Đưa kênh bán hàng số về gần người sản xuất
Thương mại điện tử cấp xã là việc tổ chức và triển khai các hoạt động kinh doanh trực tuyến tại địa phương, giúp người dân, hợp tác xã và hộ kinh doanh quảng bá sản phẩm, kết nối khách hàng và mở rộng đầu ra ngay từ cơ sở. Đây không nên chỉ là một tiêu chí trên giấy: giá trị của nó nằm ở khả năng bổ sung kênh tiêu thụ nông sản và tạo thêm cơ hội tăng thu nhập cho người làm ra sản phẩm. Cuối tháng 10/2026, tại Lâm Đồng, ngành chức năng phối hợp tổ chức chương trình tập huấn kỹ năng livestream bán nông sản cho cán bộ xã, hợp tác xã, hộ kinh doanh, chủ vườn và các đối tượng liên quan. Hoạt động diễn ra trong bối cảnh thương mại điện tử phát triển, còn phương thức kinh doanh truyền thống có thêm cơ hội kết hợp với nền tảng trực tuyến để tiếp cận người mua nhanh hơn.
Việc tập huấn có phần thực hành là điểm đáng chú ý: người bán cần biết cách giới thiệu sản phẩm bằng hình ảnh, trình bày nguồn gốc và chất lượng, đồng thời tương tác với khách hàng. Bán nông sản trực tuyến vì thế không chỉ là đưa hàng lên mạng; đó còn là cách kể rõ sản phẩm đến từ đâu và vì sao đáng tin. Khi kỹ năng này được phổ biến tại xã, người sản xuất có thêm lựa chọn bên cạnh các kênh quen thuộc, thay vì phụ thuộc vào một đầu ra.
Tiêu chí phải đo bằng kết quả, không phải số lớp học
Tiêu chí 7.3 trong Bộ tiêu chí quốc gia về xã nông thôn mới giai đoạn 2026–2030 yêu cầu triển khai hiệu quả hoạt động thương mại điện tử và được hướng dẫn tại Thông tư số 17 ngày 31/3/2026 của Bộ Công Thương. Đưa tiêu chí này vào chương trình xây dựng nông thôn mới có thể tạo động lực cho chuyển đổi số nông thôn, nhưng chỉ khi cách đánh giá vượt khỏi việc đếm gian hàng hay lớp tập huấn. Theo ông Võ Văn Khanh, hiệu quả cần được xem xét qua dữ liệu và giá trị kinh tế thực tế; các trụ cột gồm năng lực, kỹ năng số, hệ sinh thái cộng đồng địa phương và hoạt động thương mại điện tử có hiệu quả.
Cách tiếp cận ấy hợp lý vì một buổi học chưa đồng nghĩa với một đơn hàng, còn một gian hàng trực tuyến chưa chắc giúp nông sản bán đều hơn. Việc phối hợp liên ngành, thu thập dữ liệu, khảo sát tại cơ sở, tổng hợp kết quả và xây dựng cơ sở dữ liệu giúp địa phương nhìn rõ hơn mức độ tham gia cũng như tác động. Nếu gắn đánh giá với đầu ra và thu nhập, tiêu chí mới có thể trở thành công cụ thúc đẩy kinh tế địa phương thay vì một thủ tục hoàn thành hồ sơ.
Ngành chức năng cần đồng hành sau tập huấn
Vai trò của ngành chức năng không dừng ở việc mở lớp. Sở Công Thương phối hợp tổ chức chương trình và hướng dẫn mô hình theo tiêu chí 7.3, giúp cán bộ cơ sở, hợp tác xã, hộ kinh doanh và chủ vườn từng bước làm quen với phương thức quảng bá, bán hàng mới. Sự hỗ trợ này cần đi sát những trở ngại cụ thể của người dân: cách giới thiệu sản phẩm, duy trì tương tác với người mua và tổ chức giao hàng. Nếu thiếu hướng dẫn sau buổi học, kỹ năng livestream dễ chỉ dừng lại ở phần trình diễn, trong khi người bán cần năng lực sử dụng thường xuyên để tiêu thụ nông sản.
Địa phương cũng có thể mở rộng cách hiểu về thương mại điện tử, không giới hạn ở mua bán hàng hóa mà còn tính đến du lịch, ẩm thực, vận tải công nghệ, giao hàng và các dịch vụ số. Phó Chủ tịch UBND xã Quảng Sơn Phạm Văn Duẩn cho biết địa phương dự kiến huy động doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh và cá nhân cùng tham gia; xã cũng sẽ xúc tiến các nội dung hỗ trợ những đối tượng có nhu cầu phát triển thương mại điện tử. Cách làm này có triển vọng vì kết nối được nhiều mắt xích trong kinh tế địa phương, nhưng hiệu quả vẫn cần được kiểm chứng bằng hoạt động và giá trị phát sinh.
Đầu ra trực tuyến phải gắn với lợi ích tại địa phương
Kỳ vọng đặt ra là mở rộng thị trường cho sản phẩm nông thôn, tăng thu nhập người dân, thúc đẩy kinh tế số và góp phần hoàn thành chương trình nông thôn mới giai đoạn 2026–2030. Nhưng các mục tiêu này không tự đến chỉ nhờ có nền tảng bán hàng. Xã cần theo dõi người dân có tham gia thực chất hay không, sản phẩm có tiếp cận thêm khách hàng hay không và hoạt động trực tuyến có tạo giá trị kinh tế hay không. Khi những câu hỏi ấy được trả lời bằng dữ liệu, địa phương mới biết nên duy trì, điều chỉnh hay mở rộng hỗ trợ.
Thương mại điện tử cấp xã vì vậy đáng được xem như hạ tầng kết nối thị trường và một phần của quá trình phát triển nông thôn, chứ không phải mục tiêu công nghệ tách rời đời sống. Tập huấn, hỗ trợ và đo lường cần tiếp nối nhau: người dân học được kỹ năng, có điều kiện áp dụng, rồi địa phương đánh giá kết quả. Nếu giữ được mạch đó, bán nông sản trực tuyến có thể bổ sung đầu ra hữu ích, còn chuyển đổi số nông thôn sẽ được nhìn nhận qua lợi ích cụ thể mà người sản xuất nhận được.
