chương trình học bổng, tặng sách vở, nhận đỡ đầu trẻ em và hỗ trợ học sinh nghèo vượt khó hướng đến việc giữ cơ hội học tập; tại vùng sâu, vùng xa, hoạt động xây phòng học, thư viện, khoan giếng và hỗ trợ nước sinh hoạt cải thiện những điều kiện căn bản. Các chương trình như “Áo ấm mùa đông”, “Xuân biên cương” và “Thắp sáng biên giới” tiếp cận những địa bàn khó khăn, đông đồng bào dân tộc thiểu số. Khi hỗ trợ trước mắt được nối với nước sạch, giáo dục và sinh kế, sự sẻ chia có cơ hội trở thành cải thiện lâu dài thay vì chỉ khép lại sau một chuyến trao quà.
Thanh Hóa: đỡ đầu trẻ em, dựng mái nhà, tri ân liệt sĩ
Thanh Hóa cho thấy một hướng hỗ trợ bám sát từng hoàn cảnh cụ thể. Tại bản Muống, xã biên giới Sơn Thủy, Trung tâm Từ thiện xã hội chùa Hồi Long thăm hỏi, hỗ trợ gia đình và nhận đỡ đầu hai anh em Hoàng Hà Anh Quân, Hoàng Thùy Dương đến năm 18 tuổi. Sự đồng hành kéo dài quan trọng hơn một món quà đơn lẻ: nó có thể giúp gia đình và nhà trường cùng chăm lo để các em tiếp tục học tập.
Với hộ khó khăn về nhà ở, ông Vi Văn Hòa ở xã vùng cao Lương Sơn được hỗ trợ xây nhà Đại đoàn kết trong tháng 9/2026; trước đó, Phật giáo tỉnh còn hỗ trợ làm nhà và giếng nước sạch. Xây nhà tình nghĩa hay nhà Đại đoàn kết không chỉ là dựng một công trình, mà còn giúp một gia đình có nền tảng ổn định hơn. Phật giáo Thanh Hóa cũng đóng góp 100 triệu đồng hưởng ứng Chiến dịch “500 ngày đêm” tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ. Những việc làm khác nhau nhưng cùng hướng đến phẩm giá, sự an toàn và nhu cầu được sẻ chia.
Từ hoạt động thiện nguyện đến cam kết dài hơi
Quy mô nguồn lực cho thấy đây không phải những việc làm rời rạc. Theo báo cáo tại Đại hội đại biểu Phật giáo tỉnh Thanh Hóa, nguồn lực dành cho từ thiện và an sinh xã hội trong nhiệm kỳ 2022–2027 vượt 107 tỷ đồng. Con số ấy có ý nghĩa nhất khi được chuyển thành hỗ trợ đến đúng người, đúng nhu cầu và có sự phối hợp với các cơ quan, địa phương. Nghệ An cũng gắn hoạt động thiện nguyện với cứu trợ thiên tai, chăm lo người nghèo, giáo dục và cải thiện điều kiện sống. Hai tỉnh có điểm nhấn khác nhau, nhưng đều cho thấy sức mạnh của mạng lưới cộng đồng khi được tổ chức để bổ trợ cho chính sách an sinh.
Chặng tiếp theo cần duy trì sự bền bỉ ấy và bảo đảm nguồn lực đến được với những người dễ bị bỏ sót. Trong giai đoạn 2026–2031, Ban Trị sự Giáo hội Phật giáo Việt Nam tỉnh Thanh Hóa và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh dự kiến phối hợp vận động xây dựng 40 nhà Đại đoàn kết cho hộ nghèo, gia đình chính sách và hộ khó khăn về nhà ở; đồng thời phát triển các mô hình Phật tử hướng thiện và hoạt động từ thiện, nhân đạo. Đó là hướng đi đáng khuyến khích: từ suất ăn miễn phí có tác dụng tức thời đến mái nhà, cơ hội học tập và hỗ trợ dài hạn. Khi lòng từ bi đi cùng phối hợp và kế hoạch cụ thể, Phật giáo có thể góp sức thiết thực cho an sinh xã hội.
