Đơn hàng đầu tiên mới là một phần của thỏa thuận
Tàu metro Alstom là dòng phương tiện đường sắt đô thị Metropolis, được lựa chọn cho các dự án tại Hà Nội trong thỏa thuận hợp tác giữa Alstom và Vingroup, gồm cung cấp tàu và chuyển giao quyền sử dụng công nghệ. Ngày 6/10, hai bên ký hợp đồng về tổng cộng 200 đoàn tàu, mỗi đoàn gồm 5 toa; đến ngày 19/10, Alstom thông báo đơn hàng giai đoạn đầu trị giá khoảng 23.300 tỷ đồng. Điểm cần lưu ý là con số này không đại diện cho toàn bộ giá trị thỏa thuận, và Alstom chưa công bố số đoàn tàu tương ứng với đơn hàng đầu tiên. Vì vậy, quy mô 200 đoàn tàu cho thấy tham vọng lớn, nhưng không nên đồng nhất nó với tiến độ giao hàng đã được xác nhận. Alstom dự kiến ghi nhận đơn hàng trong quý III năm tài chính 2026-2027.
117 đoàn tàu lắp ráp trong nước: cơ hội đi kèm điều kiện
Theo kế hoạch, Alstom sẽ thiết kế, sản xuất và cung cấp tối đa 83 đoàn tàu từ nhà máy tại Pháp; Vingroup dự kiến lắp ráp 117 đoàn còn lại tại Việt Nam bằng linh kiện do đối tác cung cấp. Đây là bước đáng chú ý của Vingroup đường sắt: thay vì chỉ nhập phương tiện hoàn chỉnh, doanh nghiệp trong nước tham gia vào khâu lắp ráp theo thỏa thuận chuyển giao quyền sử dụng công nghệ. Hợp tác này có thể tạo nền tảng cho sản xuất tàu Việt Nam và bồi đắp năng lực công nghiệp địa phương, đúng với mục tiêu Vingroup nêu về phát triển hạ tầng và hình thành năng lực sản xuất, lắp ráp phương tiện đường sắt trong nước. Tuy vậy, lắp ráp bằng linh kiện do Alstom cung cấp chưa đồng nghĩa với tự chủ toàn bộ chuỗi sản xuất. Giá trị thực chất sẽ phụ thuộc vào việc công nghệ được tiếp nhận và năng lực trong nước được mở rộng đến đâu.
Tàu tốt hơn chỉ phát huy khi mạng lưới vận hành đồng bộ
Với hành khách, thiết kế thân rộng của Metropolis giúp tăng không gian bên trong và sức chứa; thân tàu bằng hợp kim nhôm giúp giảm trọng lượng, tiết kiệm năng lượng và hạn chế hao mòn đường ray. Hệ thống vận hành tự động hoàn toàn GoA4 có thể chạy mà không cần lái tàu, còn phanh tái sinh thu hồi một phần năng lượng khi tàu giảm tốc. Những tính năng này có ý nghĩa với hạ tầng đô thị đông đúc, nhưng bản thân đoàn tàu không thể giải quyết mọi vấn đề đi lại. Hiệu quả sẽ phụ thuộc vào kết nối với các tuyến khác, chất lượng vận hành và khả năng đưa metro thành lựa chọn thuận tiện hằng ngày. Thỏa thuận Alstom–Vingroup vì thế đáng giá ở cả hai mặt: bổ sung phương tiện cho Hà Nội và thử nghiệm năng lực công nghiệp trong nước. Thành công không chỉ nằm ở đủ 200 đoàn tàu, mà còn ở việc chúng giúp mạng lưới đô thị phục vụ người dân tốt hơn.
