Đối thoại đầu tiên đặt nền móng cho hợp tác dài hạn
Đối thoại chính sách quốc phòng là cơ chế để hai nước trao đổi trực tiếp về định hướng, ưu tiên và cách phối hợp trong lĩnh vực quốc phòng, qua đó tạo nền tảng duy trì hợp tác thường xuyên. Chiều 20/10, cuộc Đối thoại Chính sách Quốc phòng Việt Nam – Malaysia lần thứ nhất diễn ra tại Bộ Quốc phòng ở Hà Nội, với sự tham gia của Thượng tướng Nguyễn Trường Thắng, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng Việt Nam, và ông Datuk Lokman Hakim Ali, Tổng Thư ký Bộ Quốc phòng Malaysia. Đây không chỉ là một cuộc gặp ngoại giao mới: hai bên xác nhận một kênh làm việc riêng cho các vấn đề quốc phòng, bên cạnh những tiếp xúc và tham vấn đã có. Ông Lokman Hakim Ali đánh giá cuộc đối thoại mở ra thêm cơ hội hợp tác giữa hai bộ quốc phòng. Việc thiết lập cơ chế này vì thế có ý nghĩa thực chất: giúp duy trì trao đổi liên tục thay vì chỉ trông đợi vào những dịp tiếp xúc cấp cao.
Quan hệ chiến lược tạo động lực, bản ghi nhớ làm điểm tựa
Đối thoại diễn ra trong bối cảnh quan hệ Việt Nam Malaysia đã được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược toàn diện vào tháng 11/2024. Đây là dấu mốc chính trị quan trọng, nhưng giá trị của nó phụ thuộc vào việc chuyển cam kết thành hợp tác cụ thể. Một cơ sở sẵn có là Bản ghi nhớ giữa chính phủ hai nước về hợp tác quốc phòng, ký tại Hà Nội vào tháng 12/2023. Theo Thượng tướng Nguyễn Trường Thắng, hai bên đã triển khai văn kiện này hiệu quả, với kết quả nổi bật gồm trao đổi đoàn, tiếp xúc ở nhiều cấp, đặc biệt là cấp cao, và duy trì các cơ chế tham vấn. Vì vậy, cuộc đối thoại đầu tiên không bắt đầu từ con số không; nó nối tiếp một quá trình hợp tác đang tiến triển. Thách thức tiếp theo là giữ nhịp thực hiện đều đặn và biến định hướng chung thành hoạt động có nội dung rõ ràng.
Đào tạo, công nghiệp quốc phòng và những lĩnh vực tiềm năng
Hai bên nêu các hướng hợp tác gồm trao đổi đoàn, gặp gỡ và tiếp xúc ở nhiều cấp; duy trì đối thoại, tham vấn; giao lưu giữa các quân, binh chủng; cùng công nghiệp quốc phòng. Phía Việt Nam đề nghị Malaysia hỗ trợ đào tạo tiếng Anh cho sĩ quan Việt Nam, có thể bằng cách cử giảng viên sang giảng dạy hoặc tiếp nhận sĩ quan tham gia khóa học tại Malaysia. Việt Nam cũng sẵn sàng đón sĩ quan Malaysia học tiếng Việt và tham dự khóa quan chức quốc phòng quốc tế. Bên cạnh các lĩnh vực đã nêu, hai bên đang nghiên cứu mở rộng hợp tác về quân y, an ninh mạng và gìn giữ hòa bình Liên hợp quốc. Danh mục này cho thấy hợp tác không chỉ giới hạn ở trao đổi chính sách hay quốc phòng truyền thống. Đào tạo, khoa học công nghệ và các lĩnh vực chuyên môn mới có thể tạo thêm chiều sâu, miễn là được triển khai bằng kế hoạch cụ thể.
Lập trường trên biển và bước tiếp theo
Tại đối thoại, hai bên trao đổi về tình hình thế giới, khu vực và những vấn đề cùng quan tâm. Việt Nam khẳng định chủ trương giải quyết vấn đề trên biển bằng biện pháp hòa bình, tôn trọng luật pháp quốc tế và ngăn ngừa va chạm; đồng thời mong muốn cùng Malaysia ủng hộ lập trường chung của ASEAN, thực hiện đầy đủ DOC và thúc đẩy một COC thực chất, hiệu quả. Đây là nội dung cho thấy cơ chế đối thoại có giá trị vượt khỏi các chương trình giao lưu: nó tạo không gian để hai nước trao đổi quan điểm về ổn định khu vực. Trước mắt, Bộ Quốc phòng Việt Nam hoan nghênh đoàn Malaysia, gồm lãnh đạo quốc phòng, lực lượng vũ trang và doanh nghiệp quốc phòng, tham dự và trưng bày sản phẩm tại Triển lãm Quốc phòng quốc tế Việt Nam lần thứ ba ở Hà Nội vào tháng 12. Kết luận đáng chú ý là đối thoại đã mở cửa; độ bền của hợp tác sẽ được quyết định bởi việc hai bên duy trì cơ chế và thực hiện những ưu tiên đã thống nhất.
