Ảnh CCCD bị lộ có thể mở đường cho hành vi mạo danh
Gửi ảnh CCCD qua Zalo là chia sẻ bản chụp giấy tờ định danh qua ứng dụng nhắn tin, nơi dữ liệu có thể bị người khác xem hoặc lấy nếu tài khoản người gửi hay người nhận bị chiếm. Đây không phải việc nên làm theo thói quen: ảnh giấy tờ lọt ra ngoài có thể bị dùng để vay tiền qua ứng dụng, đăng ký SIM hoặc tạo tài khoản giả.
Rủi ro không chỉ nằm ở một con số riêng lẻ. Họ tên, ngày sinh, địa chỉ, ảnh chân dung và các mã nhận dạng có thể ghép với dữ liệu từ nguồn khác để hỗ trợ giả mạo. Vì thế, gửi cho người quen cũng không đồng nghĩa với an toàn; ảnh còn lưu trong cuộc trò chuyện có thể bị lộ nếu một trong hai tài khoản bị xâm nhập. Quan điểm nên giữ rất rõ: đừng gửi toàn bộ giấy tờ nếu bên nhận chỉ cần xác nhận một vài thông tin.
Công an tỉnh Cà Mau đã khuyến cáo người dân hạn chế gửi ảnh giấy tờ tùy thân qua các ứng dụng nhắn tin và chỉ chia sẻ thông tin khi thực sự cần thiết.
Những phần nên che trước khi gửi
Muốn che ảnh CCCD đúng cách, trước hết hãy hỏi bên nhận cần đối chiếu chính xác mục nào. Nếu không cần xem toàn bộ giấy tờ, hãy che số định danh cá nhân, mã QR, mã vạch và số thẻ; đây là những vùng chứa dữ liệu nhận dạng quan trọng.
- Số định danh cá nhân: không để lộ nếu thủ tục không yêu cầu đối chiếu số này.
- Mã QR và mã vạch: che kín cả hai mặt, thay vì chỉ chỉnh sửa mặt trước.
- Ngày sinh và địa chỉ thường trú: ẩn nếu bên nhận không cần các trường này.
- Ảnh chân dung và thông tin nhận diện khác: tránh gửi bản đầy đủ cho tài khoản không rõ danh tính hoặc không có lý do chính đáng.
Việc che phải phù hợp với mục đích sử dụng. Nếu một cơ quan hoặc tổ chức có thẩm quyền cần kiểm tra đầy đủ giấy tờ theo thủ tục hợp pháp, hãy xác minh đúng kênh tiếp nhận và hỏi rõ dữ liệu nào bắt buộc; không nên tự ý che phần họ cần kiểm tra.
Chỉnh sửa ảnh và kiểm tra trước khi gửi
Người dùng iPhone và Android đều có thể dùng công cụ chỉnh sửa ảnh sẵn có, không nhất thiết phải cài ứng dụng bên ngoài. Trên iPhone, mở ảnh trong ứng dụng Ảnh, chọn Sửa rồi dùng công cụ Đánh dấu; trên Android, mở ảnh trong Google Photos hoặc Thư viện, chọn Chỉnh sửa và tìm công cụ đánh dấu hoặc vẽ.
- Tô kín vùng cần bảo vệ bằng nét dày, màu tối; không dùng màu nhạt hoặc bút bán trong suốt vì chữ bên dưới có thể vẫn đọc được.
- Lưu thành bản ảnh mới, mở lại để kiểm tra từng mặt thẻ và chắc chắn không còn vùng nhạy cảm nhìn thấy.
- Chỉ gửi bản đã chỉnh sửa, không đính kèm ảnh gốc; kiểm tra người nhận và mục đích sử dụng trước khi bấm gửi.
- Chỉ chia sẻ phần thật sự cần thiết. Nếu thủ tục hành chính cho phép, cân nhắc xuất trình giấy tờ đã tích hợp trên VNeID thay vì gửi ảnh qua mạng xã hội.
Trước khi gửi CCCD Zalo, hãy kiểm tra lại ảnh ngay trong bản đính kèm dự kiến gửi, không chỉ dựa vào bản đang mở trong trình chỉnh sửa. Một lần xem lại có thể phát hiện ảnh gốc bị chọn nhầm hoặc phần che chưa kín.
Chia sẻ có chọn lọc là cách bảo vệ thiết thực nhất
Che dữ liệu giúp giảm lượng thông tin bị phơi bày, nhưng không biến việc gửi ảnh giấy tờ thành hoàn toàn an toàn. Nếu một tài khoản tự xưng là nền tảng mạng xã hội yêu cầu ảnh căn cước để xác minh, hãy coi đó là dấu hiệu bất thường và kiểm tra qua kênh chính thức trước khi cung cấp.
Khi lộ ảnh căn cước, người dùng có thể phải đối mặt với nguy cơ bị mạo danh để vay tiền qua ứng dụng, đăng ký SIM hoặc tạo tài khoản giả. Bởi vậy, đừng gửi ảnh chỉ vì người khác yêu cầu gấp hoặc vì tiện tay chụp rồi chuyển. Hãy xác minh danh tính người nhận, làm rõ mục đích, chỉ cung cấp những trường cần thiết và kiểm tra kỹ tệp cuối cùng.
Kết luận: cách bảo vệ thông tin cá nhân tốt nhất là hạn chế tạo thêm bản sao giấy tờ. Khi bắt buộc phải gửi, che đúng dữ liệu không cần thiết, giữ lại bản đã kiểm tra và tuyệt đối không gửi kèm ảnh gốc chưa chỉnh sửa.
