Mục tiêu tăng trưởng cần gắn với đầu ra thực tế
Thương mại điện tử biên giới là việc sử dụng nền tảng số để giới thiệu, giao dịch và đưa hàng hóa qua thị trường hai bên biên giới, kết hợp bán hàng trực tuyến với thanh toán, vận chuyển và thủ tục xuất nhập khẩu. Tây Ninh muốn doanh số bán qua kênh này tại các xã biên giới tăng bình quân 15–20% mỗi năm đến năm 2030. Tỉnh đã xây dựng kế hoạch ứng dụng thương mại điện tử giai đoạn 2027–2030, nhằm hiện đại hóa hoạt động buôn bán, tháo gỡ khó khăn tiêu thụ và mở rộng thị trường xuất nhập khẩu. Đây là hướng đi có lý: đường biên giới gần 369 km tiếp giáp Campuchia tạo cơ hội tiếp cận khách hàng và đối tác xuyên biên giới. Nhưng tăng trưởng doanh số không thể được xem như kết quả tự động của việc mở gian hàng trực tuyến. Kế hoạch sẽ thành công nếu hàng hóa địa phương được giao đúng lúc, giữ được chất lượng và tìm thấy người mua ổn định.
Tham vọng còn được đo bằng mức độ tham gia của cơ sở kinh doanh. Tây Ninh đặt mục tiêu tập huấn kỹ năng bán hàng số cho 100% chủ thể sản xuất, kinh doanh tại khu vực biên giới; 100% doanh nghiệp, hợp tác xã và cơ sở kinh doanh thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt. Tỉnh cũng hướng đến việc 60% doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ kinh doanh có hoạt động bán hàng trực tuyến, trong đó 40% phát sinh doanh thu thương mại điện tử hằng năm. Những chỉ tiêu này đáng chú ý vì phân biệt sự hiện diện trên mạng với doanh thu thật. Với kinh tế số Tây Ninh, thước đo quan trọng không phải số gian hàng được tạo, mà là số cơ sở duy trì đơn hàng và mở rộng được tệp khách.
Logistics quyết định hàng có đi xa được hay không
Nút thắt lớn của thương mại điện tử biên giới không nằm trên màn hình mà ở chặng đường sau khi khách bấm mua. Hoạt động logistics còn gặp tình trạng thiếu kho lạnh, thiếu bãi đỗ xe, nguy cơ ùn tắc mùa cao điểm, thủ tục chưa tối ưu và yêu cầu bao bì, nhãn mác bằng tiếng Khmer. Với nông sản, chậm trễ hoặc bảo quản không phù hợp có thể làm mất lợi thế về chất lượng trước khi hàng tới người mua. Vì vậy, định hướng thu hút trung tâm logistics thông minh, kho ngoại quan và kho lạnh tại các khu kinh tế cửa khẩu Mộc Bài, Xa Mát là phần thiết yếu của kế hoạch, không phải hạng mục phụ trợ. Nếu năng lực lưu kho, phân loại và vận chuyển không theo kịp số đơn hàng, tăng bán trực tuyến có thể khiến khâu giao nhận thêm rủi ro thay vì mở rộng đầu ra.
Cùng với kho bãi, tỉnh cần cải thiện hạ tầng viễn thông và kết nối internet tại khu vực biên giới, đồng thời nghiên cứu Wi-Fi công cộng ở nơi đông dân cư, chợ biên giới và trung tâm thương mại cửa khẩu để cư dân, tiểu thương giao dịch thuận tiện hơn. Lợi ích chỉ đến với người bán khi các mắt xích vận hành cùng nhau: đơn hàng được theo dõi, hàng được bảo quản và thủ tục qua cửa khẩu được xử lý rõ ràng. Kế hoạch cũng hướng tới đầu tư kho lạnh gần vùng sản xuất và cửa khẩu; tài liệu cho biết hệ thống này góp phần giảm tỷ lệ hư hỏng nông sản tươi từ 20–40% so với vận chuyển không bảo quản lạnh. Đây là khác biệt trực tiếp giữa có đơn hàng và giao được sản phẩm đạt chất lượng.
