Đô thị xanh cần bắt đầu từ một tầm nhìn chung
Đô thị xanh Bắc Ninh là cách tổ chức không gian đô thị kết hợp giao thông, sông hồ, cây xanh và không gian công cộng với bảo tồn di sản, để thành phố phát triển hiện đại mà vẫn giữ dấu ấn Kinh Bắc. Sáng 30/10, Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật thành phố phối hợp với Hội Kiến trúc sư thành phố tổ chức hội thảo về định hình không gian đô thị, kiến tạo và phát huy bản sắc thành phố Bắc Ninh.
Hội thảo diễn ra khi Bắc Ninh bước vào giai đoạn phát triển mới, với yêu cầu nâng chất lượng đô thị, hạ tầng, môi trường sống và diện mạo kiến trúc – cảnh quan. Tốc độ đô thị hóa và phát triển kinh tế khiến một quy hoạch tổng thể trở nên cấp thiết: các khu đô thị, công nghiệp, dịch vụ, văn hóa và sinh thái phải kết nối hài hòa, thay vì phát triển thành những mảnh ghép rời rạc. Đây là điểm mấu chốt: tăng trưởng không tự tạo nên một thành phố đáng sống. Nếu thiếu tầm nhìn chung, mở rộng đô thị có thể làm suy yếu chính những giá trị địa phương vốn tạo nên sức hút của Bắc Ninh.
Ba ưu tiên phải đi cùng nhau
Thảo luận tại hội thảo tập trung vào ba hướng liên kết: tổ chức cấu trúc đô thị đa trung tâm và phát triển giao thông, sông hồ, cây xanh, không gian công cộng; đưa bản sắc văn hóa Kinh Bắc vào kiến trúc và cảnh quan hiện đại; nâng cao chất lượng quản lý quy hoạch, thiết kế đô thị và phát triển bền vững. Cách tiếp cận này hợp lý vì không thể gọi một đô thị là xanh chỉ nhờ thêm cây, hay giàu bản sắc chỉ nhờ giữ lại vài công trình cũ.
Các dòng sông, hồ và hành lang xanh cần được xem như khung sinh thái định hình thành phố, còn không gian công cộng phải tạo ra những nơi chốn có đời sống, không chỉ là phần diện tích trống giữa các công trình. Quy hoạch đa trung tâm cũng có thể giúp kết nối các khu vực chức năng, nhưng chỉ phát huy tác dụng nếu giao thông và cảnh quan được thiết kế đồng bộ. Tham vọng về đô thị xanh Bắc Ninh vì thế cần được đo bằng sự gắn kết giữa các thành phần này, chứ không phải bằng một khẩu hiệu riêng lẻ.
Bản sắc Kinh Bắc phải hiện diện trong kiến trúc hôm nay
Giữ bản sắc Kinh Bắc không đồng nghĩa với biến thành phố thành một không gian hoài cổ. Bài toán khó hơn là để di sản làng, đình, chùa và văn hóa Quan họ tiếp tục hiện diện trong đời sống đô thị đang đổi thay. Tại hội thảo, các tham luận đặt những chủ đề ấy bên cạnh câu chuyện về không gian công cộng, đời sống thành phố và kiến trúc Bắc Ninh hôm nay. Sự đặt cạnh này rất đáng chú ý: di sản chỉ còn ý nghĩa khi có quan hệ với cách người dân sử dụng và cảm nhận thành phố hiện tại.
Một hướng được nêu là kiến trúc giao duyên, kết hợp bản sắc Kinh Bắc với hình thái đô thị di sản đương đại. Đó không nên là việc sao chép mô-típ truyền thống lên mọi công trình. Thay vào đó, quy hoạch và thiết kế cần chọn lọc chất liệu, tỷ lệ, cảnh quan và cách tổ chức không gian sao cho địa phương được nhận ra mà kiến trúc vẫn đáp ứng nhu cầu mới. Nếu làm tốt, bản sắc không phải lớp trang trí thêm sau cùng, mà trở thành một nguyên tắc định hình diện mạo thành phố.
Giới khoa học và kiến trúc cần góp ý kiến thành giải pháp
Hội thảo quy tụ đại diện Hội Kiến trúc sư Việt Nam, Hội Kiến trúc sư thành phố, Viện Quy hoạch – Kiến trúc thành phố và Hội Văn học, Nghệ thuật thành phố, cùng chuyên gia, nhà khoa học trong và ngoài địa phương. Các tham luận trải từ tầm nhìn Bắc Ninh mới, di sản làng và không gian Quan họ đến không gian công cộng, kiến trúc hiện nay. Vai trò của giới chuyên môn không chỉ là đưa ra ý tưởng đẹp, mà còn giúp kiểm tra tính liên kết giữa quy hoạch, sinh thái, văn hóa và khả năng thực thi.
Ban tổ chức cho biết sẽ tiếp thu, tổng hợp ý kiến của chuyên gia, nhà khoa học và kiến trúc sư để tham mưu, đề xuất giải pháp với các ngành chức năng và cấp có thẩm quyền. Đây là bước nối quan trọng giữa thảo luận chuyên môn và quyết định quy hoạch. Giá trị của hội thảo cuối cùng sẽ được thể hiện ở việc những đề xuất có trở thành định hướng quản lý, thiết kế và kiểm soát chất lượng hay không. Bắc Ninh chỉ có thể trở thành đô thị hiện đại, đáng sống mà vẫn giữ được bản sắc riêng khi màu xanh, di sản và kiến trúc được xem là những phần không thể tách rời của cùng một tầm nhìn.
