Tiến độ phải đi cùng điều kiện học tập
Trường nội trú liên cấp vùng biên là cơ sở giáo dục kết hợp dạy học với ăn ở tập trung, phục vụ học sinh tại các xã biên giới và đòi hỏi hạ tầng thiết yếu phải sẵn sàng trước khi vận hành. Vì vậy, tiến độ xây dựng không thể chỉ đo bằng ngày khánh thành: nơi học, chỗ ngủ, bếp ăn và các điều kiện an toàn phải hoàn chỉnh đủ để học sinh sử dụng.
Đầu tháng 10/2026, kết luận của Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu ghi nhận nỗ lực triển khai, đồng thời yêu cầu tháo gỡ những nút thắt ảnh hưởng đến chất lượng và tiến độ. Lào Cai và Lạng Sơn đang xử lý cùng lúc mặt bằng, thủ tục đầu tư, cơ sở vật chất, chi phí vật liệu và việc tổ chức dạy học, sinh hoạt. Hai địa phương cho thấy hai thời điểm khác nhau của cùng bài toán: Lào Cai đang thúc công trường để kịp năm học 2027–2028, còn một số trường ở Lạng Sơn đã đón học sinh nhưng vẫn phải thi công song song với vận hành.
Lào Cai: huy động nguồn lực giữa áp lực giá và mặt bằng
Tại Lào Cai, bốn trường nội trú liên cấp đang được đẩy nhanh xây dựng để đưa vào sử dụng trước năm học 2027–2028, dù giá xăng dầu, vật liệu tăng và một số vị trí còn vướng mặt bằng. Trường Bản Lầu, khởi công tháng 3/2026, có tổng mức đầu tư 230 tỷ đồng; công trường huy động máy móc, nhân lực để san nền và thi công. Theo chủ đầu tư, khối lượng tại cả bốn công trình cơ bản đáp ứng tiến độ đề ra.
Thách thức không dừng ở giá vật liệu. Vướng di dời đường điện, giải phóng mặt bằng, vị trí đổ thải và thủ tục đầu tư có thể làm gián đoạn chuỗi thi công. Việc tập trung nhân lực, máy móc và chủ động ứng vốn là cách giữ nhịp công trường, nhưng cam kết bàn giao chỉ có ý nghĩa nếu các hạng mục hoàn thiện đạt yêu cầu. Với những công trình được xây trường nội trú trên địa bàn khó khăn, xử lý mặt bằng sớm cũng quan trọng không kém tăng tốc thi công.
Lạng Sơn: trường mở cửa, công trường chưa thể dừng
Lạng Sơn có 11 trường nội trú liên cấp trọng điểm tại các xã biên giới. Bốn trường Quốc Khánh, Mẫu Sơn, Kiên Mộc và Khuất Xá khởi công từ tháng 11/2025, khánh thành và khai giảng ngày 5/9/2026. Nhưng lễ khai giảng chưa đồng nghĩa mọi hạng mục đã xong: tại một số nơi, công tác giải phóng mặt bằng và hoàn thiện cơ sở vật chất vẫn là phần việc phải tiếp tục xử lý.
Khác với Lào Cai, áp lực tại các trường đã vận hành là vừa duy trì việc học, vừa bảo đảm an toàn trong khu vực còn thi công. Ở Kiên Mộc, một số hạng mục chưa hoàn thiện làm ảnh hưởng đến tổ chức dạy học, quản lý và chăm sóc học sinh; học sinh tiểu học đã học tại cơ sở mới, trong khi học sinh THCS dự kiến chuyển sang khi phòng học hoàn thành. Tỉnh giao các tổ công tác kiểm tra, đôn đốc hằng tuần và yêu cầu ưu tiên những hạng mục thiết yếu.
Tại Quốc Khánh, trường tiếp nhận thêm 377 học sinh ở cách trường từ 4 km trở lên vào nội trú từ ngày 12/10; nhà trường tổ chức bữa ăn, khám sức khỏe và cung cấp nước uống. Những hỗ trợ ấy cho thấy lợi ích cụ thể của trường nội trú vùng biên, nhưng khu nội trú còn thi công và thư viện chưa hoàn thiện cũng tạo thêm sức ép quản lý. Điều kiện học tập, ăn ở và an toàn phải được xem là phần cốt lõi của tiến độ, không phải việc phụ để xử lý sau.
Tháo gỡ đúng nút thắt mới giữ được tiến độ
Hai tỉnh cần ưu tiên khác nhau nhưng cùng một nguyên tắc: giải quyết trở ngại trước khi nó lan thành chậm trễ dây chuyền. Ở Lào Cai, đó là xử lý mặt bằng, các hạ tầng liên quan và thủ tục để nhà thầu duy trì thi công giữa lúc chi phí vật liệu tăng. Ở Lạng Sơn, bên cạnh hoàn tất những phần việc còn dang dở tại trường đã mở cửa, cần kiểm tra vệ sinh, an toàn và điều kiện sinh hoạt; các hạng mục phục vụ học tập, ăn ở phải được ưu tiên hơn phần việc ít cấp thiết.
Kế hoạch tiếp theo đặt ra mốc rõ ràng: Lạng Sơn dự kiến cơ bản hoàn thành san nền bảy dự án giai đoạn hai vào ngày 30/11/2026, phấn đấu nghiệm thu, bàn giao trước 30/8/2027. Tỉnh giao Công an tỉnh làm chủ đầu tư bảy dự án này với tổng mức đầu tư 2.126 tỷ đồng. Tại Lào Cai, các đơn vị thi công cam kết bàn giao bốn trường trước năm học 2027–2028. Những mốc đó chỉ thuyết phục khi đi kèm giám sát chất lượng và điều kiện sử dụng thực tế.
So sánh hai địa phương cho thấy đẩy nhanh tiến độ trường học không chỉ là huy động thêm máy móc hay ấn định ngày hoàn thành. Lào Cai phải vượt áp lực giá và vướng mắc công trường; Lạng Sơn phải khép lại khoảng cách giữa khánh thành với khả năng vận hành đầy đủ. Tháo gỡ thủ tục, mặt bằng và cơ sở vật chất đúng thứ tự sẽ giúp công trình về đích mà không đánh đổi sự an toàn, ổn định học tập và sinh hoạt của học sinh.