Kỹ năng số phải đi cùng kết nối người mua
Thói quen mua sắm truyền thống vẫn phổ biến, trong khi kỹ năng số ở doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh còn hạn chế; hạ tầng logistics và nhân lực công nghệ chưa đồng bộ cũng cản trở khả năng mở rộng thị trường. Vì thế, tập huấn cần vượt khỏi thao tác mở tài khoản. Người bán phải biết chụp ảnh, quay video, livestream, quản lý gian hàng, phản hồi khách và chuẩn bị thông tin sản phẩm phù hợp với thị trường đích. Tỉnh đặt mục tiêu phổ cập kỹ năng bán hàng trên nền tảng số cho các chủ thể khu vực biên giới, đồng thời hỗ trợ thực hiện thủ tục xuất khẩu trực tuyến sang Campuchia. Đây là nền tảng để người sản xuất không chỉ đăng hàng mà còn duy trì uy tín, giao đúng cam kết và hiểu yêu cầu của khách hàng bên kia biên giới.
Bước tiếp theo là nối gian hàng với kênh tìm kiếm đối tác và nền tảng quốc tế, thay vì trông chờ một sàn bán hàng tự tạo ra thị trường. Hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận nền tảng xuyên biên giới, tìm người mua và đưa sản phẩm địa phương ra nước ngoài có thể mở rộng đầu ra, nâng giá trị hàng hóa và thúc đẩy kinh tế số khu vực biên giới. Việc vận hành tuyến xuất khẩu cũng cần giải quyết yêu cầu nhãn mác tiếng Khmer và phối hợp thủ tục cửa khẩu. Theo đó, bán hàng trực tuyến chỉ là cửa vào; năng lực kết nối thị trường mới quyết định liệu sản phẩm có đơn hàng lặp lại hay không. Nếu thiếu đối tác, nội dung quảng bá tốt vẫn khó chuyển thành doanh thu bền vững.
Tăng trưởng chỉ bền khi cả chuỗi cùng vận hành
Mục tiêu 15–20% mỗi năm là tín hiệu rõ ràng về hướng đi của Tây Ninh, nhưng cũng đặt ra phép thử thực tế cho chính sách: hạ tầng mạng có đến được nơi cần thiết không, người bán có tạo được doanh thu không, và hàng hóa có qua cửa khẩu đúng quy cách, đúng thời gian không. Các kiến nghị về đơn giản hóa thủ tục, thúc đẩy cơ chế một cửa, đầu tư đồng bộ kho lạnh và bãi tập kết tại cửa khẩu trọng điểm, tăng hợp tác công – tư cho thấy những điều kiện này vẫn cần được tháo gỡ. Bởi vậy, kết quả không nên chỉ tính bằng lượt tập huấn hay số cơ sở có gian hàng, mà cần nhìn vào đơn hàng hoàn tất, chất lượng hàng đến tay khách và khả năng duy trì thị trường.
Tây Ninh có lợi thế vị trí và một kế hoạch đủ cụ thể để thúc đẩy thương mại điện tử ở xã biên giới Tây Ninh. Song lợi thế biên giới chỉ trở thành tăng trưởng khi logistics, năng lực bán hàng số và kết nối thị trường được đầu tư đồng bộ. Ưu tiên thực hiện cần là biến kỹ năng thành doanh thu, biến kho bãi và thủ tục thông suốt thành giao hàng đáng tin cậy, rồi dùng các nền tảng xuyên biên giới để mở rộng tệp khách. Nếu những mắt xích ấy được giải quyết, mục tiêu đến năm 2030 có cơ sở để đưa hàng địa phương tới thị trường rộng hơn; nếu không, doanh số trực tuyến dễ dừng ở một chỉ tiêu đẹp trên kế hoạch.
