TSA là gì và vì sao vẫn là kỳ thi đáng để đầu tư?
Kỳ thi TSA (Test of Scholastic Aptitude) là kỳ thi đánh giá tư duy được một trường đại học kỹ thuật lớn thiết kế nhằm đo năng lực tư duy nền tảng về toán học, đọc hiểu và khoa học/giải quyết vấn đề của học sinh, thay vì kiểm tra ghi nhớ kiến thức từng môn, kết quả có giá trị hai năm và được dùng trong tuyển sinh đại học. Sáng 8.10, trường này công bố kế hoạch tổ chức kỳ thi đánh giá tư duy TSA 2027 với ba đợt thi vào các ngày cuối tuần, dự kiến quy mô 60.000 lượt thí sinh, tổ chức tại 11 tỉnh, thành và tương tự năm 2026. Việc một kỳ thi riêng được duy trì quy mô lớn trong bối cảnh quy chế tuyển sinh có nguy cơ siết lại cho thấy TSA vẫn được coi là phương thức tuyển sinh đáng tin cậy, đủ sức cung cấp nguồn tuyển ổn định cho nhiều trường đại học.
Quy mô tăng trưởng ấn tượng nhưng đang chạm ngưỡng trần
Nhìn từ các con số, TSA đã có một đường cong tăng trưởng hiếm thấy trong các kỳ thi riêng. Năm 2023 có hơn 19.000 thí sinh đăng ký, 2024 hơn 40.000, 2025 hơn 55.300 và 2026 gần 60.000. Theo dữ liệu tổ chức, năm 2026 ba đợt TSA diễn ra tại 31 điểm thi ở 10 tỉnh, thành, đáp ứng gần 60.000 lượt thi của khoảng 30.000 thí sinh. Năm tới, nhà trường dự kiến vẫn giữ quy mô 60.000 lượt thi tại 11 tỉnh, thành. Câu chuyện không còn là “tăng nữa” mà là “giữ được” quy mô trong bối cảnh Bộ GD-ĐT đang dự kiến hạn chế mỗi chương trình đào tạo chỉ dùng tối đa hai phương thức tuyển sinh. Nếu quy định này được ban hành, các trường sẽ phải cân nhắc kỹ giữa việc duy trì TSA và ưu tiên những phương thức phổ biến hơn như xét điểm tốt nghiệp.
Ba đợt thi, 11 tỉnh thành: học sinh phải lên kế hoạch như thi nhiều môn
Theo kế hoạch, kỳ thi TSA 2027 được tổ chức vào các ngày cuối tuần, mỗi đợt gồm 3–4 kíp thi, thí sinh có thể đăng ký theo từng đợt. Đợt 1 thi ngày 16–17/1 với đăng ký từ 5–15/12/2026; đợt 2 thi ngày 20–21/3 đăng ký từ 5–15/2; đợt 3 thi ngày 22–23/5 đăng ký từ 5–15/4. Điểm thi dự kiến đặt tại Sơn La, Thái Nguyên, Hà Nội, Hưng Yên, Hải Phòng, Quảng Ninh, Ninh Bình, Thanh Hóa, Nghệ An, Hà Tĩnh và Đà Nẵng. Với cấu trúc ba phần độc lập (Tư duy Toán học 60 phút, Tư duy Đọc hiểu 30 phút, Tư duy Khoa học/Giải quyết vấn đề 60 phút) làm trắc nghiệm trên máy tính, TSA không khác một kỳ thi tổ hợp năng lực. Học sinh buộc phải lên chiến lược giống như chuẩn bị cho nhiều môn: chọn đợt thi phù hợp lịch học, dự trù thời gian di chuyển và ôn luyện cân bằng giữa ba mảng tư duy chứ không chỉ "cày" lại đề thi tốt nghiệp.
Nguy cơ siết kỳ thi riêng: TSA vẫn quan trọng nhưng mất vị thế trung tâm
Điểm số TSA đã được hơn 50 trường đại học sử dụng trong tuyển sinh năm học 2026–2027, biến kỳ thi này thành một "đường cao tốc" vào đại học cho nhiều thí sinh. Tuy nhiên, dự thảo quy chế tuyển sinh sửa đổi từ năm 2027 quy định mỗi chương trình đào tạo chỉ được dùng tối đa hai phương thức tuyển sinh. Nếu quy định được áp dụng, các trường có thể ưu tiên các phương thức dồi dào nguồn tuyển hơn như xét điểm kỳ thi chung hoặc học bạ, khiến việc sử dụng kết quả kỳ thi riêng có nguy cơ bị thu hẹp. Ngay cả trường tổ chức TSA cũng chưa công bố kế hoạch tuyển sinh, nên thí sinh chưa biết bao nhiêu chương trình sẽ tiếp tục dùng TSA. Nói cách khác, TSA vẫn là cơ hội nhưng không còn là "vé vàng" duy nhất; coi nó là một phương án tăng xác suất trúng tuyển sẽ thực tế hơn là đặt cược toàn bộ tương lai vào kỳ thi này.
Chuẩn bị thi TSA: đầu tư vào năng lực tư duy, không phải mẹo làm bài
Bản chất kỳ thi đánh giá tư duy là đo năng lực suy luận, phân tích và giải quyết vấn đề, được thiết kế phù hợp với chương trình giáo dục phổ thông mới và dự kiến duy trì ổn định trong những năm tới. Kết quả bài thi có giá trị hai năm và được dùng cho tuyển sinh đại học, nên chuẩn bị thi TSA phải được xem như đầu tư dài hạn. Học sinh nên bắt đầu từ việc làm quen cấu trúc đề, luyện tư duy toán học và đọc hiểu thông qua bài tập đa dạng, thay vì chỉ ôn tủ. Phần Tư duy Khoa học/Giải quyết vấn đề đòi hỏi khả năng đọc dữ liệu, lập luận logic, nên cần luyện với tình huống thực tế, đề mở. Về kỹ thuật thi, thí sinh phải quen môi trường trắc nghiệm trên máy tính và phân bổ thời gian trong 150 phút tổng. Đăng ký và theo dõi thông tin qua hệ thống trực tuyến của trường tổ chức TSA sẽ giúp tránh bỏ lỡ đợt thi mong muốn.
