Giao dịch thật không bảo đảm dòng tiền sạch
Giao dịch P2P là hình thức mua bán ngang hàng, trong đó người mua và người bán trao đổi tài sản mã hóa trên nền tảng, còn tiền thanh toán được chuyển trực tiếp giữa các tài khoản ngân hàng của họ. Với người dân và nhà đầu tư cá nhân, điểm dễ tổn thương nằm ở chỗ lệnh mua bán có thể hoàn tất thật, nhưng khoản tiền nhận được vẫn có thể bắt nguồn từ hoạt động phạm pháp.
Cơ quan chức năng ghi nhận nhiều trường hợp người nhận bị ngân hàng khóa hoặc phong tỏa tài khoản vì khoản chuyển đến liên quan đến vụ lừa đảo hoặc nghi vấn rửa tiền. Người bán có thể đã giao đúng tài sản, song không có cách đáng tin cậy để kiểm tra toàn bộ nguồn tiền qua các mắt xích trước đó. Vì vậy, hoàn tất lệnh trên sàn không đồng nghĩa với việc tài khoản ngân hàng được miễn rủi ro.
Vì sao người bán có thể bị cuốn vào dòng tiền lừa đảo?
Rủi ro nằm ở sự tách biệt giữa tài sản mã hóa và tiền thanh toán. Người bán có thể chuyển USDT hoặc BTC cho đối tác theo đúng thỏa thuận, nhưng tiền Việt nhận vào tài khoản lại đến từ một tài khoản bị nghi liên quan đến rửa tiền hoặc từ tài sản do lừa đảo chiếm đoạt. Khi khoản tiền bị cơ quan chức năng truy vết, người nhận có thể trở thành mắt xích cần được xác minh dù không biết nguồn gốc bất hợp pháp.
Theo Nghị định 52/2024/NĐ-CP, tài khoản thanh toán có thể bị phong tỏa một phần hoặc toàn bộ khi có yêu cầu bằng văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền. Việc cá nhân dùng tài khoản ngân hàng hợp pháp để giao dịch tài sản mã hóa không mặc nhiên cấu thành hành vi rửa tiền; tuy nhiên, điều đó cũng không ngăn việc tài khoản bị kiểm soát khi dòng tiền nhận được cần phục vụ xác minh. Đây là lý do không nên xem tính xác thực của lệnh trên sàn là bằng chứng duy nhất.
Trước khi nhận tiền, hãy kiểm tra đối tác và tài khoản chuyển
Biện pháp thiết thực nhất là đối chiếu người giao dịch với người đứng tên tài khoản thanh toán. Không nhận tiền từ tài khoản có tên chủ sở hữu không trùng khớp với thông tin đối tác đã xác minh trên sàn P2P. Nếu có điểm bất thường, đừng tiếp tục giao dịch chỉ vì lệnh đã được mở hoặc đối tác thúc giục.
Cũng cần từ chối mọi đề nghị cho mượn, thuê tài khoản ngân hàng, nhận tiền hộ hoặc chuyển tiền hộ. Những việc tưởng như chỉ là giúp đỡ có thể đưa chủ tài khoản vào chuỗi luân chuyển tiền đáng ngờ và làm phát sinh rủi ro pháp lý. Hãy kiểm tra kỹ thông tin chuyển khoản, giữ việc thanh toán trong phạm vi giao dịch đã xác minh và không để người khác sử dụng tài khoản đứng tên mình.
Không có cách nào để người bán tự xác minh đầy đủ mọi mắt xích trước đó của dòng tiền. Vì thế, nếu không thể đối chiếu danh tính đối tác với tài khoản chuyển tiền, lựa chọn an toàn hơn là dừng giao dịch thay vì đánh đổi khả năng bị phong tỏa tài khoản lấy sự tiện lợi.
Lưu bằng chứng để có cơ sở giải trình
Nếu tài khoản bị khóa hoặc phong tỏa, hồ sơ rõ ràng có thể giúp chứng minh giao dịch của mình là thật và khoản tiền có liên hệ với một lệnh cụ thể. Hãy lưu sao kê ngân hàng, chứng từ thể hiện nguồn thu nhập dùng để đầu tư, lịch sử đặt lệnh P2P, thông tin định danh đối tác, số lượng tài sản, tỷ giá, thời điểm chuyển tiền và nội dung trao đổi. Với giao dịch qua ví blockchain, cần giữ chính xác địa chỉ ví cùng mã giao dịch TXID hoặc Transaction Hash.
Nên sắp xếp các tài liệu theo từng lệnh và sao lưu ở nơi an toàn, thay vì chờ phát sinh sự cố mới tìm lại. Khi cần giải trình, trọng tâm là làm rõ ba mối nối: tiền đầu tư ban đầu có nguồn gốc hợp pháp, tài sản mã hóa đã thực sự được giao dịch, và khoản tiền vào ngân hàng khớp với lệnh trên sàn. Bằng chứng không bảo đảm tài khoản được mở lại ngay, nhưng thiếu hồ sơ sẽ khiến việc đối chiếu khó khăn hơn.
Kết luận: giao dịch P2P có thể hợp lệ nhưng vẫn mang rủi ro từ nguồn tiền đối ứng. Hãy xác minh danh tính người chuyển, không nhận hoặc chuyển tiền hộ, và lưu hồ sơ đầy đủ cho từng lệnh. Đây là những bước cần thiết để giảm nguy cơ bị cuốn vào dòng tiền lừa đảo và có căn cứ bảo vệ mình khi cần giải trình.
