Từ điểm đến sản xuất đến cơ hội phát triển AI
Đầu tư AI Việt Nam là dòng vốn và hoạt động hợp tác hướng tới xây dựng, ứng dụng trí tuệ nhân tạo tại Việt Nam, trong đó cơ hội lớn nằm ở việc nâng vị trí của doanh nghiệp và nhân lực trong chuỗi giá trị công nghệ. Đây không còn chỉ là câu chuyện về một thị trường tiêu thụ tiềm năng: một số nhà đầu tư Mỹ đang nhìn Việt Nam như nơi có thể tham gia sâu hơn vào công nghệ cao. Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu tái cấu trúc, các lĩnh vực AI, công nghệ sâu và sản xuất tiên tiến được xem là những hướng hợp tác mới. Zach Zhang, nhà sáng lập Edgewater Investments, nhận định Việt Nam đang chuyển từ kinh tế sản xuất sang kinh tế AI, mở ra cơ hội đầu tư và hợp tác công nghệ cao. Tuy nhiên, lời quan tâm của nhà đầu tư mới chỉ là tín hiệu; giá trị sẽ được chứng minh bằng dự án, năng lực nghiên cứu và sản phẩm làm ra tại đây.
Phạm vi chú ý cũng rộng hơn AI. Đại diện Pick Axe Industry nêu cơ hội trong lĩnh vực máy bay không người lái, khi nhu cầu về hệ thống UAV có chi phí hợp lý đang tăng tại Việt Nam và khu vực. Công ty này đã ký biên bản ghi nhớ với Saigontel, dự kiến kết nối doanh nghiệp Mỹ với những cơ hội đang hình thành trong nước. Đặt tín hiệu ấy cạnh sự hiện diện của một startup AI Mỹ cho thấy sức hút của Việt Nam không chỉ nằm ở khả năng tiếp nhận công nghệ nhập khẩu. Điều đáng quan sát là liệu hợp tác có kéo theo hoạt động phát triển, thử nghiệm và thương mại hóa ngay tại Việt Nam hay không. Chính câu trả lời đó sẽ quyết định liệu sự quan tâm của nhà đầu tư có góp phần đưa nền kinh tế lên những nấc thang công nghệ cao hơn.
TinyFish đưa phát triển mô hình vào đội ngũ tại TP.HCM
Ngày 23/10, TinyFish, startup AI Mỹ chuyên về hạ tầng tác nhân AI, khai trương văn phòng tại The Waterfront Saigon, TP.HCM. Sau hơn một năm cộng tác với nhân sự trong nước, công ty giao cho đội ngũ Việt Nam tham gia từ phát triển mô hình AI cốt lõi đến kỹ thuật, tiếp thị, triển khai dự án và phát triển thị trường. Đây là tín hiệu đáng chú ý hơn việc mở thêm một địa chỉ văn phòng: nhân sự tại Việt Nam có cơ hội xử lý những bài toán kỹ thuật gắn trực tiếp với sản phẩm. TinyFish cho biết mô hình Mako được phát triển từ một mô hình Qwen, rồi huấn luyện bằng dữ liệu thực thi công việc thực tế, gồm cả thành công lẫn thất bại. Việc xây dựng đội ngũ gắn với cả phát triển công nghệ lẫn đưa sản phẩm đến khách hàng có thể giúp kinh nghiệm thực tế quay lại cải thiện mô hình.
Công nghệ của TinyFish giải quyết một vấn đề thực dụng: giao cho AI những công việc nhiều bước trên website, chẳng hạn tìm sản phẩm, chọn phiên bản, kiểm tra tồn hàng rồi tổng hợp thông tin. Hệ thống kết hợp công cụ tìm kiếm, đọc nội dung trang, trình duyệt đám mây và tác nhân có thể điều hướng hoặc điền biểu mẫu. Trong một ứng dụng tại ClassPass, công ty cho biết giải pháp triển khai ở 835 địa điểm đã giảm 98,6% khối lượng công việc thủ công. Con số này gợi ý AI có thể tạo ích lợi rõ ràng cho doanh nghiệp khi xử lý tác vụ lặp lại, thay vì chỉ gây ấn tượng qua trình diễn. TinySearch và TinyFetch cũng được cung cấp miễn phí trong giới hạn nền tảng, giúp sinh viên, lập trình viên độc lập và nhóm khởi nghiệp thử nghiệm ứng dụng cần dữ liệu web cập nhật với chi phí ban đầu thấp hơn.
Sức hút vốn chỉ có ý nghĩa khi tạo năng lực trong nước
Hai diễn biến trên bổ sung cho nhau: nhà đầu tư Mỹ bày tỏ quan tâm tới AI, công nghệ sâu và UAV, còn TinyFish cho thấy một doanh nghiệp nước ngoài đã đặt hoạt động phát triển mô hình AI cốt lõi tại Việt Nam. Một bên là kỳ vọng về cơ hội thị trường; bên kia là ví dụ cụ thể về công việc công nghệ đang được thực hiện trong nước. Sự kết hợp này đáng mừng, nhưng chưa đủ để kết luận Việt Nam đã trở thành trung tâm AI. Chất lượng việc làm, mức độ tham gia vào nghiên cứu và khả năng biến kinh nghiệm thành sản phẩm bền vững mới là thước đo quan trọng. Văn phòng Việt Nam của TinyFish dự kiến tiếp tục tuyển dụng ở các mảng kỹ thuật, tiếp thị, triển khai dự án và phát triển thị trường sau khai trương. Còn Pick Axe Industry và Saigontel dự kiến phối hợp kết nối doanh nghiệp Mỹ với cơ hội tại Việt Nam.
Với người dùng và doanh nghiệp, tự động hóa kiểm tra thông tin trên nhiều website có thể giảm thao tác lặp lại và giúp dữ liệu được cập nhật thường xuyên hơn. Nhưng để AI thực sự hữu ích, hệ thống phải hoạt động ổn định khi website đổi giao diện, yêu cầu đăng nhập hoặc chặn truy cập tự động — những tình huống khác xa một màn trình diễn ngắn. Đây cũng là lý do việc đội ngũ Việt Nam tham gia phát triển mô hình và triển khai sản phẩm có ý nghĩa: họ có thể tích lũy năng lực qua các vấn đề thật, thay vì chỉ làm công việc hỗ trợ bên lề. Việt Nam đang có tín hiệu thuận lợi để thu hút đầu tư AI, nhưng lợi thế dài hạn sẽ phụ thuộc vào việc chuyển sự chú ý thành tri thức, nhân lực và công nghệ do đội ngũ trong nước cùng xây dựng. TinyFish là một ví dụ đáng theo dõi; kết quả của nó sẽ được đo bằng giá trị tạo ra, không phải quy mô lời hứa.
