Không chỉ chụp phố, mà kể chuyện về phố
Cuộc thi ảnh đô thị là sân chơi nhiếp ảnh mời cộng đồng ghi lại di sản, ký ức và đời sống thành phố qua những khung hình gắn với câu chuyện cá nhân. Tại TP.HCM, hai cuộc thi My City - My Story và Photo Marathon vừa được phát động với chủ đề “Từ ký ức đô thị đến công nghiệp văn hóa”, thuộc chương trình lý luận, phê bình văn học, nghệ thuật của thành phố năm 2026. Đây là hướng đi đáng chú ý: thay vì chỉ tìm những bức ảnh đẹp, các sân chơi đặt trọng tâm vào cách người chụp nhìn và diễn giải nơi mình sống. My City - My Story có hai giải, mỗi giải 8 triệu đồng; Photo Marathon có giải cao nhất 12 triệu đồng. Mức thưởng tạo động lực, nhưng giá trị lớn hơn là cơ hội để hình ảnh đời thường bước vào câu chuyện chung về bản sắc đô thị.
Nhiếp ảnh kể chuyện cần ký ức phía sau khung hình
Điểm mạnh của cuộc thi ảnh cộng đồng này là mở cửa cho nhiều góc nhìn, không giới hạn câu chuyện ở những công trình nổi tiếng hay các tay máy chuyên nghiệp. Công dân, du khách và kiều bào ở nước ngoài đều có thể dự thi trực tuyến, mỗi người gửi tối đa ba tác phẩm. Người tham gia được khuyến khích viết phần giới thiệu không quá 100 từ về cảm xúc, kỷ niệm, địa điểm hoặc thời điểm gắn với ảnh. Yêu cầu ấy biến nhiếp ảnh kể chuyện thành trọng tâm chứ không phải phần chú thích cho có: một con hẻm, khu chợ hay căn nhà cũ có thể gợi ra những đổi thay mà một khung hình đơn lẻ khó nói hết. Ảnh tự chụp lẫn ảnh sưu tầm đều được tiếp nhận, nhưng ảnh sưu tầm cần ghi rõ nguồn và tác giả. Cách làm này có thể giúp người xem hiểu rằng di sản không chỉ nằm trong kiến trúc, mà còn trong ký ức của những người từng sống ở đó.
Từ hẻm nhỏ đến thành phố về đêm
Photo Marathon bổ sung trải nghiệm trực tiếp: người dự thi đi tìm góc chụp tại TP.HCM, thay vì gửi lại một bức ảnh có sẵn. Ban tổ chức gợi ý nhiều đề tài gần với đời sống như di sản kiến trúc, nhịp sống hẻm, đô thị ven sông, thành phố biển, xóm trọ, chung cư, ký túc xá và chợ. Lịch sáng tác ngày 25-10 chia thành hai chặng: Photo Walk từ 6 giờ đến 10 giờ 30, rồi City by Night từ 17 giờ 30 đến 21 giờ 30. Sự đối lập giữa buổi sớm và đêm muộn mở ra cơ hội nhìn cùng một đô thị bằng những nhịp điệu khác nhau. Đây cũng là cách tiếp cận hợp lý với ảnh di sản thành phố: không đóng khung di sản trong quá khứ, mà đặt nó cạnh sinh hoạt hiện tại. Theo kế hoạch, ảnh được chọn sẽ trưng bày tại Đài Phát thanh và Truyền hình TP.HCM ngày 31-10.
Sân chơi nhỏ, câu chuyện đô thị rộng hơn
Hai hình thức dự thi cho thấy ảnh cộng đồng có thể vừa là hoạt động sáng tác, vừa là cách lưu giữ ký ức trước khi diện mạo thành phố tiếp tục đổi thay. My City - My Story ghi nhận hình ảnh đô thị từ thời kỳ hình thành, xây dựng đến năm 2026; phạm vi dự thi bao gồm các địa phương thuộc TP.HCM. Tác phẩm trực tuyến được đăng để cộng đồng bình chọn, còn ảnh vào vòng chung kết dự kiến được in, triển lãm tại sảnh đài truyền hình và trưng bày trực tuyến. Lễ tổng kết, trao giải hai cuộc thi dự kiến diễn ra lúc 18 giờ ngày 31-10. Dĩ nhiên, lượt thích hay một giải thưởng không thể thay thế việc lưu trữ văn hóa có hệ thống. Nhưng khi người dân và du khách được mời kể chuyện bằng góc nhìn của mình, thành phố có thêm một lớp tư liệu sống động, gần gũi và nhiều tiếng nói. Đó mới là thành quả đáng giữ lại sau mỗi cuộc thi.
