Cá tra Việt Nam tăng tốc: tăng trưởng 11% không chỉ là con số
Xuất khẩu cá tra là hoạt động đưa các sản phẩm cá tra nuôi, chế biến trong nước ra thị trường quốc tế, phản ánh sức cạnh tranh của chuỗi giá trị thủy sản và khả năng tận dụng các hiệp định thương mại tự do của doanh nghiệp Việt Nam trong bối cảnh nguồn cung thủy sản toàn cầu biến động mạnh. Ngành cá tra đang bước vào giai đoạn tăng tốc mới khi kim ngạch xuất khẩu 9 tháng đầu năm đạt mức tăng trưởng 11% so với cùng kỳ. Điều đáng nói, đây không phải là cú hích ngắn hạn mà là kết quả của sự dịch chuyển chiến lược: dịch chuyển thị trường trọng tâm sang Brazil và các nước trong khối CPTPP và EU, thay vì phụ thuộc quá nhiều vào một vài điểm đến truyền thống. Xu hướng này cho thấy doanh nghiệp cá tra đã chủ động hơn trước rủi ro thương mại và thuế quan.
Brazil: thị trường bứt phá, trở thành trụ cột mới
Brazil không còn là thị trường “ngoại biên” mà đã vươn lên thành một trong ba thị trường chủ chốt cùng Trung Quốc và Mỹ, chiếm phần đáng kể trong 49% giá trị xuất khẩu của nhóm này. Trong 9 tháng, xuất khẩu cá tra sang thị trường Brazil tăng 15%, với tháng 9 gần như bùng nổ khi giá trị tăng tới 98% so với cùng kỳ. Đây là tín hiệu cho thấy người tiêu dùng Nam Mỹ đang chấp nhận cá tra như một lựa chọn cá thịt trắng giá hợp lý trong bối cảnh nguồn cung toàn cầu eo hẹp. Câu chuyện ở đây không chỉ là tăng trưởng xuất khẩu cá tra, mà là cơ hội xây dựng một thị trường dài hạn, nơi doanh nghiệp Việt Nam có thể đàm phán tốt hơn về giá, điều kiện giao hàng và phát triển sản phẩm phù hợp khẩu vị địa phương.
CPTPP và EU: bệ phóng mới cho tăng trưởng xuất khẩu cá tra
Trong khi Brazil nổi lên như điểm sáng ngoài khối, CPTPP và EU đang đóng vai trò bệ phóng cho làn sóng tăng trưởng xuất khẩu cá tra tiếp theo. Xuất khẩu sang khối CPTPP chiếm 17% tổng giá trị và tăng 11% trong 9 tháng, với Anh và Nhật Bản là hai thị trường tăng mạnh. EU cũng cho thấy sức mua phục hồi khi kim ngạch tăng 12%, riêng tháng 9 tăng tới 27%. Đây là những thị trường có yêu cầu cao về chất lượng, truy xuất nguồn gốc, nên việc duy trì đà tăng chứng tỏ cá tra Việt Nam đang nâng chuẩn chứ không chỉ chạy theo số lượng. Trong bối cảnh nguồn cung cá thịt trắng thế giới thiếu hụt, CPTPP và EU là nơi doanh nghiệp có thể củng cố hình ảnh cá tra như sản phẩm thay thế đáng tin cậy và ổn định.
Thách thức từ Mỹ và bài toán giảm phụ thuộc thị trường
Trái ngược với thị trường Brazil và khối CPTPP, xuất khẩu cá tra sang Mỹ đang chịu sức ép kép từ nhu cầu suy yếu và kết quả POR21 khiến thuế tăng đáng kể. Điều này không chỉ làm chi phí tiếp cận thị trường cao hơn mà còn có thể tiếp tục gây áp lực trong những tháng cuối năm. Dù vậy, đà giảm đã có dấu hiệu hạ nhiệt, mở ra kỳ vọng nhu cầu sẽ nhích lên khi các nhà nhập khẩu chuẩn bị cho mùa lễ hội cuối năm. Vấn đề lớn hơn là mức độ tập trung thị trường: ba thị trường Trung Quốc, Mỹ, Brazil chiếm tới 49% giá trị xuất khẩu. Nếu một thị trường lớn “hắt hơi”, cả ngành dễ bị ảnh hưởng. Doanh nghiệp buộc phải coi đa dạng hóa thị trường và sản phẩm là chiến lược sống còn, không phải lựa chọn tùy hứng.
Kết luận: Cơ hội vàng chỉ có ý nghĩa khi giữ được nguồn cung và cam kết
Tăng trưởng 11% trong 9 tháng và cú bứt phá tại thị trường Brazil cho thấy cá tra Việt Nam đang nắm trong tay cơ hội vàng để mở rộng thị phần toàn cầu. Nhưng cơ hội chỉ biến thành lợi thế bền vững nếu doanh nghiệp giải được hai bài toán: nguồn cung ổn định trong bối cảnh thiếu cá thịt trắng và cam kết giao hàng đúng chất lượng, đúng thời điểm. Theo các phân tích ngành, việc duy trì nhịp tăng trưởng tại thị trường chủ lực sẽ tạo đà để hoàn thành mục tiêu trong những tháng cuối năm. Câu hỏi không còn là “có tăng trưởng hay không”, mà là “tăng trưởng theo cách nào để không bị lệ thuộc vào một vài thị trường và một dòng sản phẩm duy nhất”. Đó mới là thước đo sức khỏe thật sự của ngành xuất khẩu cá tra.
