Thông qua đề án chưa đồng nghĩa được công nhận
Khu kinh tế đặc biệt là mô hình được đề xuất nhằm tổ chức quản lý và thúc đẩy phát triển kinh tế tại một địa bàn có vị trí, tiềm năng riêng, đi kèm cơ chế quản lý phù hợp với mục tiêu đó. Sáng 30/10, HĐND tỉnh An Giang khóa XI thông qua đề án đề nghị công nhận đặc khu Phú Quốc là Khu kinh tế đặc biệt trong kỳ họp chuyên đề; đây là bước phê duyệt ở cấp địa phương, không phải quyết định công nhận cuối cùng. Sự phân biệt này cần được nói rõ: hồ sơ còn phải được UBND tỉnh hoàn thiện, gửi Bộ Tài chính thẩm định rồi trình Chính phủ xem xét, quyết định. Vì thế, việc thông qua mở ra một lộ trình chính sách đáng chú ý, nhưng chưa làm thay đổi ngay địa vị pháp lý của Phú Quốc. Giá trị của bước đi nằm ở việc xác lập hướng phát triển và đề xuất mô hình quản trị, trong khi kết quả chính thức vẫn phụ thuộc quy trình tiếp theo.
Tham vọng cạnh tranh bằng du lịch sinh thái biển
Định hướng của đề án đặt Phú Quốc vào vai trò trung tâm du lịch sinh thái biển và dịch vụ có sức cạnh tranh quốc tế, đồng thời gắn với thương mại, logistics và các ngành kinh tế biển. Đây là lựa chọn có cơ sở: đảo đã có hạ tầng hàng không, đường biển và nền tảng du lịch, nhưng lợi thế ấy chỉ bền vững nếu tăng trưởng không làm suy yếu tài nguyên tạo nên sức hút. Đề án đặt mục tiêu tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2026–2030 đạt 195.000 tỷ đồng và đón khoảng 15 triệu lượt khách vào năm 2030. Những con số này cho thấy quy mô kỳ vọng lớn; chúng cũng làm tăng yêu cầu về năng lực hạ tầng, chất lượng dịch vụ Phú Quốc và bảo tồn hệ sinh thái. Phát triển du lịch nghỉ dưỡng, hội nghị, giải trí và dịch vụ chất lượng cao chỉ có ý nghĩa lâu dài nếu môi trường biển không bị xem như nguồn lực có thể khai thác vô hạn.
Phân quyền chỉ có giá trị khi đi cùng trách nhiệm
Một điểm đáng chú ý không kém danh xưng là đề xuất phân cấp, phân quyền mạnh hơn cho chính quyền đặc khu, nhằm giúp địa phương chủ động xử lý công việc và chịu trách nhiệm rõ hơn trong quản lý, điều hành. Cơ chế đặc thù có thể giảm độ trễ trong quyết định và gắn quản lý địa bàn với phát triển kinh tế, nhưng trao thêm thẩm quyền mà thiếu nguồn lực, dữ liệu và kiểm soát quyền lực sẽ chỉ chuyển áp lực xuống cấp cơ sở. Đề án cũng nêu khả năng chuyển Vườn quốc gia Phú Quốc cùng một số đơn vị sự nghiệp về trực thuộc UBND đặc khu; việc này càng đòi hỏi ranh giới trách nhiệm minh bạch, nhất là với bảo tồn thiên nhiên và dịch vụ công. Phân quyền vì thế không nên được đánh giá bằng số đầu việc chuyển giao, mà bằng khả năng ra quyết định tốt hơn và giải trình được kết quả.
Tăng trưởng phải cải thiện đời sống cư dân
Phú Quốc đang chuẩn bị nhiều công trình giao thông, du lịch và dịch vụ cho Hội nghị cấp cao APEC năm 2027, tạo thêm sức ép phải nâng cấp hạ tầng và năng lực quản lý trong thời gian ngắn. Nhưng triển vọng đầu tư không tự động chuyển thành chất lượng sống tốt hơn. Đề án đã nhận diện các áp lực về dân số, nhà ở, hạ tầng, tài chính công, tài nguyên và môi trường; các mục tiêu đến năm 2030 gồm ít nhất 98% dân số sử dụng nước sạch, toàn bộ chất thải rắn sinh hoạt được thu gom, xử lý đạt quy chuẩn và ít nhất 80% nước thải sinh hoạt được xử lý đạt quy chuẩn. Quá trình phát triển cũng cần gắn với nhà ở cho người lao động, tái định cư, phục hồi sinh kế và khả năng tiếp cận dịch vụ thiết yếu. Đó mới là thước đo thuyết phục cho tham vọng quốc tế: không chỉ thêm du khách hay dự án, mà cư dân được hưởng lợi và hệ sinh thái được bảo vệ.
Tóm lại, nghị quyết của HĐND tỉnh An Giang là tín hiệu chính sách quan trọng, nhưng chưa phải giấy chứng nhận Khu kinh tế đặc biệt. Bước kế tiếp là hoàn thiện hồ sơ, thẩm định và chờ Chính phủ quyết định. Nếu được thông qua, mô hình mới chỉ có sức nặng khi cơ chế quản lý đặc thù đi cùng trách nhiệm giải trình, đầu tư hạ tầng thiết yếu và giới hạn rõ ràng để bảo tồn biển đảo.
