Mục tiêu Tết phụ thuộc vào đoạn tuyến 62 km
Đoạn Tân Thanh - Đông Khê là chặng dài khoảng 62 km của cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh, được nhắm tới khai thác tạm miễn phí dịp Tết Nguyên đán 2027 để phục vụ nhu cầu đi lại của người dân. Đây là mục tiêu có ý nghĩa thiết thực, nhưng cũng là mốc tiến độ đòi hỏi công trường và các cơ quan quản lý cùng xử lý dứt điểm những điểm nghẽn trong vài tháng tới. Toàn tuyến dài hơn 121 km, nối cửa khẩu Tân Thanh ở Lạng Sơn với cửa khẩu Trà Lĩnh ở Cao Bằng; quy mô hoàn chỉnh gồm bốn làn xe, hai làn khẩn cấp và nền đường rộng 22 m. Doanh nghiệp dự án đang huy động gần 900 máy móc, thiết bị cùng hơn 2.000 nhân sự; giá trị thực hiện giai đoạn 1, dài khoảng 93 km, đạt xấp xỉ 80%. Quy mô huy động lớn cho thấy quyết tâm tăng tốc, nhưng không tự động bảo đảm đoạn ưu tiên sẽ hoàn thành đúng hạn.
Vật liệu và mặt bằng vẫn là những nút thắt
Điều đáng lo không phải thiếu người trên công trường, mà là một số gói thầu vẫn chậm kế hoạch tính đến tháng 10. Nguồn đá cho các lớp bê tông nhựa, nhất là lớp tạo nhám, còn thiếu cục bộ; mỏ Khau Đêm ở Lạng Sơn chủ yếu cấp cho cao tốc Hữu Nghị - Chi Lăng, khiến nguồn cung cho dự án này dễ hụt khi nhiều công trình cùng bước vào cao điểm. Giá xăng dầu tăng từ tháng 3/2026 cũng làm đội chi phí vận chuyển và vận hành máy móc. Mặt bằng tuyến chính giai đoạn 1 đã được bàn giao đủ 833,55 ha, nhưng phần phát sinh sau thiết kế cơ sở tại Lạng Sơn chưa hoàn tất phương án bồi thường, hỗ trợ. Các vị trí bổ sung liên quan bãi đổ thải, mở rộng mái và xử lý sạt trượt có thể cản trở thi công đồng bộ nền đường 22 m. Tăng mũi thi công mà thiếu vật liệu hoặc mặt bằng chỉ khiến tiến độ bị dồn thêm về sau.
Tháo gỡ phải đi cùng lúc, không chờ công trường tự xoay xở
Muốn thông xe Tết 2027, các địa phương cần biến kiến nghị của doanh nghiệp thành đầu việc có thời hạn và người chịu trách nhiệm. Doanh nghiệp đề nghị Lạng Sơn và Cao Bằng chỉ đạo hoàn tất giải phóng mặt bằng bổ sung trong tháng 10/2026; đồng thời hỗ trợ nâng công suất, điều chỉnh giấy phép các mỏ đá Lũng Vài, Lũng Làn và kiểm soát giá vật liệu theo thông báo của tỉnh. Đây là những việc có thể tác động trực tiếp đến nguồn cung, thay vì chỉ yêu cầu nhà thầu tăng ca. Dự án cũng kiến nghị bổ sung hơn 7.714 tỷ đồng vốn ngân sách còn thiếu trong giai đoạn 2026 - 2028 để đẩy nhanh thi công. Song song đó, gần 50 km đường gom và đường hoàn trả cần được làm đồng bộ để người dân duy trì lối đi khi tuyến chính mở cửa. Tăng tốc chỉ có ý nghĩa nếu phần mở rộng liên kết chắc với nền đường đã làm và các tuyến dân sinh không bị bỏ lại.
Mốc hoàn thành cần gắn với điều kiện khai thác an toàn
Doanh nghiệp dự án đang tổ chức 132 mũi thi công trên toàn tuyến, với hơn 2.000 kỹ sư, công nhân làm liên tục ba ca, bốn kíp. Nhưng với người đi đường, điều quan trọng không chỉ là mặt đường hoàn thành mà còn là phương án lưu thông an toàn. Ban quản lý dự án đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành đoạn Đồng Đăng - Đông Khê vào ngày 31/12/2026, phối hợp Sở Xây dựng, công an và chính quyền để vận hành thử trước, trong và sau Tết. Việc lấy ý kiến cơ quan chức năng dự kiến bắt đầu đầu tháng 11, hướng tới hoàn tất chuẩn bị trong tháng 12/2026. Phần từ Km61+700 đến Km93 được phấn đấu khai thác ngày 30/4/2027; đoạn Km93 - Km121 dự kiến cơ bản hoàn thành cuối năm 2027 và khai thác tháng 1/2028. Thi công cao tốc cần chạy nhanh, nhưng không thể đánh đổi kiểm soát chất lượng và an toàn để giữ một ngày mở tuyến. Mốc Tết chỉ đáng tin khi cả công trình lẫn phương án vận hành đều sẵn sàng.
