Mẹo dân gian không phải cách xử trí an toàn cho vết thương
Tự chữa vết thương bằng cách đắp lá, thuốc nam hoặc hỗn hợp không rõ thành phần là việc đưa vật liệu chưa được kiểm soát trực tiếp lên vùng da tổn thương, có thể làm tăng kích ứng và nguy cơ nhiễm trùng. Niềm tin rằng nguyên liệu tự nhiên luôn lành tính có thể khiến người bệnh chậm tìm trợ giúp y tế, trong lúc tổn thương tiến triển.
Lá hái ngoài môi trường có thể mang bụi bẩn, vi khuẩn và tác nhân gây bệnh; một số loại còn gây viêm da tiếp xúc hoặc tổn thương mô mềm. Khi hàng rào da bị phá vỡ, vi khuẩn có thể lan vào mô sâu. Vì vậy, đắp lá chữa bệnh không phải phương án an toàn cho vết thương hở, vùng trầy xước hay da phồng rộp. Một vết đau bất thường cần được đánh giá, không nên thử mẹo truyền miệng trước.
Một giờ đắp lá ớt, tổn thương chuyển nặng
Một phụ nữ 65 tuổi ở Hải Phòng bất ngờ đau nhói ở chân, rồi sưng và sốt. Sau khi được tiêm thuốc tại một cơ sở tư, bà làm theo lời hướng dẫn giã lá ớt đắp lên vùng tổn thương. Khoảng một giờ sau, chân nóng rát như bỏng; đến tối, bà đau dữ dội và nổi nhiều bọng nước. Khi nhập viện, chân phải sưng nề, da thâm đen và có bọng nước chứa dịch sẫm màu. Bác sĩ chẩn đoán hoại tử, nhiễm trùng phần mềm cẳng bàn chân phải.
Các bác sĩ cảnh báo tổn thương kiểu này có thể lan rộng, gây nhiễm trùng huyết, sốc nhiễm khuẩn và đe dọa tính mạng; người bệnh cũng có nguy cơ mất chi. Đắp lá lên vết thương không chỉ làm chậm điều trị phù hợp mà còn có thể khiến nhiễm trùng và hoại tử trầm trọng hơn. Từng có bệnh nhân đắp tỏi và thuốc nam lên vùng đau khớp, sau đó xuất hiện bọng nước, các mảng hoại tử và sốt cao. Bỏng được đắp lá kéo dài cũng có thể phá hủy mô sâu, gân và xương.
Bàn chân tiểu đường có thể bỏng mà người bệnh không nhận ra
Ngâm chân nước gừng nóng không phải cách chăm sóc vô hại với người mắc tiểu đường. Một phụ nữ 70 tuổi ở Hà Nội có biến chứng thần kinh tiểu đường, khiến bà mất cảm giác bảo vệ ở bàn chân. Bà ngâm chân bằng nước gừng tươi nóng tại nhà, bị bỏng nhiệt rồi hình thành vết loét cạnh ngón chân. Sau khoảng hai tháng, bác sĩ xác định ngón chân bị hoại tử khô; bàn chân phù nề và có dịch mủ hôi. Nhiễm trùng mô sâu khiến bà đối mặt nguy cơ nhiễm khuẩn huyết và cắt cụt chi, nhưng điều trị đa mô thức đã giúp bảo tồn bàn chân.
Trường hợp này cho thấy biến chứng tiểu đường có thể làm một tổn thương do nhiệt trở nên nguy hiểm: giảm cảm giác khiến người bệnh khó nhận ra nước quá nóng và bỏng. Hoại tử bàn chân không phải lúc nào cũng bắt đầu bằng một vết thương lớn. Người bệnh tiểu đường cần kiểm soát đường huyết, không tự xử lý tổn thương ở chân, tránh ngâm nước nóng và không dùng biện pháp dân gian nếu chưa được nhân viên y tế hướng dẫn.
Làm gì khi có vết thương, bỏng hoặc dấu hiệu nhiễm trùng?
Với vết thương nhỏ, có thể rửa nhẹ bằng nước sạch hoặc nước muối sinh lý rồi che phủ bằng gạc sạch. Không tự ý đắp lá cây, thuốc nam, cao dán hay hỗn hợp không rõ thành phần; cũng không chích, rạch, bóp nặn hoặc tự can thiệp vào vết thương. Riêng vết bỏng, đặc biệt bỏng lửa diện rộng hoặc vết thương hở sâu, không nên tự điều trị bằng mẹo dân gian.
Hãy đến cơ sở y tế ngay nếu vùng tổn thương sưng đau tăng nhanh, đỏ lan rộng, nổi bọng nước, da tái nhợt hoặc tím đen, hay người bệnh bị sốt. Đừng đợi xem đắp lá hay ngâm chân có “phát huy tác dụng” không: trì hoãn có thể để nhiễm trùng lan sâu và thu hẹp cơ hội cứu chi. Với người mắc tiểu đường, mọi vết thương hoặc bỏng ở chân đều cần được xử trí thận trọng theo hướng dẫn y tế.
