Ngoại giao nghị viện cần đi từ nghi thức đến kết quả
Hợp tác nghị viện là sự phối hợp giữa các cơ quan lập pháp nhằm chia sẻ kinh nghiệm, hoàn thiện luật pháp, giám sát cam kết chung và duy trì đối thoại chính trị giữa hai nước. Trong quan hệ Việt Nam – Lào, cơ chế này có giá trị khi giúp những đồng thuận cấp cao chuyển thành khuôn khổ pháp lý và hoạt động thực hiện cụ thể.
Ngày 3/11, tại Nhà Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân Nguyễn Thị Thanh Nga chủ trì lễ đón trọng thể Chủ tịch Quốc hội Lào Sonexay Siphandone và Phu nhân Vandara Siphandone trong chuyến thăm chính thức Việt Nam; ngay sau đó, hai Chủ tịch Quốc hội tiến hành hội đàm. Lễ đón cấp cao không chỉ thể hiện sự coi trọng lẫn nhau mà còn mở đầu cho đối thoại về các ưu tiên có ảnh hưởng trực tiếp đến cách hai nước triển khai cam kết.
Điểm đáng chú ý không nằm riêng ở nghi thức, mà ở định hướng đưa quan hệ giữa Quốc hội Việt Nam Lào ngày càng thực chất, hiệu quả. Khi cơ quan lập pháp cùng theo dõi việc thực thi thỏa thuận và tháo gỡ vướng mắc về thể chế, ngoại giao nghị viện có thể bổ trợ thiết thực cho hợp tác giữa hai chính phủ.
Ưu tiên là luật pháp, giám sát và năng lực quản trị
Tại hội đàm ngày 3/11, hai bên nhất trí tiếp tục trao đổi đoàn, chia sẻ kinh nghiệm lập pháp, hoàn thiện hệ thống pháp luật, tổ chức bộ máy nhà nước và hoạt động của chính quyền địa phương. Trọng tâm cần được đặt vào khả năng áp dụng: trao đổi chuyên môn chỉ có ý nghĩa lâu dài nếu giúp mỗi bên nâng cao chất lượng xây dựng luật và năng lực thực thi.
Hai Quốc hội cũng nhấn mạnh yêu cầu nâng cao hiệu quả giám sát việc thực hiện các thỏa thuận cấp cao, chương trình và dự án hợp tác trọng điểm. Đây là mắt xích đặc biệt quan trọng: cam kết chính trị sẽ khó tạo kết quả nếu thiếu theo dõi tiến độ và cơ chế phối hợp để nhận diện trở ngại. Quốc hội Việt Nam vì thế không chỉ là đối tác trao đổi kinh nghiệm, mà còn là một cầu nối hỗ trợ củng cố nền tảng pháp lý và lòng tin.
Hai bên dự kiến rà soát Thỏa thuận hợp tác giữa hai Quốc hội ký tháng 5/2022, cập nhật nội dung theo yêu cầu mới và hướng tới xem xét ký thỏa thuận sửa đổi trong năm 2027. Mốc này tạo cơ hội làm rõ ưu tiên, trách nhiệm và cách thức phối hợp cho giai đoạn tiếp theo.
Chuyển đổi số gắn với hợp tác phát triển
Chuyển đổi số, xây dựng Quốc hội điện tử và ứng dụng công nghệ mới là những hướng hợp tác được hai bên thống nhất thúc đẩy. Lựa chọn này phản ánh nhu cầu đổi mới phương thức quản trị, nâng chất lượng làm luật và tăng hiệu quả hoạt động của cơ quan dân cử. Đây không nên chỉ là một nội dung mới trong chương trình nghị sự; giá trị của nó nằm ở việc tạo điều kiện cho nghị viện xử lý công việc tốt hơn và phối hợp thông tin hiệu quả hơn.
Hợp tác nghị viện cũng được đặt trong mối liên hệ với kinh tế song phương. Hai Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh việc phối hợp giám sát, đồng hành cùng chính phủ hai nước tháo gỡ khó khăn cho các dự án chung, thúc đẩy thương mại, đầu tư và kết nối hai nền kinh tế. Giáo dục, đào tạo, phát triển nguồn nhân lực, khoa học – công nghệ và giao lưu nhân dân tiếp tục là những lĩnh vực cần được quan tâm.
Ở bình diện khu vực và quốc tế, hai bên nhất trí phối hợp tại Hội đồng Liên nghị viện ASEAN và Liên minh Nghị viện thế giới, đồng thời tăng cường tham vấn về vấn đề cùng quan tâm. Cách tiếp cận này giúp quan hệ song phương có thêm chiều sâu, đồng thời tạo nền tảng để hai nước phối hợp tiếng nói tại các diễn đàn đa phương.
Củng cố quan hệ đặc biệt bằng cơ chế theo dõi lâu dài
Chuyến thăm diễn ra khi Việt Nam và Lào hướng tới kỷ niệm 65 năm thiết lập quan hệ ngoại giao và 50 năm ký Hiệp ước Hữu nghị và Hợp tác vào năm 2027. Bối cảnh đó làm tăng ý nghĩa của việc cập nhật khuôn khổ hợp tác nghị viện: dấu mốc lịch sử là dịp để nhìn lại, nhưng giá trị tương lai phụ thuộc vào việc các cam kết được thực hiện đều đặn và có thể kiểm chứng.
Đóng góp nổi bật của Quốc hội là kết nối tin cậy chính trị với nền tảng pháp lý, chia sẻ kinh nghiệm và giám sát các thỏa thuận chung. Khi cơ quan lập pháp đồng hành cùng chính phủ trong xử lý vướng mắc, hợp tác giữa hai nước có thêm một cơ chế hỗ trợ để đi từ thống nhất đến thực hiện. Đây là lý do ngoại giao nghị viện không nên bị xem là phần phụ của quan hệ song phương.
Quan hệ Việt Nam Lào được vun đắp bằng lịch sử gắn bó, nhưng cũng cần được củng cố qua những cơ chế hợp tác đáp ứng yêu cầu mới. Nếu các ưu tiên về lập pháp, giám sát, chuyển đổi số và kết nối kinh tế được theo đuổi nhất quán, hợp tác Quốc hội sẽ tiếp tục góp phần làm sâu sắc quan hệ đặc biệt và tạo nền tảng vững chắc cho chặng đường phát triển tiếp theo.
