Lệnh gỡ bỏ nhắm vào hệ thống công quyền
Lệnh DeepSeek cấm sử dụng là biện pháp hành chính của Mỹ buộc các cơ quan hành pháp dân sự liên bang gỡ ứng dụng khỏi hệ thống và ngừng mua sản phẩm, dịch vụ liên quan. Bộ An ninh Nội địa Mỹ (DHS) nộp thông báo ngày 19/10, dự kiến đăng trên Công báo Liên bang ngày 20/10. Yêu cầu áp dụng với sản phẩm của DeepSeek và các đơn vị liên kết, đồng thời bao gồm sản phẩm bên thứ ba được phát triển bằng công nghệ của công ty này. Cơ sở pháp lý được nêu là Đạo luật An ninh Chuỗi cung ứng Mua sắm Liên bang năm 2018. Các cơ quan phải xác định, gỡ ứng dụng đã cài đặt và không mua ứng dụng hay trao hợp đồng có sử dụng chúng. Điều cần nhấn mạnh: đây không phải lệnh cấm toàn dân. Phạm vi hiện tại là hệ thống và hoạt động mua sắm của cơ quan hành pháp dân sự liên bang; người dân và doanh nghiệp tư nhân không bị cấm dùng DeepSeek theo văn bản này.
An ninh dữ liệu là lý do trực tiếp
Washington biện minh cho động thái bằng rủi ro dữ liệu, chứ không phải bằng kết luận rằng thông tin liên bang đã bị truy cập. DHS cảnh báo dữ liệu nhân viên hoặc nhà thầu chính phủ nhập vào dịch vụ có thể được chuyển tới Trung Quốc; cơ quan này cũng nêu lo ngại về việc thu thập thông tin cá nhân, theo dõi người dùng và các điểm yếu an ninh mạng. Đó là một đánh giá rủi ro của phía Mỹ, nên cần phân biệt khả năng bị lộ với bằng chứng về một vụ xâm nhập đã xảy ra. Dù vậy, với công cụ AI được dùng trong cơ quan nhà nước, nguy cơ dữ liệu nhạy cảm bị chuyển giao đủ để nhà chức trách áp dụng nguyên tắc phòng ngừa. Trong tranh luận về an ninh quốc gia AI, quyết định này cho thấy Washington sẵn sàng đặt kiểm soát dữ liệu và an ninh mạng lên trước tiện ích của một ứng dụng. Nhưng cách làm ấy cũng khiến câu hỏi về tiêu chuẩn chứng minh và tính nhất quán của các biện pháp an ninh càng đáng được đặt ra.
Căng thẳng công nghệ Mỹ–Trung lan rộng
Phản ứng của Bắc Kinh cho thấy lệnh gỡ DeepSeek không được nhìn nhận như một quyết định mua sắm đơn lẻ. Ngày 20/10, Bộ Thương mại Trung Quốc tuyên bố “vô cùng bất mãn và kiên quyết phản đối”, yêu cầu Mỹ chấm dứt các biện pháp mà họ cho là sai trái và phân biệt đối xử, đồng thời cảnh báo sẽ có bước đi bảo vệ lợi ích của mình. Trung Quốc cũng kêu gọi thực hiện các thỏa thuận giữa lãnh đạo hai nước và duy trì đối thoại song phương về AI. Cùng ngày, Bắc Kinh phản đối biện pháp trừng phạt của Mỹ nhằm vào 5 thực thể Trung Quốc bị cáo buộc đánh cắp bí mật thương mại AI; Trung Quốc cho rằng Washington thổi phồng cáo buộc và làm tổn hại danh tiếng doanh nghiệp. Đây là thêm một dấu hiệu cho thấy cạnh tranh Mỹ Trung công nghệ gắn chặt với an ninh, dữ liệu và sở hữu trí tuệ. Tuy nhiên, lệnh hiện tại vẫn giới hạn trong công sở liên bang và mua sắm công. Kết luận hợp lý là căng thẳng đã tăng, nhưng không nên đánh đồng quyết định này với một lệnh cấm chung đối với người dùng.
