Dấu mốc ngoại giao cần được nối tiếp bằng hành động
Quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Ba Lan là khuôn khổ mới nhằm củng cố tin cậy chính trị, gắn kết lợi ích và mở rộng hợp tác giữa hai nước trên nền tảng hữu nghị lâu năm. Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk thăm chính thức Việt Nam từ ngày 24 đến 26-10-2026, trở lại sau 16 năm; trong các cuộc tiếp xúc cấp cao, lãnh đạo hai nước thống nhất nâng cấp quan hệ và thúc đẩy những kết quả đạt được. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm ghi nhận ý nghĩa của khuôn khổ mới sau cuộc hội đàm giữa Thủ tướng Lê Minh Hưng và Thủ tướng Donald Tusk. Đây là bước tiến đáng kể trong chặng đường 76 năm quan hệ ngoại giao, nhưng giá trị của nó sẽ không được đo bằng tên gọi. Thước đo thực chất là các cơ chế có hoạt động đều đặn và dự án tạo ra lợi ích có thể nhận thấy.
Chuyến thăm diễn ra trong lúc Việt Nam tăng cường quan hệ với các đối tác châu Âu, sau chuyến công tác của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Đan Mạch, EU và Bỉ, khi quan hệ Việt Nam - EU được nâng lên Đối tác chiến lược toàn diện. Ba Lan được Việt Nam xem là đối tác ưu tiên hàng đầu tại Trung Đông Âu; ngược lại, Ba Lan coi Việt Nam là đối tác hàng đầu ở Đông Nam Á. Vì vậy, nâng cấp quan hệ Việt Nam Ba Lan không chỉ tạo thêm một khuôn khổ song phương mà còn mở rộng mạng lưới kết nối giữa ASEAN và EU. Hai bên đã thông qua Kế hoạch hành động giai đoạn 2026-2030; thách thức kế tiếp là biến kế hoạch này thành nhiệm vụ, nguồn lực, thời hạn và kết quả rõ ràng.
Năm hướng hợp tác: từ lòng tin đến lợi ích thiết thực
Thứ trưởng Ngoại giao Ngô Lê Văn nêu năm hướng hợp tác để cụ thể hóa khuôn khổ mới. Hướng thứ nhất là củng cố tin cậy chính trị và cơ chế phối hợp: duy trì tiếp xúc các cấp, nối lại họp Ủy ban liên Chính phủ về hợp tác kinh tế, tiếp tục Tham vấn chính trị cấp Thứ trưởng Ngoại giao và phát huy hợp tác nghị viện. Hướng thứ hai là đặt mục tiêu cụ thể cho kinh tế, thương mại và đầu tư. Hướng thứ ba là mở rộng hợp tác phục vụ ưu tiên phát triển và an ninh, gồm khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế biển, năng lượng sạch, quốc phòng và an ninh. Hướng thứ tư là tăng gắn kết nhân dân qua giáo dục, du lịch, giao lưu và tạo thuận lợi cho công dân hai nước. Hướng thứ năm là phối hợp về các vấn đề khu vực và quốc tế, góp phần củng cố trao đổi chính sách và tiếng nói chung.
Các hướng này có tính bổ trợ: cơ chế chính trị tạo nền cho hợp tác kinh tế, còn kết nối giáo dục, du lịch và người dân giúp quan hệ bớt phụ thuộc vào các chuyến thăm cấp cao. Hai bên đặt mục tiêu đưa thương mại song phương lên 6 tỷ USD vào năm 2030, đồng thời thúc đẩy đầu tư trong chế biến, chế tạo, công nghệ thông tin, dược phẩm, năng lượng và logistics. EVFTA có thể hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận thị trường, nhưng mục tiêu thương mại chỉ có ý nghĩa khi cơ hội được chia sẻ cân bằng và bền vững. Bởi thế, tiến độ tháo gỡ rào cản và triển khai dự án đáng theo dõi không kém con số đích đến. Đây là hướng hợp tác song phương có cơ sở: kết hợp thế mạnh công nghiệp, khoa học, giáo dục của Ba Lan với năng lực sản xuất và vị trí của Việt Nam trong chuỗi cung ứng.
Kết quả phải chạm tới người dân và doanh nghiệp
Hợp tác khoa học-công nghệ chỉ tạo giá trị lâu dài nếu kết nối được trường đại học, viện nghiên cứu với doanh nghiệp, gắn đào tạo với nghiên cứu, chuyển giao công nghệ và nhu cầu sản xuất. Hai nước cũng có dư địa trong trí tuệ nhân tạo, công nghệ số, an ninh mạng, công nghệ sinh học, y tế và dược phẩm. Hợp tác quốc phòng, an ninh được định hướng theo nhu cầu và khả năng của mỗi bên, gồm đào tạo, công nghiệp quốc phòng và phòng chống tội phạm xuyên quốc gia, tội phạm công nghệ cao. Những lĩnh vực này rộng, nhưng không nên trở thành danh sách ưu tiên thiếu trọng tâm: các chương trình chung cần có đối tác, đầu việc và kết quả kiểm chứng được. Nếu không, dấu mốc chiến lược sẽ dừng ở cam kết thay vì tạo năng lực mới.
Với người dân, đường bay thẳng do LOT mở lại là kết quả dễ nhận biết hơn: kết nối thuận tiện hơn có thể hỗ trợ du lịch, kinh doanh và giao lưu nhân dân. Hai bên cũng nhất trí tạo thuận lợi cho công dân cư trú, làm việc, học tập, đồng thời phát huy vai trò cầu nối của cộng đồng người Việt tại Ba Lan. Hai Thủ tướng chứng kiến trao văn kiện hợp tác về giáo dục đại học và du lịch, bổ sung nền tảng cho giao lưu. Chính phủ Ba Lan cam kết phối hợp chặt chẽ để sớm triển khai các thỏa thuận đạt được trong chuyến thăm. Bước tiếp theo là cụ thể hóa Kế hoạch hành động 2026-2030 bằng chương trình, dự án, cơ quan đầu mối, nguồn lực và thời hạn rõ ràng. Hợp tác Việt Nam Ba Lan sẽ được đánh giá bằng chất lượng triển khai và lợi ích thực tế, không chỉ bằng kỳ vọng ngoại giao.
