AI công vụ là gì và vì sao phải bắt đầu ngay trên bàn làm việc
AI công vụ là việc dùng các nền tảng trí tuệ nhân tạo được thiết kế riêng cho cơ quan nhà nước để hỗ trợ soạn thảo văn bản, xử lý dữ liệu, tìm kiếm thông tin và ra quyết định dựa trên dữ liệu, gắn trực tiếp với quy trình hành chính số hóa và kỷ luật công vụ hằng ngày. Trong bối cảnh đó, câu chuyện không còn là có dùng AI hay không, mà là dùng như thế nào để mỗi cán bộ tiết kiệm thời gian, giảm lỗi và nâng chất lượng tham mưu. Công văn 2350/CNCNTT-CL về việc đôn đốc sử dụng Nền tảng AI công vụ cho thấy Nhà nước đã chuyển từ giai đoạn thí điểm sang yêu cầu bắt buộc, với mục tiêu rõ ràng về tỷ lệ cán bộ được đào tạo và tần suất sử dụng nền tảng trong công việc hằng tuần.
Từ chỉ đạo Trung ương: 100% cán bộ phải có tài khoản và dùng AI hằng tuần
Điểm then chốt của làn sóng AI công vụ hiện nay là nó được dẫn dắt bằng chỉ tiêu cứng, chứ không phải lời kêu gọi chung chung. Theo chỉ đạo của Thủ tướng tại Quyết định 1266/QĐ-TTg, mục tiêu là “100% cán bộ, công chức, viên chức có tài khoản và được đào tạo sử dụng nền tảng trợ lý AI công vụ”. Cùng với đó, Quyết định 1671/QĐ-TTg đặt ra yêu cầu “100% cán bộ, công chức, viên chức sử dụng nền tảng trí tuệ nhân tạo trong công việc hằng tuần và 60% quyết định chỉ đạo, điều hành của cơ quan nhà nước được hỗ trợ bởi dữ liệu và trí tuệ nhân tạo”. Đây là tuyên bố rất rõ: AI không phải tiện ích tùy chọn, mà là công cụ bắt buộc trong hành chính số hóa. Công văn 2350/CNCNTT-CL yêu cầu các đầu mối phải thông báo tài khoản, hướng dẫn đăng nhập và đôn đốc sử dụng nền tảng phục vụ công việc hằng ngày, với thời hạn hoàn thành trước ngày 20/10/2026.
Thạch Lạc: tập huấn AI bắt đầu từ văn bản, bảng tính và việc của từng người
Nếu công văn Trung ương đặt ra khuôn khổ, thì những buổi tập huấn tại cơ sở cho thấy AI công vụ chỉ có ý nghĩa khi chạm vào từng thao tác nhỏ. Tại xã Thạch Lạc, UBND xã phối hợp với Tập đoàn MISA tổ chức chương trình tập huấn ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong quản lý, điều hành vào chiều 16/9. Nội dung không xoay quanh lý thuyết AI, mà tập trung vào nền tảng Văn phòng số MISA iGov tích hợp trợ lý ảo MISA ONE AI, với các bài thực hành gắn trực tiếp với công việc hằng ngày. Cán bộ được hướng dẫn dùng AI hỗ trợ soạn thảo, biên tập văn bản, xử lý dữ liệu, tìm kiếm và khai thác thông tin phục vụ công tác chuyên môn. Nói cách khác, đào tạo cán bộ AI ở đây nghĩa là dạy họ để mỗi công văn, báo cáo, bảng tổng hợp đều có thể được xử lý tài liệu tự động ở mức tối đa, chứ không phải học khái niệm trừu tượng.
Đào tạo cán bộ AI: mở rộng đối tượng, gắn chặt với quy trình hành chính số hóa
Điểm đáng chú ý ở Thạch Lạc là phạm vi đào tạo không dừng lại ở khối văn phòng. Thành phần tham gia gồm cán bộ các cơ quan Đảng, chính quyền, MTTQ, công an, quân sự, trạm y tế và các trường học trên địa bàn. Cách làm này cho thấy một nhận thức đúng: AI công vụ chỉ phát huy hiệu quả khi mọi mắt xích trong quy trình cùng sử dụng chung nền tảng và ngôn ngữ dữ liệu. Việc mở rộng đối tượng tiếp cận công cụ AI giúp từng đơn vị tìm cách ứng dụng vào nhóm nhiệm vụ cụ thể, từ tham mưu, tổng hợp đến xử lý văn bản và quản lý công việc. Thông qua các chương trình như vậy, Thạch Lạc đang từng bước nâng cao kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, hướng tới sử dụng các nền tảng số và công cụ trí tuệ nhân tạo phù hợp hơn với yêu cầu quản lý, điều hành tại cơ sở. Đây là cách tiếp cận thực tế, đặt xử lý tài liệu tự động vào đúng trung tâm của hành chính số hóa.
Từ tập huấn đến thay đổi thói quen: điều gì sẽ quyết định thành bại của AI công vụ?
Nhìn từ công văn 2350/CNCNTT-CL và câu chuyện Thạch Lạc, có thể thấy Việt Nam đang chọn một con đường rõ ràng: AI công vụ phải đi vào từng tài khoản, từng văn bản, từng quyết định thay vì dừng ở khẩu hiệu. Tuy vậy, thành công không tự đến chỉ vì có chỉ tiêu và nền tảng. Thách thức lớn nhất nằm ở việc biến các buổi tập huấn thành thay đổi thói quen: cán bộ có mở AI lên mỗi khi soạn thảo, biên tập, tổng hợp dữ liệu hay không; lãnh đạo có yêu cầu báo cáo phải dựa trên dữ liệu được AI hỗ trợ hay không. Nếu coi AI là trợ lý bắt buộc trong mọi quy trình, mục tiêu 100% cán bộ sử dụng hằng tuần và 60% quyết định được hỗ trợ bởi dữ liệu và trí tuệ nhân tạo sẽ khả thi. Nếu không, AI công vụ sẽ chỉ là một tài khoản bị bỏ quên. Lựa chọn này đang nằm trên bàn làm việc của từng cơ quan.
