APEC như phép thử năng lực hạ tầng và quản trị dự án
Tăng tốc các dự án APEC 2027 là quá trình Việt Nam huy động nguồn lực, siết kỷ luật tiến độ và đầu tư vào hạ tầng kết nối – đặc biệt là hạ tầng Phú Quốc và logistics hàng không – nhằm vừa đáp ứng yêu cầu tổ chức hội nghị cấp cao, vừa nâng tầm năng lực cạnh tranh khu vực trong dài hạn. Đây không chỉ là câu chuyện xây thêm vài công trình phục vụ một sự kiện, mà là phép thử xem hệ thống quản trị dự án, phối hợp trung ương – địa phương và sức bật của thầu công trình Việt Nam đã đủ trưởng thành để xử lý các gói hạ tầng phức tạp, đòi hỏi chuẩn quốc tế hay chưa. Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc nhấn mạnh Ban Chỉ đạo không làm thay chức năng quản lý Nhà nước, không thay thế trách nhiệm người đứng đầu, đồng thời yêu cầu xử lý nghiêm các trường hợp chậm trễ, thiếu trách nhiệm và biểu dương kịp thời tập thể, cá nhân hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ. Cách tiếp cận này cho thấy Chính phủ coi APEC là cơ hội để tái định nghĩa tiêu chuẩn tiến độ và chất lượng trong các dự án APEC 2027, thay vì chấp nhận tư duy "xong là được".
Đường kết nối sân bay Gia Bình – Hà Nội: áp lực thời gian, cơ hội tái cấu trúc vùng
Dự án đường kết nối sân bay Gia Bình với Thủ đô Hà Nội được Phó Thủ tướng Thường trực nhắc thẳng: khối lượng công việc rất lớn, trong khi thời gian không còn nhiều. Đó là một cảnh báo, nhưng cũng là lời nhắc rằng nếu làm kịp và làm tốt, tuyến kết nối này sẽ thay đổi bản đồ di chuyển của cả vùng, không chỉ phục vụ APEC. Yêu cầu UBND Hà Nội và Bắc Ninh đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, tháo gỡ vướng mắc nguồn cung vật liệu, huy động tối đa nhân lực, thiết bị, tài chính và tranh thủ thời tiết thuận lợi cho thấy Chính phủ muốn biến áp lực thời gian thành động lực cải tổ cách làm dự án hạ tầng. Việc xác định "ma trận" trách nhiệm rõ người, rõ việc, rõ mốc tiến độ và cam kết bằng văn bản đối với các dự án công thương trọng điểm là bước đi hiếm thấy, nếu được thực thi nghiêm túc sẽ hạn chế tình trạng đùn đẩy, né trách nhiệm vốn làm chậm nhiều công trình trước đây. Tuyến đường Gia Bình – Hà Nội vì vậy không chỉ là một dự án APEC 2027, mà là bài kiểm tra cho khả năng phối hợp đa bên trong các dự án hạ tầng liên vùng.
Nhà máy suất ăn Phú Quốc: mắt xích logistics hàng không mang tính chiến lược
Trên đảo Ngọc, nhà máy sản xuất suất ăn hàng không Phú Quốc (SCA) nằm liền kề Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, có tổng diện tích sàn khoảng 3,35ha, gồm 2 tầng và được đầu tư với tổng vốn khoảng 2.400 tỷ đồng. Công trình kết nối trực tiếp với sân đỗ tàu bay qua tuyến đường chuyên dụng, rút ngắn thời gian vận chuyển suất ăn, đồng thời tăng kiểm soát chất lượng, an toàn thực phẩm và an ninh hàng không. Đây là bước chuyển quan trọng: Phú Quốc không chỉ là điểm đến du lịch, mà đang được xây dựng như một nút logistics hàng không với hệ sinh thái khép kín từ hạ tầng sân bay, dịch vụ mặt đất đến suất ăn và MRO. Giai đoạn đầu của nhà máy dự kiến hoàn thành trong năm 2026 với công suất khoảng 25.000 suất ăn/ngày để phục vụ APEC 2027, sau đó nâng lên 50.000 suất/ngày theo tầm nhìn đến năm 2050. "Nhà máy Suất ăn Hàng không Phú Quốc (SCA) là một mắt xích hậu cần quan trọng, góp phần nâng cao năng lực khai thác và chất lượng dịch vụ của sân bay". Nếu vận hành đúng thiết kế, SCA sẽ giúp Phú Quốc cạnh tranh sòng phẳng với các hub du lịch – hàng không trong khu vực, nơi chất lượng dịch vụ trên không là một phần không thể tách rời của trải nghiệm điểm đến.
