Đồ mới không đồng nghĩa với không khí trong lành
Formaldehyde là chất khí không màu, có mùi hăng ở nồng độ đủ cao, có thể phát tán từ một số vật liệu và đồ dùng trong nhà, nhất là sau khi sản xuất hoặc thi công.
Đây là lý do căn nhà vừa sửa xong, dù sạch sẽ và thơm mùi đồ mới, chưa chắc đã có chất lượng không khí tốt. Ở mức phơi nhiễm cao, formaldehyde có thể gây cay mắt, kích ứng mũi họng, ho, khò khè và khó thở; chất này cũng được Cơ quan Nghiên cứu Ung thư Quốc tế xếp vào nhóm gây ung thư ở người. Tuy vậy, cần tránh suy luận rằng cứ có một món đồ thuộc nhóm nguy cơ là formaldehyde trong nhà đã ở mức gây hại: mức phát thải tùy vật liệu và sản phẩm. Điều đáng làm là chú ý khi nhà vừa cải tạo hoặc nhận nhiều đồ mới, thay vì hoảng sợ hay dựa vào mùi để tự chẩn đoán.
Gỗ công nghiệp và sàn: nguồn phát thải dễ bị bỏ qua
Tủ, giường, bàn, ghế và kệ làm từ MDF, ván dăm hoặc gỗ ép là những món cần kiểm tra trước tiên. Nhiều loại gỗ công nghiệp được tạo từ sợi hay mảnh gỗ liên kết bằng chất kết dính; một số loại nhựa và keo trong đó có thể giải phóng formaldehyde. Điều này không có nghĩa mọi sản phẩm MDF đều nguy hiểm: khác biệt nằm ở vật liệu, chất kết dính, mức phát thải và tiêu chuẩn sản phẩm. Rủi ro đáng lưu tâm hơn khi nhiều món nội thất không rõ tiêu chuẩn cùng xuất hiện trong một căn phòng.
Sàn gỗ công nghiệp cũng đáng chú ý vì lõi của một số loại laminate làm từ vật liệu gỗ composite, còn diện tích sàn có thể phủ gần như toàn bộ căn phòng. Khi mua, hãy hỏi rõ nhà sản xuất, cấu tạo lõi, nguồn gốc và tiêu chuẩn phát thải formaldehyde; đừng chọn chỉ theo màu sắc, độ bóng hay giá. Đây là cách thực tế để nhận diện đồ dùng phát thải tiềm tàng mà không đánh đồng mọi vật liệu.
Keo, sơn và lớp phủ cũng góp phần vào ô nhiễm trong nhà
Phía sau gạch, gỗ và những món đồ nhìn thấy được còn có keo dùng để dán vật liệu, lắp nội thất, thi công sàn hoặc hoàn thiện chi tiết. Một số loại nhựa, keo và chất kết dính có thể liên quan đến formaldehyde; vì thế, sản phẩm không nhãn mác, không rõ thành phần đáng được lưu ý khi dùng với số lượng lớn. Sơn và lớp phủ hoàn thiện cũng có thể là nguồn formaldehyde hoặc các hợp chất hữu cơ dễ bay hơi khác, tùy công thức. Không nên đánh đồng mọi loại sơn, nhưng cũng không nên sơn xong, đóng kín cửa rồi lập tức chuyển vào ở.
Mùi nhà mới không phải phép thử đáng tin cậy: đó có thể là hỗn hợp nhiều hợp chất bay hơi, không thể ngửi rồi kết luận chính xác là formaldehyde. Khi sửa nhà, hãy hỏi về keo và chất kết dính, chọn sản phẩm có nguồn gốc, hướng dẫn sử dụng và thông tin an toàn rõ ràng. Tăng thông gió trong và sau thi công, đặc biệt khi vừa đưa nhiều vật liệu mới vào nhà.
Kiểm tra nguồn, thông gió và để ý triệu chứng
Một số loại vải từng được xử lý để chống nhăn, giữ nếp cũng có thể liên quan đến formaldehyde, nên danh sách cần cân nhắc không dừng ở đồ gỗ hay vật liệu xây dựng. Dù vậy, sự hiện diện của một sản phẩm thuộc nhóm này không tự chứng minh nồng độ trong nhà cao. Hãy nhìn tổng thể chất lượng không khí, nhất là sau khi mua sắm hoặc sửa chữa nhiều hạng mục.
Nếu mùi hăng bất thường kéo dài, hoặc người trong nhà liên tục cay mắt, kích ứng mũi họng hay khó chịu khi ở trong phòng nhưng đỡ hơn khi ra ngoài, hãy tìm nguồn gây ô nhiễm và cân nhắc đánh giá chất lượng không khí. Đừng cố át mùi bằng nước hoa hay sáp thơm. Thông gió thường xuyên, tăng cường trao đổi không khí sau khi lắp nội thất mới và yêu cầu thông tin phát thải khi mua vật liệu là những bước hữu ích hơn.
Kết luận: formaldehyde có thể đến từ những món đồ quen thuộc, nhưng không phải sản phẩm nào cũng phát thải như nhau. Ưu tiên hàng rõ nguồn gốc, kiểm tra tiêu chuẩn, thông gió tốt và xử lý dấu hiệu kéo dài là cách tỉnh táo để giảm phơi nhiễm mà không biến việc chăm sóc nhà cửa thành nỗi lo thường trực.
