Tiện ích số chỉ có ý nghĩa khi người dân dùng được
Tiện ích số là các dịch vụ và thao tác trên môi trường điện tử giúp người dân giải quyết công việc, tiếp cận thông tin và sử dụng giấy tờ thuận tiện hơn, thay vì phụ thuộc vào quy trình thủ công. Muốn lời hứa ấy thành hiện thực, địa phương không thể dừng ở việc cấp tài khoản: dữ liệu phải chính xác, nền tảng phải dễ dùng và người dân cần được hướng dẫn khi gặp trở ngại. Gia Lai tập trung khai thác dữ liệu dân cư, định danh điện tử và VNeID để đổi mới cách phục vụ; Kiên Lương chọn cách đưa lực lượng hỗ trợ đến từng nhà. Hai hướng đi bổ trợ cho nhau: một bên xây nền dữ liệu và công cụ, bên kia giúp người dân vượt qua khoảng cách kỹ năng và thiết bị. Đây là lựa chọn đúng, bởi chuyển đổi số chỉ tiến triển khi tiện ích đến được với người ít quen công nghệ, chứ không chỉ với người đã thành thạo.
Gia Lai mở đường từ dữ liệu và tài khoản định danh
Ở Gia Lai, Công an tỉnh gắn khai thác Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và hệ thống định danh, xác thực điện tử với nhiệm vụ giải quyết thủ tục hành chính. Trọng tâm không chỉ là cấp căn cước hay thu nhận thông tin, mà là giúp người dân dùng dữ liệu đã xác thực khi tiếp cận dịch vụ công. Trong đợt cao điểm 40 ngày đêm ở quý III/2026, tỉnh hoàn thành 100% chỉ tiêu đối với công dân từ đủ 14 tuổi đủ điều kiện, cấp căn cước cho 2.811.229 người, thu nhận 2.580.491 hồ sơ định danh điện tử mức độ 2 và kích hoạt thành công 2.509.741 tài khoản.
Quy mô ấy đi cùng lực lượng hỗ trợ: 290 cán bộ Công an cấp xã được tập huấn; 133 đội thanh niên xung kích với 2.660 lượt đoàn viên tham gia. Tỉnh còn huy động 12.400 SIM và hơn 330 triệu đồng để giúp những trường hợp khó kích hoạt VNeID. Nhưng số tài khoản được tạo không tự động đồng nghĩa với khả năng sử dụng. Cán bộ cơ sở vẫn hướng dẫn đăng nhập, thao tác trên ứng dụng và thực hiện dịch vụ công trực tuyến, nhất là với người cao tuổi, người khuyết tật hoặc ít tiếp xúc công nghệ. Đó là phần thiết yếu để dữ liệu dân cư trở thành công cụ phục vụ, thay vì một kho thông tin chỉ có giá trị quản lý.
Kiên Lương đưa hỗ trợ đến tận cửa nhà
Kiên Lương tổ chức đợt cao điểm 45 ngày với mục tiêu xây dựng cơ sở dữ liệu “đúng, đủ, sạch, sống”. Cán bộ, nhân viên y tế phối hợp với các tổ công tác đến từng hộ theo phương châm “Đi từng ngõ, gõ từng nhà, hỗ trợ từng người dân”, hướng dẫn cài đặt, đăng nhập, xác thực VNeID và tích hợp giấy khai sinh, giấy chứng nhận kết hôn, giấy đăng ký xe, giấy phép lái xe, thẻ bảo hiểm y tế cùng Sổ sức khỏe điện tử.
Cách làm này thừa nhận một thực tế mà nhiều chiến dịch số dễ bỏ qua: người dân không phải lúc nào cũng có thiết bị phù hợp, thời gian rảnh hay kỹ năng thao tác. Tại một số ấp, người lớn tuổi chưa quen công nghệ, còn nhiều hộ đi làm xa nên khó sắp xếp lịch hướng dẫn. Các tổ công tác linh hoạt đến nhà, kể cả buổi tối và ngày nghỉ; chính quyền, ngành y tế, lực lượng vũ trang, các ấp và đoàn viên cùng tham gia. Riêng Đồn Biên phòng Cửa khẩu cảng Hòn Chông cử hơn 30 lượt cán bộ, chiến sĩ phối hợp hỗ trợ tích hợp thông tin trên VNeID.
Kết hợp nền tảng với con người mới tạo chuyển biến
So sánh hai địa phương cho thấy không có lựa chọn giữa dữ liệu và hỗ trợ trực tiếp: cần cả hai. Gia Lai mở rộng nền tảng định danh và xác thực để dữ liệu có thể phục vụ thủ tục; Kiên Lương đưa người hướng dẫn đến nơi người dân sinh sống để họ cập nhật, tích hợp và biết cách sử dụng. Khi giấy tờ đã được tích hợp và được khai thác theo quy định, người dân có thể giảm việc nộp hoặc xuất trình lại giấy tờ trùng lặp. Đó là lợi ích cụ thể hơn nhiều so với việc chỉ có một tài khoản trên điện thoại.
Một người dân ở Kiên Lương, ông Sen, cho biết ông vui và cảm ơn tổ hỗ trợ sau khi được giúp cập nhật giấy tờ liên quan lên VNeID. Trải nghiệm ấy nhắc rằng hành trình trở thành công dân số không thể giao hoàn toàn cho người dùng tự xoay xở. Bước tiếp theo là tiếp tục nâng kỹ năng số cho cán bộ và người dân, bảo đảm nền tảng dễ sử dụng, thông tin được bảo vệ và quy trình trực tuyến thực sự thuận tiện. Định danh điện tử chỉ phát huy giá trị khi đi cùng dịch vụ đáng tin cậy và sự hỗ trợ đúng lúc. Dữ liệu sạch tạo nền móng; sự hướng dẫn tận tình biến nền móng ấy thành tiện ích hằng ngày.