Công nghệ logistics tự động và vai trò thầu công trình Việt Nam
Điểm đáng chú ý ở SCA là toàn bộ dây chuyền được thiết kế theo mô hình khép kín với hệ thống logistics tự động: quản lý kho, lưu trữ và truy xuất hàng hóa tự động, robot vận chuyển trong kho, băng chuyền và thiết bị trung chuyển trên cao, kết hợp camera AI để theo dõi và kiểm kê dụng cụ. Đây là bước nhảy công nghệ mà nếu thầu công trình Việt Nam làm chủ được, sẽ nâng chuẩn chung của ngành xây dựng – lắp đặt công nghiệp trong nước. Dự án đang được đẩy nhanh tiến độ với sự tham gia của các nhà thầu uy tín và nguồn lực tài chính từ Ngân hàng TMCP Quốc Dân thông qua tài trợ vốn, bảo lãnh, L/C và bao thanh toán. Ở cấp độ quản trị, Phó Thủ tướng yêu cầu các tỉnh, thành chỉ đạo chủ đầu tư các dự án công thương trọng điểm lập kế hoạch chi tiết, xác định mốc tiến độ và chịu trách nhiệm nếu chậm trễ. Cách siết kỷ luật này, nếu áp dụng nhất quán cho các dự án hạ tầng Phú Quốc và các công trình APEC 2027 khác, sẽ tạo môi trường cạnh tranh buộc nhà thầu trong nước phải nâng năng lực, từ đó giảm phụ thuộc vào nhà thầu ngoại trong những dự án logistics hàng không phức tạp.
Từ APEC đến chiến lược năng lượng và kết nối dài hạn
Dù APEC là mốc gần, Chính phủ không giới hạn mình trong các công trình phục vụ vài ngày hội nghị. Yêu cầu các địa phương triển khai ngay lựa chọn nhà đầu tư cho các dự án nguồn điện trong Quy hoạch, Kế hoạch điện VIII như các nhà máy điện khí LNG Nghi Sơn, Long Sơn và hoàn thành trong Quý IV năm 2026 cho thấy mục tiêu là bảo đảm nền tảng năng lượng cho tăng trưởng dài hạn. Với các dự án đã có nhà đầu tư, Bộ Công Thương được giao phối hợp địa phương chỉ đạo chủ đầu tư khẩn trương hoàn thành thủ tục để khởi công và đẩy nhanh tiến độ, đồng thời xử lý nghiêm các trường hợp chậm trễ, không triển khai theo chủ trương được duyệt. Ở Phú Quốc, kế hoạch hoàn thành nhà máy suất ăn vào cuối tháng 12 trước thời điểm vận hành thử cho thấy cách tư duy "làm trước một bước" để không bị động khi APEC diễn ra. Sau APEC, nhà máy dự kiến tiếp tục phục vụ các hãng hàng không, phòng chờ, hệ thống ẩm thực tại Nhà ga T2, doanh nghiệp và thị trường hội nghị, hội thảo, đồng thời cung cấp khu bếp Halal khoảng 260 m² và khu chế biến suất ăn đặc biệt 70 m² đáp ứng nhu cầu đa dạng của hành khách quốc tế. Nếu giữ được nhịp độ này, APEC sẽ là điểm xuất phát cho một chu kỳ nâng cấp hạ tầng kết nối – năng lượng – dịch vụ, chứ không phải là đích đến.
