Kết nối cửa khẩu là nền tảng của thương mại hai chiều
Kết nối cửa khẩu là sự phối hợp giữa hạ tầng, thủ tục và quan hệ doanh nghiệp nhằm đưa hàng hóa, con người qua biên giới thuận lợi, đồng thời mở rộng hợp tác kinh tế giữa hai phía. Tuyên Quang và Móng Cái cho thấy hai cách bổ trợ nhau để duy trì giao thương Việt Trung: một bên chú trọng mở rộng nguồn hàng và tìm đối tác, bên kia phát huy vị trí cửa ngõ cùng năng lực thông quan. Đây không chỉ là câu chuyện tăng kim ngạch. Khi thủ tục bớt vướng và luồng hàng ổn định hơn, doanh nghiệp dễ lập kế hoạch, còn người dân qua lại phục vụ công việc, thăm thân hay du lịch cũng được hưởng lợi. Vì vậy, hiệu quả kết nối cần được đo bằng cả khả năng đưa hàng đi, đưa nguyên liệu về và duy trì giao lưu thường xuyên.
Thời điểm này đòi hỏi năng lực điều hành tốt hơn: cao điểm xuất khẩu nông sản, nhất là sầu riêng, tạo thêm áp lực lên tổ chức thông quan và an ninh cửa khẩu. Nếu các địa phương chỉ tập trung vào sản lượng mà không xử lý được khâu kiểm tra, kiểm dịch và phối hợp, hàng hóa dễ bị chậm đúng lúc cần lưu thông nhanh.
Tuyên Quang ghép xúc tiến doanh nghiệp với cải cách và hạ tầng
Tuyên Quang đang xây dựng đà xuất nhập khẩu bằng cách kết hợp xúc tiến thương mại với cải thiện điều kiện lưu thông. Trong 10 tháng năm 2026, kim ngạch qua các cửa khẩu của tỉnh ước đạt 773,21 triệu USD, tăng 16,86% so với cùng kỳ và bằng 140,58% kế hoạch năm. Hoạt động gắn với các cặp cửa khẩu Thanh Thủy – Thiên Bảo, Xín Mần – Đô Long và Săm Pun – Điền Bồng; hàng xuất có cả nông sản lẫn khoáng sản, trong khi hàng nhập gồm thiết bị, nguyên liệu và nguồn năng lượng phục vụ sản xuất. Những con số này cho thấy xuất nhập khẩu Tuyên Quang không chỉ dựa vào một nhóm hàng, mà còn gắn với nhu cầu của công nghiệp địa phương.
Tỉnh đồng thời cải cách thủ tục, nâng chất lượng phục vụ và kết nối doanh nghiệp Việt Nam với đối tác Trung Quốc. Tại hội nghị giao thương, doanh nghiệp trưng bày sản phẩm và tìm kiếm đối tác; các cơ quan hai bên cũng thống nhất phối hợp đơn giản hóa kiểm tra, kiểm dịch, thúc đẩy chuyển đổi số và hỗ trợ hợp tác trong chế biến nông – lâm sản, năng lượng sạch, công nghiệp phụ trợ và thương mại điện tử xuyên biên giới. Cách làm này biến xúc tiến thành cơ hội thương mại cụ thể, thay vì dừng ở gặp gỡ.
Với doanh nghiệp và người trực tiếp làm thủ tục, cải cách hành chính có ý nghĩa thiết thực: giảm thời gian xử lý, nâng hiệu quả thông quan và tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập cảnh. Hạ tầng cũng là phần không thể thiếu; tuyến cao tốc Tuyên Quang – Hà Giang đang được triển khai, trong đó giai đoạn tiếp theo hướng tới kết nối từ Tân Quang đến cửa khẩu Thanh Thủy. Thời gian tới, tỉnh dự kiến tiếp tục làm sâu sắc hợp tác với các địa phương Trung Quốc, mở thị trường và cải thiện môi trường kinh doanh.
