Năng lượng phải đi trước mục tiêu tăng trưởng
An ninh năng lượng là khả năng bảo đảm nguồn cung năng lượng liên tục, đủ dùng và có thể chống chịu trước biến động, để nền kinh tế và đời sống không bị gián đoạn. Đây không chỉ là bài toán kỹ thuật của ngành điện, mà là điều kiện để Việt Nam theo đuổi tăng trưởng cao mà không bị lệ thuộc quá mức vào cú sốc bên ngoài. Ngày 10/11 tại Hà Nội, Bộ Công Thương tổ chức Diễn đàn An ninh năng lượng quốc gia năm 2026 với chủ đề “Năng lượng tự chủ - Mạch máu của tăng trưởng hai con số”. Báo cáo An ninh năng lượng Việt Nam 2026 cũng được công bố tại sự kiện. Thông điệp đáng chú ý không nằm riêng ở những con số cung ứng: nếu năng lượng không theo kịp nhu cầu, mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10% trở lên mỗi năm trong giai đoạn 2026–2030 sẽ khó thành hiện thực. Tự chủ năng lượng vì thế là nền tảng của tự chủ kinh tế, chứ không phải khẩu hiệu đứng ngoài chính sách phát triển.

Kết quả năm 2026 cho thấy sức chống chịu có giá trị thực tế
Báo cáo ghi nhận Việt Nam duy trì được trạng thái ổn định trong một năm hệ thống năng lượng toàn cầu chịu sức ép lớn. Điện sản xuất và nhập khẩu ước đạt 356,2 tỷ kWh, tăng 10,3% so với năm trước; công suất cực đại lập kỷ lục 57.537 MW ngày 24/6 mà không xảy ra cắt điện luân phiên. Với người dân và doanh nghiệp, ý nghĩa thiết thực của an ninh năng lượng chính là điện vẫn có khi nắng nóng đẩy nhu cầu lên cao. Nguồn cung năng lượng còn được giữ vững ở lĩnh vực nhiên liệu. Hai nhà máy lọc dầu sản xuất khoảng 12,1 triệu tấn xăng dầu trong chín tháng, còn nguồn dầu thô được đa dạng hóa từ một lên hơn 10 loại; Việt Nam không để xảy ra thiếu hụt xăng dầu và chưa phải dùng đến dự trữ quốc gia. Báo cáo cũng cho biết giá xăng bán lẻ trong nước ngày 26/10/2026 bằng khoảng 63% bình quân thế giới. Những kết quả này cho thấy khả năng ứng phó đã tiến bộ, nhưng không thể xem một năm vận hành ổn định là bảo đảm lâu dài.
Năm nhóm nhiệm vụ: từ luật lệ đến khả năng tự cung
Năm nhiệm vụ được nêu tạo thành một chuỗi liên kết: hoàn thiện thể chế; bảo đảm đủ điện cho giai đoạn 2027–2028 và đến năm 2030; nâng cao năng lực tự chủ nguồn cung nhiên liệu; tăng cường điều hành dựa trên dữ liệu; và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng gắn với tiết kiệm, tự chủ công nghệ. Đây là cách tiếp cận đúng hướng vì nguồn cung không chỉ phụ thuộc vào việc xây thêm nhà máy. Nó còn cần luật chơi rõ ràng để dự án được triển khai, nhiên liệu sẵn có, thông tin đủ tốt để dự báo và nhu cầu được quản lý. Về chính sách năng lượng, nhiệm vụ thể chế bao gồm hoàn thiện quy định về điện, cơ chế giá, hợp đồng mua bán điện và phân bổ rủi ro cho các dự án điện khí, điện gió ngoài khơi, lưu trữ cùng hoạt động mua bán điện trực tiếp. Tự chủ nhiên liệu và công nghệ giúp giảm phơi nhiễm trước gián đoạn nhập khẩu; điều hành dựa trên dữ liệu hỗ trợ nhận diện sớm nguy cơ; còn tiết kiệm năng lượng bổ sung nguồn cung nhanh với chi phí thấp. Thiếu một mắt xích, mục tiêu bảo đảm năng lượng dễ dừng ở kế hoạch.

Thử thách tiếp theo là biến ưu tiên thành công suất thực
Cảnh báo cho năm tới không nên bị xem nhẹ: nhu cầu điện dự kiến tăng khoảng 10%, nguồn điện nền mới có thể chưa kịp vận hành, còn El Niño được dự báo kéo dài đến khoảng tháng 6/2027. Năm 2028 được nhận định còn nhiều thách thức hơn; riêng công suất cực đại miền Bắc năm 2027 có thể đạt 32.693–34.865 MW. Vì vậy, nhiệm vụ bảo đảm đủ điện phải đi cùng tiến độ dự án nguồn và lưới, chuẩn bị nhiên liệu, quản lý phụ tải, tiết kiệm điện và bổ sung khả năng đáp ứng công suất đỉnh. Báo cáo đặt tiết kiệm năng lượng thành chỉ tiêu cụ thể: tối thiểu 3% tổng điện năng tiêu thụ toàn quốc và 10% trong các tháng cao điểm nắng nóng. Hệ thống thông tin năng lượng quốc gia dự kiến vận hành năm 2027 để hỗ trợ dự báo, cảnh báo sớm và xây dựng kịch bản điều hành; kết quả thực hiện sẽ được công khai đánh giá tại diễn đàn năm 2027. Kết luận cần rõ ràng: tự chủ năng lượng chỉ đáng tin khi mục tiêu được chuyển thành công trình đúng hạn, dữ liệu minh bạch và trách nhiệm giải trình cụ thể.






