Phòng ngừa phải bắt đầu trước khi có khói lửa
Phòng cháy rừng là việc chủ động giảm nguy cơ bắt lửa, phát hiện sớm dấu hiệu bất thường và chuẩn bị lực lượng, phương tiện để khống chế đám cháy trước khi lan rộng. Khi nắng nóng kéo dài, độ ẩm thấp và thảm thực bì khô, chờ đến lúc lửa xuất hiện mới ứng phó là quá muộn.
Ở Hạ Hòa, Hạt Kiểm lâm đã phối hợp với UBND xã Hiền Lương, Công an xã và Ban Chỉ huy Quân sự xã tuần tra, kiểm tra rừng tự nhiên; các lực lượng cùng rà soát hiện trạng, chú ý khu vực trọng điểm và trao đổi thông tin để nhận ra dấu hiệu bất thường. Cách làm này đáng chú ý vì biến phòng cháy rừng thành công việc thường xuyên tại cơ sở, thay vì một chiến dịch chỉ được kích hoạt khi thời tiết đạt mức nguy hiểm.
Tuần tra cũng giúp ngăn hành vi xâm hại rừng và nhắc người dân sử dụng lửa an toàn trong, ven rừng. Người sống gần rừng không chỉ chịu ảnh hưởng khi cháy xảy ra mà còn là lực lượng có thể phát hiện, báo tin và ngăn nguy cơ từ ban đầu.
Nghệ An đặt trọng tâm vào kiểm soát nguồn lửa
Nghệ An yêu cầu 43 xã miền núi cao triển khai đồng bộ biện pháp phòng cháy, chữa cháy rừng trước mùa khô dự kiến kéo dài từ tháng 11/2026 đến tháng 3/2027. Văn bản số 14238/UBND-NN được ban hành ngày 27/10/2026, trong bối cảnh độ ẩm xuống thấp, thời tiết khô nóng làm nguy cơ cháy tăng cao.
Điểm cần chú ý là nguồn lửa từ hoạt động sản xuất: phát dọn thực bì, đốt nương rẫy hay trồng cỏ có thể khiến lửa lan vào rừng nếu không được kiểm soát. Vì vậy, tuyên truyền quy định an toàn phải đi cùng kiểm tra và sẵn sàng ứng cứu, thay vì dừng ở việc phổ biến cảnh báo.
Chính quyền địa phương được yêu cầu phân công lực lượng trực 24/24 giờ khi cấp dự báo nguy cơ cháy rừng từ cấp III trở lên, đồng thời sẵn sàng huy động nhân lực và phương tiện khi phát sinh tình huống. Phương án theo phương châm 4 tại chỗ—chỉ huy, lực lượng, phương tiện và hậu cần tại chỗ—giúp giảm thời gian chờ chi viện, nhất là ở địa bàn miền núi.
Cấp cháy rừng V đòi hỏi sẵn sàng hành động
Thái Nguyên đang ứng phó dự báo cấp cháy rừng cấp V, mức cực kỳ nguy hiểm, bằng việc tăng cường tuần tra, trực 24/24 giờ và chuẩn bị lực lượng theo phương châm 4 tại chỗ. Công văn số 3077/CCKL-QLBVR được Chi cục Kiểm lâm tỉnh ban hành ngày 20/10/2026 để thúc đẩy các biện pháp phòng cháy, chữa cháy.
Quy mô rừng khiến việc chuẩn bị này không thể xem nhẹ: Thái Nguyên có hơn 500.000 ha rừng, trong đó trên 300.000 ha là rừng tự nhiên, tỷ lệ che phủ vượt 62%. Khi thực bì khô dễ bắt lửa, hoạt động đốt dọn hoặc sử dụng lửa bất cẩn có thể đe dọa diện tích rừng lớn và môi trường sinh thái.
Tuần tra, kiểm soát người ra vào rừng, theo dõi cảnh báo sớm và chuẩn bị phương tiện chỉ có ý nghĩa khi đi cùng phân công rõ trách nhiệm. Người dân cũng cần chấp hành quy định sử dụng lửa, không đốt dọn thực bì trong và gần rừng, đồng thời báo ngay cho lực lượng chức năng khi thấy khói hoặc lửa bất thường.
Lực lượng tại chỗ quyết định tốc độ phát hiện
Các địa phương có thể khác nhau về địa hình, nhưng cùng cần một nền tảng: nắm chắc khu vực rủi ro, duy trì tuần tra và giao nhiệm vụ cụ thể cho lực lượng gần rừng. Kiểm tra thường xuyên giúp phát hiện sớm nguy cơ; phối hợp giữa kiểm lâm, chính quyền, công an, quân sự và chủ rừng giúp thông tin không bị mắc kẹt giữa các đầu mối.
Kinh nghiệm ở xã Hạnh Phúc cho thấy sự tham gia của cộng đồng có thể tạo thành mạng lưới giám sát rộng: 2.045 hộ nhận khoán bảo vệ rừng; địa phương rà soát 59 khu vực trọng điểm có nguy cơ cháy cao, với hơn 3.508 ha, trong đó 402 ha có nguy cơ rất cao. Những con số ấy cho thấy cảnh báo chỉ hữu ích khi được chuyển thành địa điểm, người phụ trách và hoạt động kiểm tra cụ thể.
Mùa khô không chờ các địa phương hoàn thiện phương án. Hạ Hòa, Nghệ An và Thái Nguyên cho thấy hướng đi đúng là chuẩn bị từ sớm, kiểm soát nguồn lửa, trực theo cấp nguy cơ và giữ lực lượng tại chỗ luôn sẵn sàng. Đó là cách thiết thực nhất để hạn chế cháy rừng mùa khô và bảo vệ tài nguyên rừng.
