Điều chuyển phải theo nhu cầu, không theo chỉ tiêu đơn thuần
Điều chuyển giáo viên là việc phân bổ lại đội ngũ giữa các trường, dựa trên chuyên môn và nhu cầu giảng dạy thực tế, nhằm khắc phục tình trạng nơi thừa, nơi thiếu sau khi mạng lưới trường lớp được sắp xếp lại. Với Thanh Hóa, đây không phải thao tác hành chính phụ trợ mà là điều kiện để duy trì lớp học vận hành bình thường. Việc tổ chức lại đơn vị hành chính và mạng lưới trường học đã tạo ra yêu cầu mới đối với công tác quản lý, sử dụng nhân sự ngành giáo dục. Ngành giáo dục tỉnh đang xây dựng quy định điều chuyển, biệt phái giáo viên theo nguyên tắc từ nơi thừa sang nơi thiếu, căn cứ chuyên môn và nhu cầu của từng trường. Cách làm này hợp lý hơn điều chuyển cơ học theo tổng biên chế: một trường có thể đủ người trên giấy nhưng vẫn thiếu giáo viên ở môn học hoặc khối lớp cụ thể.
Quy mô trường mới bộc lộ thiếu hụt cụ thể
Trường Tiểu học Thiệu Dương sau khi sáp nhập với Trường Tiểu học Đông Cương có 79 cán bộ, giáo viên, nhân viên, phục vụ 2.122 học sinh ở 53 lớp. Để tổ chức dạy hai buổi mỗi ngày theo định mức 1,5 giáo viên mỗi lớp, trường vẫn thiếu 7,5 giáo viên so với chuẩn. Con số này cho thấy sáp nhập trường học không tự động tạo ra sự cân đối nhân lực: quy mô lớn hơn có thể làm rõ hơn khoảng trống trong lịch dạy và phân công chuyên môn. Nhà trường đã rà soát nhiệm vụ từng bộ phận, bố trí giáo viên theo chuyên môn và thống nhất kế hoạch hoạt động để ổn định dạy học. Trên toàn tỉnh, cuối năm học 2025–2026, ngành giáo dục còn thiếu 17.455 nhân sự so với định mức, gồm 8.285 giáo viên và 9.170 nhân viên. Vì vậy, điều chuyển cần đi cùng tuyển dụng, thay vì được xem như giải pháp duy nhất.
Tái cơ cấu cả vị trí quản lý lẫn cơ cấu môn học
Bài toán sau sáp nhập không dừng ở số lượng giáo viên. Trường mới phải cân đối người dạy theo khối lớp, môn học, số lớp và thời lượng chương trình; đồng thời xác định ai tiếp tục làm quản lý, ai trở lại giảng dạy. Toàn ngành giảm số cán bộ quản lý từ 4.865 xuống 2.550, tương đương 47,6%; người chuyển về dạy học cần được giao việc phù hợp chuyên môn, còn người ở lại vị trí quản lý phải đáp ứng quy mô trường mới. Bà Ban Thị Kim Thái, nguyên phó hiệu trưởng Trường THPT Phú Cường, tự nguyện thôi chức vụ để trở lại làm giáo viên sau 30 năm công tác, trong đó có hơn 10 năm quản lý. Trường hợp này cho thấy việc bố trí lại có thể phát huy kinh nghiệm, nhưng không nên biến tinh giản thành phép cộng trừ chức danh. Tại Thanh Sơn, trường hình thành từ việc nhập ba trường có 49 lớp, hơn 1.300 học sinh; việc rà soát giáo viên các môn như Âm nhạc, Mỹ thuật, Tin học và Tiếng Anh có ý nghĩa thiết thực.
Tuyển dụng và theo dõi mới quyết định hiệu quả lâu dài
Điều chuyển có thể đưa nhân lực sẵn có đến đúng nơi, nhưng không thể lấp mọi khoảng trống nếu tổng nguồn lực vẫn thiếu. Thanh Hóa dự kiến tuyển 1.632 giáo viên trong năm 2026; ngành giáo dục cũng chuẩn bị phương án tuyển thêm 1.000 biên chế dự kiến được giao trong năm này và tiếp tục thực hiện 3.840 vị trí giáo viên hợp đồng trong năm học 2026–2027. Tỉnh đồng thời đề nghị Trung ương xem xét giao bổ sung 2.448 chỉ tiêu giáo dục đã tuyển trong năm 2025 nhưng chưa được phân bổ, đồng thời làm rõ định mức để địa phương có căn cứ bố trí nhân sự. Sau sắp xếp, cần thường xuyên kiểm tra tình trạng thiếu giáo viên theo môn, lớp và địa bàn, rồi điều chỉnh khi phát sinh chênh lệch. Mục tiêu cuối cùng không phải là bảng biên chế gọn hơn, mà là lớp học không bị gián đoạn và học sinh ở các trường có cơ hội học tập công bằng.
