Phụ thuộc không nằm ở một loại vũ khí
Các mắt xích hỗ trợ quân sự của Mỹ là những năng lực về liên lạc, tình báo, phòng không và vận hành máy bay mà Ukraine khó duy trì ở quy mô tương đương nếu Washington rút lui. Vì vậy, tranh luận về viện trợ Mỹ Ukraine không chỉ xoay quanh số vũ khí được chuyển giao, mà còn là khả năng Kiev tiếp tục sử dụng và phối hợp các hệ thống đang có. Ngày 21/10, trong chuyến thăm Ấn Độ, Ngoại trưởng Marco Rubio bảo vệ chính sách hỗ trợ Ukraine giữa lúc bất đồng giữa Washington và Kiev gia tăng. Ông tuyên bố Ukraine sẽ không còn tồn tại như một quốc gia có chủ quyền nếu thiếu sự hỗ trợ của Mỹ. Câu nói mang sức nặng chính trị, nhưng cũng nêu bật một thực tế quân sự: phụ thuộc của Ukraine tập trung ở những năng lực khó thay thế nhanh, chứ không phải mọi mặt trận đều do Mỹ quyết định.
Starlink và tình báo: kết nối chiến trường với cảnh báo
Starlink tại Ukraine không đơn thuần là đường truyền dự phòng. Phạm vi phủ vệ tinh, tín hiệu và khả năng truyền dữ liệu giúp lực lượng Ukraine duy trì liên lạc, điều khiển UAV và ứng phó với các đợt tập kích. Tuần trước, lực lượng Ukraine cho biết quyền truy cập bị hạn chế, khiến hoạt động UAV chậm lại; các sự cố gián đoạn cũng cản trở một số nhiệm vụ tấn công và gây khó cho việc đánh chặn UAV phản lực mới của Nga. Tình báo Mỹ là mắt xích khác khó bù đắp. Dữ liệu về tên lửa đang bay tới hỗ trợ phòng không và giúp phát cảnh báo nguy hiểm cho dân thường. Đồng minh châu Âu có đóng góp tình báo, nhưng theo phân tích được dẫn trong nguồn, năng lực của họ chưa sánh được với Mỹ về độ bao phủ và cảnh báo sớm tên lửa đạn đạo. Khi tín hiệu và cảnh báo cùng suy yếu, tác động không dừng ở sở chỉ huy mà lan tới người dân và từng đơn vị ngoài chiến tuyến.
Patriot và F-16: vũ khí cần cả chuỗi hậu cần
Tên lửa Patriot Ukraine cần để đối phó tên lửa đạn đạo Nga, đặc biệt là đạn đánh chặn PAC-3 MSE. Nguồn cung loại này vốn đã khan hiếm, nên một khoảng trống viện trợ sẽ khó được lấp tức thời. Châu Âu đang chuyển giao SAMP/T và Ukraine cùng đối tác châu Âu phát triển phương án đánh chặn riêng; những sản phẩm đầu tiên được dự kiến có thể xuất hiện sớm nhất vào giữa năm 2027. Với tiêm kích F-16 Ukraine, việc đã nhận máy bay từ các đồng minh châu Âu không xóa được lệ thuộc vào phụ tùng, bảo trì, nâng cấp phần mềm và vũ khí do Mỹ cung cấp. Theo các sĩ quan phòng không Ukraine, kho đạn dành cho F-16 đã cạn từ vài tháng trước. Đây là điểm yếu thường bị bỏ qua: sở hữu khí tài không đồng nghĩa với khả năng duy trì hiệu quả chiến đấu nếu thiếu đạn, phụ tùng và hỗ trợ kỹ thuật.
Đòn bẩy chính trị và giới hạn thay thế
Lo ngại về tương lai viện trợ tăng lên sau khi Tổng thống Donald Trump yêu cầu Ukraine dừng các cuộc tấn công nhằm vào nhà máy lọc dầu Nga và kêu gọi Tổng thống Volodymyr Zelensky từ chức. Ngày 20/10, Zelensky gặp đặc phái viên Mỹ Steve Witkoff tại Oslo để bàn về chia sẻ tình báo và khả năng tiếp cận Starlink; sáng hôm sau, Witkoff tới St. Petersburg để chuẩn bị các cuộc trao đổi với Tổng thống Nga Vladimir Putin. Những diễn biến ấy cho thấy hỗ trợ quân sự và ngoại giao đang đan vào nhau. Ukraine đã phát triển vũ khí trong nước, còn châu Âu tăng viện trợ, giúp Kiev bớt lệ thuộc hơn so với năm 2022. Nhưng sự thay thế cần thời gian, nhất là với cảnh báo tên lửa, đạn Patriot và chuỗi hỗ trợ F-16. Nhận định của Rubio có phần tuyệt đối, song cảnh báo cốt lõi đáng lưu ý: nếu Washington thu hẹp vai trò quá nhanh, các điểm phụ thuộc này có thể biến thành khoảng trống chiến đấu. Kết luận thực tế không phải Ukraine không thể tự chủ, mà là họ chưa thể thay Mỹ tức thì.
