Siết kỷ luật thu, bảo vệ quyền lợi người học
Chấn chỉnh thu phí trường học là việc rà soát để chỉ thu những khoản có căn cứ pháp lý, đúng thẩm quyền, đúng đối tượng và mức thu, đồng thời công khai quy trình trước khi triển khai. Sở Giáo dục và Đào tạo An Giang yêu cầu các cơ sở giáo dục thực hiện nghiêm quy định về thu phí nhằm tăng kỷ luật tài chính và bảo vệ quyền lợi học sinh.
Yêu cầu này xuất phát từ việc cơ quan quản lý ghi nhận một số đơn vị vận động, tiếp nhận tiền của học sinh và phụ huynh khi chưa bảo đảm thẩm quyền, thủ tục, chứng từ và tính minh bạch. Đáng lưu ý, việc dùng danh nghĩa ban đại diện cha mẹ học sinh, giáo viên chủ nhiệm hoặc nhóm liên lạc lớp để kêu gọi đóng góp có thể tạo áp lực và khiến gia đình tưởng rằng khoản đóng góp là bắt buộc. Vì vậy, rà soát các khoản thu giáo dục không thể chỉ dừng ở việc kiểm tra sổ sách; trường cần làm rõ từng khoản, căn cứ thu và cách sử dụng.
Rà soát cả khoản dự kiến, đang thu và đã thu
Các trường được yêu cầu khẩn trương rà soát toàn bộ khoản thu dự kiến, đang thực hiện hoặc đã hoàn tất trong năm học 2026–2027. Khoản nào không đúng quy định phải dừng ngay; đơn vị cần xác định trách nhiệm, hoàn trả hoặc xử lý số tiền đã thu và công khai kết quả khắc phục theo quy định. Đây là yêu cầu có ý nghĩa thực tế: nếu chỉ ngừng thu mà không giải trình khoản tiền đã nhận, phụ huynh vẫn khó biết quyền lợi của mình được bảo đảm ra sao.
Quy định cũng không cho phép tự ý đặt tên, chia nhỏ khoản thu hoặc chuyển chi phí thường xuyên, chi phí bảo đảm điều kiện dạy học của nhà trường thành khoản thu từ học sinh và phụ huynh. Các khoản thu hộ, chi hộ phải phục vụ trực tiếp nhu cầu người học, có theo dõi và quyết toán riêng, được thỏa thuận và công khai. Đóng góp phải tự nguyện, không ấn định mức bình quân, giao chỉ tiêu hay gây sức ép. Những nguyên tắc này giúp phân biệt rõ khoản phục vụ học sinh với trách nhiệm chi tiêu của cơ sở giáo dục.
Không thu tiền Wi-Fi, hạ tầng công nghệ từ học sinh
Một điểm phụ huynh có thể đối chiếu cụ thể là các khoản mang tên Wi-Fi, Internet, sử dụng mạng hoặc bảo trì hệ thống. Ngành giáo dục nêu rõ không được thu tiền học sinh cho dịch vụ Wi-Fi và hạ tầng công nghệ thông tin; trường cũng không được lập quỹ để thu các khoản này. Việc đầu tư, nâng cấp hạ tầng phục vụ dạy và học thuộc trách nhiệm của cơ sở giáo dục, được bảo đảm từ ngân sách được cấp và các nguồn tài chính hợp pháp.
Các khoản hỗ trợ học sinh khi thi hoặc hỗ trợ ăn ở, đi lại cần xác định rõ chính sách, đối tượng, nguồn kinh phí, nội dung và mức chi; không thể vin vào hoạt động hỗ trợ để áp đặt thêm khoản thu. Tương tự, không được dùng tiền đóng góp để chi cho thù lao nhân sự, tổ chức thi hay công việc hành chính khi thiếu căn cứ pháp lý. Trường cần ghi nhận đầy đủ thu chi vào sổ sách và bảo đảm việc quản lý có chứng từ, công khai.
Trách nhiệm thuộc về trường và chính quyền địa phương
Văn bản của Sở được gửi tới UBND cấp xã, phường và các đơn vị liên quan trong tỉnh, yêu cầu chỉ đạo cơ sở giáo dục thuộc phạm vi quản lý rà soát, khắc phục vi phạm, tăng cường kiểm tra, giám sát, tiếp nhận phản ánh và xem xét trách nhiệm tập thể, cá nhân. Hiệu trưởng cũng phải kiểm soát thông tin trên các kênh liên lạc của lớp và trường, kịp thời chỉnh sửa nội dung vận động đóng góp trái quy định.
Phụ huynh nên theo dõi thông báo chính thức của trường về từng khoản thu, đồng thời đề nghị làm rõ căn cứ, đối tượng và mục đích sử dụng nếu thông tin chưa minh bạch. Việc này không thay thế trách nhiệm quản lý của nhà trường hay chính quyền, nhưng giúp phát hiện sớm khoản thu có dấu hiệu bất hợp lý. Kết luận cần rõ ràng: chấn chỉnh thu phí chỉ có hiệu quả khi trường dừng khoản sai, xử lý minh bạch tiền đã thu và chịu trách nhiệm giải trình; còn phụ huynh cần có thông tin chính thức để bảo vệ quyền lợi của con em.
