Không gian mới cần vận hành như một chuỗi kinh tế
Không gian phát triển sau hợp nhất là phạm vi kinh tế rộng hơn, nơi công nghiệp, cảng biển, logistics, thương mại và dịch vụ có thể kết nối thành chuỗi bổ trợ nhau, thay vì vận hành như những lợi thế rời rạc. Đây là cơ hội đáng kể của Hải Phòng, nhưng không phải lợi thế tự động: giá trị chỉ xuất hiện khi hàng hóa, hạ tầng, nhà cung ứng và lao động được nối thông.
Đại hội XIV đặt mục tiêu tăng trưởng GDP bình quân từ 10% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2030; với Hải Phòng, hướng tới hai con số đòi hỏi mở thêm động lực chứ không thể chỉ dựa vào đà công nghiệp hiện hữu. Nghị quyết 11-NQ/TU được Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố ban hành ngày 15/7, đặt mục tiêu GRDP giai đoạn 2026-2030 bình quân từ 13% mỗi năm trở lên.
Kết quả chín tháng đầu năm cho thấy nền tảng tăng trưởng đang có lực: GRDP tăng 12,08%, cao nhất sáu năm và đứng thứ ba cả nước; chỉ số sản xuất công nghiệp tăng 15,23%. Tuy vậy, thành tích này cũng làm rõ câu hỏi quan trọng hơn: làm sao biến địa bàn rộng và các dự án mới thành năng suất, đầu ra và việc làm lâu dài?
Công nghiệp phải nối được với cảng và thị trường
Điểm mạnh của mô hình mới nằm ở khả năng ghép khu sản xuất với vận tải, dịch vụ hậu cần, nhà cung ứng và thương mại. Nếu nhà máy phải chờ hạ tầng hoặc hàng hóa không được đưa ra thị trường thuận lợi, đất công nghiệp mới sẽ chỉ là quỹ đất trên quy hoạch. Vì thế, sức hút đầu tư của kinh tế Hải Phòng phụ thuộc không chỉ vào số khu công nghiệp, mà vào mức độ liền mạch của cả hệ sinh thái.
Khu kinh tế chuyên biệt Hải Phòng, quy mô khoảng 5.300 ha trên địa bàn sáu xã, cùng Khu kinh tế ven biển phía Nam và các khu công nghiệp tại Kiến Hưng, Hải Hưng đang mở rộng không gian sản xuất, thu hút đầu tư. Định hướng đúng là hình thành hệ sinh thái tích hợp, nối khu công nghiệp với logistics, nhà cung ứng, trung tâm nghiên cứu và phát triển cùng cơ sở đào tạo nghề.
Cảng biển Hải Phòng là mắt xích sẵn có để đưa năng lực sản xuất ra thị trường. Trong chín tháng năm 2026, cảng đạt sản lượng 15 triệu tấn hàng hóa và 820.000 TEU; doanh thu đạt 1.115 tỷ đồng, lợi nhuận hơn 700 tỷ đồng. Cùng với Hoàng Diệu, Chùa Vẽ, Đình Vũ và các bến Lạch Huyện, Tân Vũ kết nối sản xuất với thị trường trong nước và quốc tế. Những con số này cho thấy logistics Hải Phòng không nên được xem là dịch vụ phụ trợ, mà là một phần của năng lực cạnh tranh công nghiệp.
Hạ tầng kết nối và tiến độ sẽ quyết định dư địa đầu tư
Mở rộng địa giới không xóa được những điểm nghẽn cũ. Trước khi Nghị quyết 11 được ban hành, doanh nghiệp gặp khó khăn, dự án chậm vì vướng mặt bằng, thủ tục và phối hợp thiếu đồng bộ giữa cơ quan, địa phương. Bởi vậy, tăng trưởng Hải Phòng cần được đánh giá bằng thời gian đưa dự án vào vận hành, không chỉ bằng số dự án được chấp thuận.
Tháng 9/2026, HĐND thành phố thông qua chủ trương đầu tư tuyến đường Đông-Tây dài 23,59 km, hướng tới kết nối các khu vực phía đông và phía tây. Thành phố đặt mục tiêu hoàn thành giải phóng mặt bằng trong năm 2026, triển khai gói thầu xây lắp đầu tiên vào cuối năm và phấn đấu hoàn thành toàn tuyến trong quý I/2027. Cùng với cải thiện luồng tàu và kế hoạch phát triển các bến Lạch Huyện từ số 7 đến số 10, kết nối Đông-Tây có thể mở thêm dư địa cho logistics.
Tại Kiến Hưng, Cụm công nghiệp Tân Trào đang thi công hạ tầng kỹ thuật; sau ba tháng khởi công, dự án được triển khai đúng kế hoạch và hướng tới hoàn thành vào tháng 10/2027. Đây là phép thử thiết thực: tiến độ dự án phải đi cùng kết nối giao thông và khả năng tiếp nhận doanh nghiệp, nếu không kỳ vọng thu hút đầu tư sẽ khó thành năng lực sản xuất.
Thước đo cuối cùng là sinh kế người dân
Một chiến lược công nghiệp chỉ có sức bền nếu người dân địa phương tham gia được vào lợi ích của nó. Chuyển đất nông nghiệp sang sản xuất, thương mại và dịch vụ kéo theo câu hỏi về việc làm, thu nhập, môi trường và kỹ năng. Những vấn đề này không thể xử lý sau khi nhà máy mở cửa; chúng cần được tính vào quy hoạch, đào tạo và đối thoại ngay từ đầu.
Kiến Hưng đặt mục tiêu nâng thu nhập bình quân từ khoảng 90 triệu đồng mỗi người mỗi năm hiện nay lên 140 triệu đồng vào năm 2030, gắn với chuyển đổi việc làm và khai thác không gian phát triển mới. Tại Hải Hưng, hai khu công nghiệp Thanh Miện 1 và Thanh Miện 2, tổng diện tích hơn 200 ha, được kỳ vọng thu hút đầu tư, tạo việc làm, cải thiện thu nhập và góp phần giảm nghèo. Đây là những kết quả đời sống cụ thể để đối chiếu với mục tiêu tăng trưởng.
Thành phố cũng cần giữ cách tiếp cận coi nhà máy vận hành, người lao động có việc làm và sản phẩm được tạo ra là thước đo, thay vì dừng ở giấy phép đầu tư. Không gian mới có thể giúp Hải Phòng hút thêm vốn, nhưng chỉ khi thủ tục thông suốt, hạ tầng theo kịp và cư dân được chuẩn bị cho những công việc mới. Kết nối công nghiệp, cảng biển và logistics vì thế không chỉ là bài toán vận tải hay quy hoạch; đó là điều kiện để tăng trưởng hai con số tạo ra giá trị bền vững cho toàn thành phố.
