Từ lợi thế lao động sang năng lực công nghệ
AI và robot trong dệt may là các công nghệ hỗ trợ thiết kế, lập kế hoạch, kiểm soát chất lượng và tự động hóa công đoạn sản xuất, giúp doanh nghiệp nâng năng suất và đáp ứng linh hoạt hơn các yêu cầu của thị trường. Đây không còn là viễn cảnh xa xôi: ngày 29/10/2026 tại Hà Nội, VITAS, KITECH và Trung tâm Hỗ trợ phát triển công nghiệp thuộc Cục Công nghiệp tổ chức Hội thảo Quốc tế về công nghệ dệt may lần thứ 12, tập trung vào ứng dụng AI, robot trong chuyển đổi sản xuất. Hội thảo đặt công nghệ vào đúng bài toán cấp thiết. Ngành dệt may vẫn có vai trò lớn trong xuất khẩu và tạo việc làm, nhưng mô hình dựa chủ yếu vào lao động dồi dào, chi phí thấp đang gặp giới hạn. Các thị trường đòi hỏi đồng thời giá cạnh tranh, chất lượng, giao hàng đúng hạn, truy xuất nguồn gốc, giảm phát thải và trách nhiệm xã hội. Vì vậy, sức cạnh tranh lâu dài phải đến từ năng suất, chất lượng và khả năng tham gia khâu giá trị cao hơn.
AI và robot có thể cải thiện điều gì?
AI ngành dệt may có thể hỗ trợ thiết kế sản phẩm, dự báo nhu cầu, lập kế hoạch sản xuất, tối ưu nguyên vật liệu, quản lý đơn hàng, kiểm soát chất lượng và tổ chức chuỗi cung ứng. Khi dữ liệu từ thiết kế đến điều hành được kết nối, doanh nghiệp có cơ sở để phát hiện điểm nghẽn sớm hơn, giảm lãng phí và điều chỉnh kế hoạch theo biến động đơn hàng. Robot dệt may cùng các giải pháp tự động hóa có thể đảm nhận vận chuyển nguyên phụ liệu, cắt, trải vải, kiểm tra sản phẩm và đóng gói. Đây là những ứng dụng có tiềm năng giảm thao tác lặp lại, ổn định chất lượng và cải thiện tiến độ. Ông Ju Kyeong Sik, Giám đốc Youth Hitech, giới thiệu hệ thống quản lý vòng đời sản phẩm và điều hành sản xuất tích hợp AI, kết nối hoạt động từ thiết kế đến sản xuất. Lợi ích cần được kiểm chứng bằng các chỉ tiêu cụ thể: năng suất lao động, tỷ lệ lỗi, mức tiêu hao nguyên liệu, thời gian giao hàng và hiệu quả quản trị.
Không có dây chuyền tự động hóa phù hợp cho mọi nhà máy
Tự động hóa sản xuất không đồng nghĩa với việc thay máy móc đồng loạt. Dệt may có nhiều loại sản phẩm, đơn hàng thường xuyên thay đổi, vật liệu mềm và thao tác phức tạp; một giải pháp hiệu quả ở công đoạn này có thể không phù hợp ở công đoạn khác. Doanh nghiệp, nhất là doanh nghiệp nhỏ và vừa, cần cân nhắc năng lực tài chính, trình độ quản trị và khả năng tiếp nhận công nghệ trước khi đầu tư. Thay vì chạy theo thiết bị mới, nên xác định khâu đang gây lỗi, lãng phí hoặc chậm giao hàng, rồi thử nghiệm công nghệ tại đó. Đo kết quả trước và sau bằng các chỉ tiêu vận hành sẽ giúp doanh nghiệp biết khoản đầu tư có giải quyết đúng vấn đề hay không. Cách làm thí điểm cũng hạn chế rủi ro mở rộng một hệ thống chưa tương thích với quy trình thực tế.
Đây là lựa chọn chiến lược chứ không chỉ là quyết định mua sắm: công nghệ chỉ tạo lợi thế khi người lao động được đào tạo để vận hành, dữ liệu đủ tin cậy và quy trình được thiết kế lại phù hợp.
Chuyển đổi sản xuất cần đi cùng hợp tác và đào tạo
Hội thảo thường niên KITECH–VITAS, được tổ chức từ năm 2015, là diễn đàn để doanh nghiệp, cơ quan quản lý và chuyên gia trao đổi giải pháp kỹ thuật, thúc đẩy hợp tác Việt Nam–Hàn Quốc. Năm 2026, trọng tâm là ứng dụng thực tiễn của AI, robot và tự động hóa trong chuyển đổi sản xuất. Các định hướng hợp tác được nêu gồm xác định đúng công đoạn cần ứng dụng, kết nối viện nghiên cứu với doanh nghiệp để xây dựng và đánh giá mô hình thí điểm, đồng thời đào tạo nhân lực và chuyển giao tri thức để doanh nghiệp từng bước làm chủ công nghệ. Đây là hướng đi thuyết phục hơn việc coi tự động hóa như mục tiêu tự thân. Nếu công nghệ được chọn theo nhu cầu và đi kèm năng lực vận hành, doanh nghiệp có thể tăng năng suất, cải thiện chất lượng và đáp ứng yêu cầu xanh, truy xuất nguồn gốc ngày càng cao. Còn nếu đầu tư thiếu trọng tâm, máy móc mới khó chuyển thành lợi thế cạnh tranh.
