Con số mới vượt xa các dự báo trước
Chi phí chiến tranh Iran là tổng nguồn lực mà Mỹ đã bỏ ra cho hoạt động tác chiến, thay thế vũ khí và duy trì lực lượng trong cuộc xung đột, nhưng con số hiện được công bố vẫn chưa phản ánh đầy đủ hóa đơn cuối cùng. Báo cáo Lầu Năm Góc gửi Quốc hội ghi nhận chi phí lũy kế đạt 47,1 tỷ USD tính đến ngày 16-10, cao hơn 3,5 tỷ USD so với ước tính hồi đầu tháng 9. Mức mới cũng vượt các mốc dự báo trước đó, từ 25 tỷ USD vào cuối tháng 4 đến 38 tỷ USD trong dự báo tháng 9 của Văn phòng Ngân sách Quốc hội. Đà tăng này không phải sai lệch kế toán nhỏ: nó cho thấy chiến dịch đang tiêu thụ nguồn lực nhanh hơn những gì các ước tính trước đó phản ánh. Với ngân sách quân sự Mỹ vốn phải đáp ứng nhiều ưu tiên, mỗi lần điều chỉnh tăng đều đặt ra câu hỏi về khả năng chi trả và thời gian kéo dài của cam kết.
Khoản lớn nhất, khoảng 29 tỷ USD, dành cho việc bổ sung bom, đạn và các khí tài đã sử dụng; gần 12 tỷ USD là chi phí hoạt động quân sự, còn khoảng 6,1 tỷ USD dùng thay thế trang thiết bị bị tổn thất. Báo cáo chưa tính chi phí sửa chữa các căn cứ bị hư hại hay nhiên liệu cho tàu chiến và máy bay. Vì vậy, 47,1 tỷ USD nên được xem là mốc tạm thời, không phải tổng kết cuối cùng. Khi Washington chưa xác định được lối ra chính trị rõ ràng, con số ấy có nguy cơ tiếp tục tăng.
Hóa đơn quân sự có thể kéo dài cùng xung đột
Phần chi tiêu đã ghi nhận cho thấy chiến dịch không chỉ tốn kém ở các đòn không kích. Tính từ khi giao tranh bùng phát ngày 28-2, Không quân Mỹ phát sinh khoảng 7,6 tỷ USD chi phí, Hải quân 1,5 tỷ USD và Lục quân 2,1 tỷ USD. Riêng việc thay thế máy bay và vũ khí bị hư hại tiêu tốn khoảng 6,1 tỷ USD; đồng thời, hơn 50.000 binh sĩ Mỹ duy trì hiện diện tại Trung Đông.
Đây là gánh nặng kép: vừa phải thanh toán hoạt động hiện tại, vừa tái bổ sung kho vũ khí để giữ năng lực tác chiến. Các chuyên gia cảnh báo chi phí hiện tại chỉ là ảnh chụp tại một thời điểm; nếu chiến sự kéo dài mà không đạt kết quả chính trị bền vững, Mỹ sẽ tiếp tục phải chi để duy trì sức ép và bù đắp năng lực đã tiêu hao. Thay thế vũ khí hiện đại còn đòi hỏi thời gian và năng lực sản xuất, nên tiền không thể lập tức khôi phục những gì đã mất. Rủi ro lớn hơn con số trước mắt là một cam kết quân sự không có thời hạn rõ ràng, cạnh tranh nguồn lực với các ưu tiên quốc phòng khác.
Cử tri cảm nhận chiến tranh qua giá nhiên liệu
Với người dân, hóa đơn chiến tranh không dừng ở ngân sách liên bang. Việc gián đoạn eo biển Hormuz, tuyến vận chuyển năng lượng quan trọng, đã góp phần đẩy giá nhiên liệu tăng và gây sức ép lên chuỗi cung ứng. Tại Mỹ, giá dầu diesel, nhiên liệu thiết yếu cho nông nghiệp và doanh nghiệp nhỏ, gần như tăng gấp đôi; chi phí nhiên liệu cao hơn cũng làm giá thực phẩm đi lên qua các khâu sản xuất, chế biến, vận chuyển và phân phối.
Tác động ấy khiến tranh luận về ngân sách quân sự Mỹ trở nên cụ thể với các hộ gia đình: người dân phải cân nhắc chi phí sinh hoạt trong khi chính phủ tiếp tục cấp nguồn lực cho một cuộc chiến chưa có kết cục chắc chắn. Tổng thống Donald Trump gọi chi phí năng lượng tăng là “cái giá nhỏ” cho cuộc chiến, nhưng cách đóng khung đó khó xoa dịu cử tri khi giá nhiên liệu và thực phẩm trực tiếp ảnh hưởng đời sống. Báo cáo mới được công bố đúng lúc cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ bước vào giai đoạn quyết định, khiến mỗi khoản chi tăng thêm trở thành vấn đề chính trị chứ không còn là phép tính riêng của Lầu Năm Góc.
Sức ép lên Trump không chỉ nằm ở con số
Báo cáo được gửi tới Quốc hội vài ngày trước bầu cử giữa nhiệm kỳ, cuộc bỏ phiếu có thể quyết định đảng Cộng hòa còn giữ quyền kiểm soát lưỡng viện trong hai năm tiếp theo hay không. Trong bối cảnh đảng của ông Trump chỉ nắm đa số mong manh, chi phí chiến sự tăng và giá năng lượng đắt đỏ tạo thành một thông điệp khó bảo vệ: chính quyền đang chi nhiều hơn dự tính, trong khi người dân phải chịu hệ quả kinh tế. Vì thế, sức ép lên Trump không chỉ đến từ phe đối lập hay các câu hỏi về tính minh bạch, mà còn từ việc cử tri đánh giá liệu chiến dịch có đem lại kết quả tương xứng với cái giá phải trả.
Nhà Trắng khẳng định cuộc chiến sẽ kết thúc khi tổng thống quyết định, nhưng tuyên bố ấy chưa giải đáp câu hỏi về mục tiêu chính trị hay kế hoạch rút lui. Nếu xung đột tiếp diễn, dự báo của Văn phòng Ngân sách Quốc hội cho rằng Mỹ có thể phải chi thêm 2–3 tỷ USD mỗi tháng. Mốc 47,1 tỷ USD vì vậy vừa là cảnh báo tài khóa, vừa là phép thử về độ tin cậy của lời hứa kết thúc nhanh. Kết luận đáng lo nhất không phải riêng tổng chi hiện tại, mà là việc ngân sách và đời sống cử tri cùng chịu sức ép trong khi chưa có lối ra rõ ràng. Trump sẽ khó thuyết phục công chúng rằng đây là “cái giá nhỏ” nếu hóa đơn tiếp tục phình lên.