Móng Cái phát huy vai trò đầu mối tại cầu Bắc Luân II
Nếu Tuyên Quang nhấn mạnh kết nối doanh nghiệp và vùng hàng, Móng Cái có lợi thế nổi bật ở vị trí cửa ngõ. Cửa khẩu Móng Cái, đặc biệt là khu vực cầu Bắc Luân II, là đầu mối giao thương quan trọng, thúc đẩy xuất nhập khẩu cùng hợp tác kinh tế, thương mại và du lịch giữa hai nước. Số liệu tháng 10 cho thấy khu vực này xử lý 25.374 tờ khai, với kim ngạch hàng hóa được nguồn thống kê ghi nhận là 1.661 triệu USD; trong 10 tháng, tổng số tờ khai đạt 276.714, kim ngạch đạt 19.145 triệu USD, tăng 30% so với cùng kỳ năm trước. Dù quy mô hàng hóa qua lại lớn, giá trị của cửa khẩu còn nằm ở khả năng nối doanh nghiệp với thị trường và duy trì nhịp trao đổi hai chiều.
Hàng qua Bắc Luân II ngày càng đa dạng, từ nông sản, thủy sản đến hàng tiêu dùng và nguyên liệu sản xuất. Việc các lực lượng chức năng phối hợp kiểm soát nhưng vẫn tạo thuận lợi cho thủ tục giúp cửa khẩu phục vụ cả thương mại lẫn nhu cầu đi lại. Trong khoảng từ ngày 1 đến 29 tháng 10 năm 2026, cửa khẩu ghi nhận 557.835 lượt xuất nhập cảnh; dòng người này hỗ trợ du lịch, giao thương, thăm thân và các dịch vụ liên quan. Kết nối cửa khẩu vì thế không chỉ đưa hàng qua biên giới mà còn tạo điều kiện cho quan hệ kinh tế và giao lưu xã hội phát triển.
Bước tiếp theo của Móng Cái nên là tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, cải cách hành chính, ứng dụng công nghệ và nâng hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng. Đây là những điều kiện để năng lực của Bắc Luân II theo kịp quy mô giao thương, giảm trở ngại cho doanh nghiệp và giữ dòng hàng vận hành ổn định. Kết quả hiện tại đáng ghi nhận, nhưng lợi thế vị trí chỉ chuyển thành sức cạnh tranh lâu dài khi thủ tục, hạ tầng và kết nối thị trường cùng tiến.
Hai mô hình bổ trợ, cùng hướng tới luồng hàng ổn định
So sánh hai địa phương cho thấy kết nối cửa khẩu hiệu quả cần cả hai đầu việc: Tuyên Quang mở rộng quan hệ cung ứng và tìm kiếm đối tác, còn Móng Cái tập trung vào vai trò đầu mối lưu thông hàng hóa, con người và hoạt động dịch vụ. Tuyên Quang cần hạ tầng kết nối và thủ tục thông thoáng để hàng từ vùng sản xuất đến cửa khẩu; Móng Cái cần tiếp tục nâng năng lực thông quan để tiếp nhận dòng hàng đa dạng. Khi các khâu này liên kết, doanh nghiệp có thêm lựa chọn thị trường và nguồn nguyên liệu, còn thương mại hai chiều bớt phụ thuộc vào những điểm nghẽn đơn lẻ.
Kết luận, lợi thế cửa khẩu không tự động tạo ra tăng trưởng. Giá trị bền vững đến từ việc nối đúng doanh nghiệp với đối tác, giữ thủ tục dễ dự đoán và đầu tư hạ tầng theo nhu cầu thực tế. Tuyên Quang và Móng Cái đang đóng góp theo những cách khác nhau nhưng có thể bổ trợ cho nhau: một bên làm dày mạng lưới giao thương, bên kia củng cố cửa ngõ trao đổi. Đây là hướng đi thiết thực để duy trì luồng hàng và mở rộng hợp tác Việt – Trung.
