Công thức giữ người xem ở lại
Phim ngắn AI là nội dung video tập ngắn sử dụng trí tuệ nhân tạo để tạo hình ảnh, nhân vật hoặc cảnh phim, thường được dựng với nhịp nhanh và tình tiết nối tiếp nhằm giữ người xem theo dõi. Sức hút của thể loại này không chỉ nằm ở hình ảnh bắt mắt hay cốt truyện lạ, mà ở cách nó liên tục khơi tò mò rồi dừng đúng lúc người xem muốn biết chuyện gì xảy ra tiếp theo. Các mâu thuẫn cực đoan, cú ngoặt bất ngờ và đoạn kết lửng biến một lần xem giải trí thành lời mời bấm tiếp. Khi đan xen tình cảm, sự giàu sang hư ảo và cảnh nhạy cảm, phim AI gợi dục còn đánh vào ham muốn bên cạnh trí tò mò. Đây không phải thủ pháp mới, nhưng sản xuất nội dung bằng AI nhanh và dễ thay đổi khiến công thức ấy có thể được lặp lại với tốc độ lớn hơn.
Từ tò mò đến mất ngủ, xao nhãng
Gần 2 giờ sáng, Minh Anh, nhân viên văn phòng 32 tuổi ở Hà Nội, vẫn cầm điện thoại xem tập tiếp theo dù biết câu chuyện vô lý. Có đêm cô xem đến 2–3 giờ chỉ để biết đoạn kết, rồi hôm sau uể oải, thiếu ngủ và khó tập trung làm việc. Trải nghiệm ấy cho thấy tác hại phim AI không nhất thiết bắt đầu bằng một cơn lệ thuộc rõ rệt; đôi khi nó hình thành qua những lần tự nhủ xem thêm một tập. Nội dung cũng len vào thời gian làm việc: một đồng nghiệp của sinh viên Nguyễn Hiếu Thảo mở truyện audio gần như suốt tám tiếng, nhưng nhiều lần dừng tay để nghe diễn biến, khiến sự tập trung và tiến độ bị ảnh hưởng. Với học sinh và người trẻ, rủi ro còn nằm ở việc xem lặp lại các câu chuyện khuôn mẫu hoặc nội dung sai lệch mà thiếu khả năng phân biệt đâu là hư cấu.
Quảng cáo gợi dục vượt qua bộ lọc
Một dạng quảng cáo trên Facebook và Instagram dựng nhân vật nữ do AI tạo, ăn mặc gợi cảm, đặt vào tình huống như phim ngắn rồi ngắt ở cao trào để mời người xem tải ứng dụng. Ranh giới giữa quảng bá phim giải trí và dùng yếu tố tình dục để kéo lượt cài đặt vì thế trở nên khó nhận diện. Meta cấm quảng bá ứng dụng tạo ảnh khỏa thân giả và hình ảnh thân mật được tạo hoặc chỉnh sửa bằng AI khi không có sự đồng thuận; vậy mà quảng cáo kiểu này vẫn có thể lọt lên nền tảng. Ngày 27/7, Tech Transparency Project công bố nghiên cứu ghi nhận 43 trang đã chạy hơn 7.600 quảng cáo cho các ứng dụng mà nhóm cho là có khả năng tạo ảnh khỏa thân giả; tổng số quảng cáo liên quan đến mạng lưới được nêu vào khoảng 30.800. Các tài khoản mới, tên thay đổi và phiên bản quảng cáo tự động biến đổi khiến kiểm duyệt nội dung từng mẫu riêng lẻ khó theo kịp.
Trách nhiệm không thể chỉ dừng ở gỡ quảng cáo
Gỡ một quảng cáo sau khi bị phát hiện là chưa đủ nếu những chiến dịch tương tự có thể thay hình, đổi tài khoản rồi xuất hiện lại. Meta cho biết họ đang phát triển công cụ tự động phát hiện nội dung vi phạm và nhận diện các mạng lưới phối hợp để né kiểm duyệt. Tuy nhiên, hiệu quả cần được đánh giá bằng khả năng ngăn nội dung lan rộng, không chỉ bằng số quảng cáo đã gỡ. Tại Việt Nam, Luật Trí tuệ nhân tạo năm 2025 có hiệu lực từ ngày 01/03/2026; yêu cầu đặt ra với đơn vị trung gian và nhà phát triển hệ thống phim AI là xây dựng cơ chế kiểm duyệt tự động để ngăn nội dung độc hại, xâm phạm quyền riêng tư hoặc ảnh hưởng đến trẻ em. Nền tảng cần chịu trách nhiệm với cách quảng cáo được phân phối, còn nhà sáng tạo phải cân nhắc hậu quả của việc biến ham muốn và sự tò mò thành mồi câu. Giải trí không nên đồng nghĩa với việc người xem mất ngủ, mất tập trung, còn nội dung vi phạm thì liên tục lọt qua bộ lọc.
