Ba thập kỷ biến tình yêu Doraemon thành cơ hội học tập
Quỹ Học bổng Mèo máy thông minh là chương trình hỗ trợ giáo dục được thành lập năm 1996, sử dụng nguồn đóng góp gắn với bản quyền truyện tranh Doraemon và sự chung tay của Nhà xuất bản Kim Đồng để tiếp sức cho học sinh có hoàn cảnh khó khăn. Sau 30 năm, quỹ đã trao 14.794 suất, tương đương gần 14.800 suất học bổng, với tổng kinh phí gần 11,5 tỷ đồng. Con số ấy đáng chú ý không chỉ vì quy mô, mà vì một sáng kiến văn hóa đã duy trì được cam kết giáo dục qua nhiều thế hệ độc giả. Lễ kỷ niệm 30 năm thành lập và trao học bổng năm 2026 diễn ra tại Trường Tiểu học Ban Mai, Hà Nội, do Nhà xuất bản Kim Đồng và quỹ tổ chức. Trong bối cảnh hỗ trợ học sinh thường cần sự bền bỉ hơn một lần trao tặng, hành trình này cho thấy giá trị của việc duy trì một nguồn lực ổn định.
Nguồn đóng góp được xây dựng qua nhiều giai đoạn
Điểm đáng ghi nhận của quỹ là nguồn hình thành có sự tham gia của cả những đơn vị gắn với Doraemon lẫn nhà xuất bản trong nước. Khi thành lập, quỹ mang tên Quỹ Hỗ trợ giáo dục dành cho trẻ em Việt Nam mang tên Doraemon, với vốn ban đầu 2 tỷ đồng: tác giả Fujiko F Fujio và Nhà xuất bản Shogakukan đóng góp 1 tỷ đồng tiền bản quyền truyện, còn Nhà xuất bản Kim Đồng góp 1 tỷ đồng từ lợi nhuận xuất bản. Kim Đồng tiếp tục đóng góp ở các giai đoạn sau; năm 2002, khoản góp từ lợi nhuận tái bản đưa vốn lên 3 tỷ đồng. Đến năm 2010, các khoản đóng góp mới nâng tổng vốn lên 5 tỷ đồng. Cách gây dựng ấy cho thấy học bổng Doraemon không chỉ dựa vào sức hút của một nhân vật nổi tiếng: sự tiếp nối của các bên đã giúp ý tưởng ban đầu trở thành hoạt động hỗ trợ dài hạn.
490 suất năm nay hướng đến những em vừa khó khăn vừa nỗ lực
Tại lễ kỷ niệm, quỹ trao 490 suất học bổng, mỗi suất trị giá 1 triệu đồng, với tổng kinh phí 490 triệu đồng. Các em là học sinh tiểu học và trung học cơ sở tại Hải Phòng, Bắc Ninh, Quảng Ninh, Ninh Bình, Hưng Yên, Hà Nội, Phú Thọ và Thái Nguyên. Thành phần người nhận cho thấy hỗ trợ được dành tới những hoàn cảnh cần được nâng đỡ: trong số 490 em có 157 học sinh dân tộc thiểu số, 127 em mồ côi, 144 em thuộc hộ nghèo hoặc cận nghèo, 44 em khuyết tật hoặc mắc bệnh hiểm nghèo và 6 em là con thương binh, liệt sĩ. Tuy nhiên, các em không chỉ được nhìn nhận qua khó khăn: tất cả đạt kết quả học tập từ loại khá trở lên. Nhiều em còn giành giải thưởng từ cấp tỉnh đến quốc tế, đồng thời tham gia thể thao, hoạt động Đội và phong trào đọc sách. Đó là lý do học bổng học sinh có ý nghĩa hơn một khoản hỗ trợ: nó ghi nhận nỗ lực và khuyến khích các em tiếp tục tiến bước.
Giá trị của quỹ nằm ở sự đồng hành lâu dài
Từ năm 2010, quy mô trao học bổng được duy trì ở mức khoảng 500 suất mỗi năm; ngày 26/5/2026, quỹ được đổi tên thành Quỹ Học bổng Mèo máy thông minh. Những mốc này cho thấy chương trình đã có cả nhịp hỗ trợ thường niên lẫn một định danh chính thức mới. Tác động không dừng ở người nhận: hoạt động còn khuyến khích học tập và phong trào Đội, nhất là tại các địa bàn còn nhiều khó khăn. Chủ tịch Hội đồng quản lý quỹ Bùi Tuấn Nghĩa cho biết quỹ sẽ tiếp tục đẩy mạnh hỗ trợ, hướng tới trao nhiều học bổng hơn để tiếp thêm niềm tin cho học sinh. Đây là hướng đi cần thiết: gần 14.800 suất là thành quả đáng kể, nhưng nhu cầu nâng đỡ học sinh vượt khó vẫn đòi hỏi sự kiên trì. Sau ba thập kỷ, bài học lớn nhất của quỹ là sự sẻ chia chỉ tạo dấu ấn bền vững khi được duy trì thành cơ hội học tập cụ thể.
